توجه نمایندگان مجلس ایران به سیاست دولت در برابر اقلیت‌ها

حق نشر عکس FARS
Image caption محمد جواد ابطحی نماینده مجلس ایران گفته است که خواستار تشکیل کلاس های درس برای زبان های غیر فارسی شده است./ عکس از خبرگزاری فارس

دو نماینده مجلس ایران از افزایش توجه به سیاست های دولت ایران در قبال خرده فرهنگ ها خبر داده اند.

خرده فرهنگ واژه رسمی است که از سوی مقامات ایران برای یاد کردن از اقلیت های قومی، مذهبی و زبانی به کار برده می شود.

محمد جواد ابطحی عضو کمیسیون شوراهای مجلس ایران می گوید که به وزیر آموزش و پرورش ایران پیشنهاد داده است که در برنامه درسی مدارس ساعت هایی برای تدریس لهجه ها و گویش های مختلف در کشور اختصاص داده شود.

آقای ابطحی گفته است که در ایران "حدود هفتاد خرده فرهنگ وجود دارد" که باید " به آنها توجه شود."

آقای ابطحی در باره مبنای آمار خود و تعریف مورد نظر از خرده فرهنگ توضیحی نداده است.

در گفت و گو های مقامات رسمی در ایران معمولا از کاربرد واژه " زبان" برای زبان های غیر فارسی پرهیز می شود و اغلب از تعبیر "گویش ها و لهجه ها" استفاده می شود.

این نخستین بار است که مقامات رسمی ایران به خرده فرهنگ هایی اشاره می کنند که در ایران زندگی می کنند.

در اشاره ای دیگر به ضرورت توجه بیشتر به سیاست های دولت در برابر اقوام و اقلیت ها، محمد رضا خباز، نماینده عضو فراکسیون اقلیت مجلس (جناح اصلاح طلب) از کمبود اقدامات کافی در باره مساله تنوع فرهنگی در ایران انتقاد کرده است.

آقای خباز به خبرگزاری مهر گفته است که "من معتقدم علی‌رغم وجود خرده‌فرهنگ‌های اصیل و غنی در کشور، کاری در این حوزه انجام نشده و یا اگر هم صورت گرفته چشمگیر نبوده است که ما به عنوان نمایندگان مردم از آن بی‌اطلاع هستیم."

در همین حال آقای ابطحی گفته است: "دشمن می خواهد از شکاف میان اقوام بهره برداری کند."

تعطیلی نهاد های حفظ گویش ها در ایران

خواسته نمایندگان مجلس در حفظ و احیای خرده فرهنگ ها و گویش های مختلف در حالی ابراز می شود که آخرین نهاد دولتی که به مساله تنوع زبانی و خرده فرهنگ های زبانی در ایران می پرداخت در آخرین سال های دوران اول ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد منحل شد.

اعضای پیشین کارگروه گویش ها در فرهنگستان زبان و ادب فارسی می گویند این کار گروه در سال ۱۳۸۶ منحل شده است. این نهاد اخرین نهادی بود که به طور رسمی و با همکاری استادان دانشگاه به مساله تنوع زبانی و گویشی در ایران می پرداخت.

گیتی دیهیم استاد زبان شناسی که "فرهنگ آوایی زبان فارسی" را منتشر کرده و از اعضای کارگروه مربوط به گویش ها در فرهنگستان ایران بوده است ، توقف فعالیت این گروه را زیانبار توصیف کرده است.

خانم دیهیم گفته است که " بی توجهی به مسائل گویش ها و گویش ها لطمات جبران ناپذیری به هویت و فرهنگ ما می زند. البته گویش ها عمر پایدارتری نسبت به خرده گویش ها دارند ، اما خرده گویش ها با توجه به مطالعاتی که من داشته ام واقعا در حال از بین رفتن هستند."

پیش از این نهادهای متولی مطالعه و جمع اوری گونه های زبانی ایرانی که در رادیو و تلویزیون دولتی ایران و سازمان میراث فرهنگی فعالیت می کردند، تعطیل شده بودند.

سیاست خرده فرهنگ ها برای مقابله با جنگ نرم

این اظهارات در حالی بیان می شود که در دو سال گذشته میزان انتقاد از سیاست های دولت ایران در برابر اقلیت های قومی و دینی افزایش یافته است.

سازمان های جهانی حقوق بشری و گروه های مستقل حقوق بشری در داخل ایران به طور پیوسته از وجود تبعیض در سیاست های دولت مرکزی ایران در برابر اقوام و اقلیت های دینی و مذهبی انتقاد کرده اند.

پیش از این کارشناسان نزدیک به دولت در مورد استفاده گروه های مخالف دولت ایران از تفاوت های قومی و دینی به مثابه یک ابزار سیاسی علیه تهران هشدار داده بودند.

پیش از این، علی طاهری که از سوی خبرگزاری ایرنا به عنوان کارشناس فرهنگی معرفی شده، گفته بود که "توجه جدی به خرده فرهنگ های بومی و سنتی یکی از راههای مقابله با جنگ نرم است."

چنگ نرم اصطلاحی است که در دو سال گذشته از سوی دولت ایران به عنوان تاکید بر روشهای مختلف دشمنان جمهوری اسلامی ایران بکار گرفته شده است. مقامات حکومتی از اعتراضات سراسری در ایران به انتخابات ریاست جمهوری دو سال پیش، به عنوان یکی از مصادیق جنگ نرم یاد می کنند.

قانون اساسی ایران به صراحت به ضرورت پرهیز از تبعیض قائل شدن میان استان های کشور اشاره کرده و بر حق اقوامی که به زبانی غیر از زبان فارسی صحبت می کنند برای استفاده از زبان مادری شان تصریح دارد.

در سال های گذشته نهاد های متولی میراث فرهنگی و گردشگری با سازمان دادن جشن ها و نمایشگاه هایی در باره غذا ، لباس و آداب و رسوم اقوام و اقلیت هایی که در ایران زندگی می کنند کوشیده اند نمایشی از هماهنگی و تعامل و همزیستی همراه با " وحدت خرده فرهنگ ها " ارائه کنند.

از نخستین روزهای سال نو خورشیدی مقامات ایرانی اغلب از جشن نوروز و مراسم های مربوط به نوروز به عنوان قالبی برای نمایش زندگی صلح آمیز اقلیت های قومی و دینی استفاده می کنند.

ابوالحسن خلج منفرد رایزن فرهنگی ایران در آنکارا در مراسم افتتاح نمایشگاهی که همزمان با نوروز امسال برگزار شد ، گفت " ایران یکی از نادر کشورهای جهان است که اقوام مختلف اعم از ترک، فارس، عرب، ترکمن، کرد، لر و بلوچ در آن با صلح و آشتی و مسالمت زندگی کرده‌اند.".

نمایش رسمی موزاییک اقوام و اقلیت ها

آمار های رسمی در ایران درباره موزاییک و ترکیب و کمیت اقوام و اقلیت ها تقریبا ساکت است.

در سرشماری رسمی ایران در سال ۱۳۷۵ تنها تفاوت های میان تعداد کسانی که به زبان فارسی یا زبان های دیگر سخن می گویند، تا حدی ترکیب جمعیتی ایران را از نظر قومی مشخص می کند.

بنا بر آمار های رسمی در حدود ۲۵ تا ۲۸ درصد مردم به زبانی غیر فارسی سخن می گویند.

بر اساس همین آمار ها حدود۱۴ درصد مردم زبان فارسی نمی فهمند.

بنا بر همین آمار ها ۱۵ تا ۱۷ درصد مردم ایران به زبان آذری سخن می گویند.

در این آمار ها جمعیت ترکمن زبان ها در حدود ۲و نیم درصد و جمعیت کردزبان ها بین ۵ تا ۵ و نیم درصد ذکر شده است.

سخنگویان اقوام و اقلیت های ایرانی معمولا دولت ایران را به کم شماری آمار اقوام غیر فارس و غیر شیعه مذهب متهم می کنند.

مطالب مرتبط