تخریب سیمره؛ بی توجهی به تاریخ یا علاقه به صنعت؟

حق نشر عکس Mehr
Image caption تدفین انسان داخل ظروف سفالی_مهر

ساخت سد سیمره و آبگیری آن از ابتدا با مخالفت هایی از سوی کارشناسان و دوست داران میراث فرهنگی روبرو شد. هر چند مسئولان عمرانی ساخت این سد را از لحاظ عمرانی و تامین آب در این منطقه مهم عنوان می کردند اما برخی از کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند ساخت و آبگیری این سد به معنای تخریب بخشی از تاریخ ایران در منطقه غرب کشور است.

به تازگی محمد رهبری مدیر طرح سد و نیروگاه سیمره با اعلام خبر "صدور مجوز آبگیری سد سیمره تا تراز "۶۵۰ از سوی سازمان میراث فرهنگی گفته که "عملیات کاورش گروههای باستان شناسی در این مرحله به پایان رسیده است. "

آقای رهبری معتقد است که اگر سد سیمره ساخته نمی شد شاید تا سالها این محوطه های باستانی مورد کاوش قرار نمی گرفت.

سیمره در مخزن سد تا کنون در سه مرحله مورد کاوش باستان شناسی قرار گرفته و آقای رهبری اعلام کرده که مبلغ قرار مطالعات و بررسی های اولیه پژوهشکده باستان شناسی در سال ۸۶ یک میلیارد ریال و مبلغ کاوش تپه های شناسایی شده در سال ۸۸ هفت میلیارد ریال بوده است.

با اجرای طرح ساخت سد و نیروگاه سیمره ۲۱ روستا زیرآب دریاچه سد خواهد رفت که ۱۴ روستا در شهرستان کوهدشت لرستان و ۷ روستا از توابع شهرستان دره شهر استان ایلام است.

عملیات اجرایی طرح این سد در سال ۷۵ آغاز شد و تاکنون سه هزار میلیارد اعتبار برای آن سرمایه گذاری شده است.

۱۵۰ محوطه تاریخی در محوطه سد سیمره

محوطه پشت سد و مناطق اطراف آن در چند مرحله مورد کاوش قرار گرفته است. محمود میر اسکندری رئیس پژوهشکده باستان شناسی میراث فرهنگی گفته همکاری میان پژوهشکده و آب و نیرو در سال ۸۵ آغاز شده و در اولین قدم بررسی آثار منطقه ۱۵۰ محوطه تاریخی در این حوزه شناسایی شد.

او با تاکید بر اینکه کار مطالعاتی سد سیمره در سه فار انجام شده اعلام کرد که فاز سوم در اسفند ۸۹ آغاز شد و در حال حاضر روزهای پایانی کار کاوش در سد سیمره انجام می شود

به گفته آقای میر اسکندری هنوز گروههای کاوش در حال فعالیت هستند چون مطالعات بخش های بالاتر هنوز ادامه دارد و در آن محلها نیز آثار تاریخی وجود دارد.

دادن مجوز سد سازی به وزارت نیرو در حالی انجام شد که به اعتقاد کارشناسان در این منطقه آثار تاریخی و فرهنگی زیادی درحوزه سد پیدا شده بود که تخمین زده می شود ۶۵ درصد آنها متعلق به دوره های مختلف تازیخی از آغاز دوره "نگارش تا سقوط ساسانیان" ۱۵ درصد از اشیای پیدا شده متعلق به دوران اسلامی و ۲۵ درصد هم متعلق یه دوران پیش از تاریخ بوده است. که در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده اند.

کارشناسان معتقدند با توجه به اینکه هنوز بسیاری از آثار تاریخی این منطقه مورد کاورش قرار نگرفته با آبگیری سد بسیاری از آثار از بین خواهد رفت.

امیر منصوری کارشناس میراث فرهنگی معتقد است که به دلیل وسعت فراوان محوطه های تاریخی هنوز بسیاری از آثار تاریخی پشت سد شناسایی نشده است.

کامیار عبدی باستان شناس با اشاره به اینکه مدت زیادی تا آبگیری سد نمانده است اظهار داشت که حتی اگر همه پروژه نجات بخشی آثار تاریخی این منطقه اجرا شود در نهایت تنها ۱۰ درصد آثار تاریخی نجات پیدا می کند.

حق نشر عکس n

اشیا در انبار یا موزه

موضوع دیگری که حائز اهمیت است وضعیت نگهداری اشیا کشف شده است. موضوع احداث موزه در کنار سدها از مدت ها پیش مورد بحث مسئولان میراث فرهنگی و مسئولان سد سازی کشور بوده است.

آقای رهبری، مدیر سد و نیروگاه سیمره نیز در نشست خبری مسئولان میراث فرهنگی و مسئولان نیروگاه و سد سیمره اعلام کرده که "پیشنهاد ساخت موزه را پس نگرفته ایم اما ساختمانی را پیشنهاد داده ایم که باید برای آن هزینه و آماده سازی کنیم. "

آقای رهبری با عنوان اینکه هر ساختمانی را نمی توان برای موزه درنظر گرفت گفته باید همه شرایط بررسی شود و "شاید لازم باشد تا برخی از آثار شبیه سازی شوند." همچنین مدیر سد و نیروگاه سیمره گفته که اشیا تاریخی کشف شده از محوطه های تاریخی مانند سیمره در داخل انبار سد نگهداری می شوند.

آقای میر اسکندری در عین حال اعلام کرده هنوز آمار دقیقی از آثار تاریخی کشف شده توسط گروههای کاوش نداریم اما سرپرستان عملیات کاوش هر کدام از این اشیا را ثبت و ضبط کرده اند و اشیا روی هم تلنبار نشده است.

در همین حال مسئله تنها به تخریب آثار تاریخی و فرهنگی محدود نمی شود، برخی از کارشناسان در حوزه آب و منابع طبیعی نیز از ساخت این سد انتقاد می کنند، فاطمه ظفر نژاد کارشناس صنعت آب پیشتر اعلام کرده که دریاچه ۷۰ کیلومتری سد سیمره خسارات زیادی را به منابع طبیعی و جنگلی زاگرس وارد می کند.

این کارشناس معتقد است که دریاچه وسیع این سد به میزان بزرگی اش با تخریب بالای آب روبرو است .

مطالعات ساخت سد سیمره در سال ۱۳۳۵ آغاز شد و تا پس از انقلاب ادامه داشت. از سال ۱۳۷۲ سازمان میراث فرهنگی مطالعاتش را بر این منطقه آغاز کرد. اما در همین زمان این سازمان بدون توجه به بررسی هایش مجوز ساخت تاسیس سد را به وزارت نیرو ارائه کرد.

سد سیمره بین دو استان ایلام و لرستان در ۴۰ کیلومتری شمال غربی شهرستان دره شهر روی رودخانه سیمره ساخته می شود.

به گفته مجری طرح سیمره براساس برنامه، واحد اول نیروگاه سیمره تا پایان سال ۱۳۹۱ و واحدهای دیگر نیز هریک به فاصله دو ماه وارد مدار می شوند.

به اعتقاد کارشناسان ساخت سد سیمره نیز مانند سد سیوند در استان فارس بخشی از تاریخ ایران را به زیر آب خواهد برد و در عین حال در وضعیت آب و هوایی منطقه نیز تغییراتی ایجاد خواهد کرد. اما سد سیوند نتیجه بی توجهی وزارت نیرو بود، در حالی که سد سیمره نتیجه بی تدبیری سازمان میراث فرهنگی است.

مطالب مرتبط