ایران در هفته ای که گذشت؛ ۲۶ فروردین ۱۳۹۰

تازه های پرونده حقوق بشر ایران و پاره ای از رخدادهای تأثیرگذار بر روابط جمهوری اسلامی با برخی از کشورهای منطقه، از مهمترین خبرهای ایران در روزهای گذشته بودند.

ایران، غرب و مسئله حقوق بشر

حق نشر عکس c
Image caption نهادهای بین المللی، ایران را برای چندمین بار به نقض حقوق بشر متهم کردند

در آغاز هفته ای که گذشت، گزارش سالانه وزارت امور خارجه آمریکا از وضعیت حقوق بشر در جهان، منتشر شد که در آن حکومت جمهوری اسلامی هم به نقض جدی حقوق شهروندان ایرانی متهم شده بود.

در این گزارش، از جمله موارد زیر به عنوان نمونه های نقض گسترده حقوق بشر در ایران، مورد اشاره قرار گرفته بود:

- قتل ها و بازداشت های خودسرانه توسط مأموران حکومت - ناپدید شدن افراد به دلایل سیاسی - اعمال شکنجه و مجازات های تحقیرآمیز - محروم کردن افراد از محاکمه علنی و عادلانه - نقض حریم خصوصی و خانوادگی افراد - محدود کردن آزادی بیان و مطبوعات - نادیده گرفتن حق تشکیل سندیکاها و انجمن های صنفی - جلوگیری از تشکیل اجتماعات.

البته این نخستین بار نیست که دولت ها یا نهادهای بین المللی مدافع حقوق بشر، حکومت ایران را به نقض گسترده حقوق بشر متهم کرده اند؛ وزارت امورخارجه ایالات متحده، سال گذشته نیز در گزارش سالانه اش، "وخیم تر شدن وضعیت حقوق بشر در ایران" را مورد انتقاد قرار داد و ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا، اخیرا با اشاره به گزارش سالیانه حقوق بشر این وزارتخانه، وضعیت حقوق بشر ایران در سال گذشته را "وخیم ترین شرایط در یک دهه اخیر" توصیف کرد.

همچنین گزارش سالانه عفو بین الملل، از نهادهای بین المللی حقوق بشر، در بهار سال گذشته، به "نقض فاحش" حقوق شهروندان در ایران به ویژه پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری اشاره داشت و در گزارش سالانه دیده‌بان حقوق بشر، در زمستان سال گذشته، نیز آمده بود که "بحران حقوق بشر در ایران عمیق تر شده است."

به دنبال رخدادهای پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، این نگرانی مخالفان دولت ایران و برخی از نهادهای مدافع حقوق بشر، قوت گرفت که کشورهای غربی در گرماگرم بحث های مربوط به پرونده فعالیت های هسته ای جمهوری اسلامی، نقض گسترده حقوق شهروندان در ایران را فراموش کنند.

اما مقامات آمریکایی و برخی از متحدان این کشور، همواره تلاش کرده اند نشان دهند که به وضعیت حقوق بشر در ایران هم بی توجه نبستند.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption سخنگوی وزارت امورخارجه آمریکا در گفتگو با بی بی سی فارسی، "همبستگی با مردم ایران" را یکی از نکات کلیدی سیاست اوباما برشمرد

در یکی از آخرین واکنش ها در این مورد، آلن ایر، سخنگوی فارسی زبان وزارت امور خارجه آمریکا در گفت وگو با تلویزیون فارسی بی بی سی، بار دیگر تأکید کرد که "احترام گذاشتن به حقوق جهانی مردم ایران و همبستگی با مردم ایران، یکی از نکات کلیدی سیاست رئیس جمهوری، اوباماست."

انتشار گزارش سالانه وزارت امور خارجه آمریکا، در این هفته نیز، که در آن وضعیت حقوق بشر ایران به تفصیل مورد بررسی قرار گرفته بود، به ویژه پس از تصمیم شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد برای اعزام نماینده ای به ایران، بار دیگر توجه جهانی را به پرونده حقوق بشر ایران نشان داد.

در واکنش به انتشار این گزارش، روز شنبه ۲۰ فروردین، علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران دولت آمریکا را یه کشتن افراد بی گناه در کشورهایی چون عراق و افغانستان متهم کرد و محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران گفت: "اگر بنا است کسانی که علیه بشریت قیام کرده اند محاکمه شوند، اول باید روسای جمهوری آمریکا پی در پی محاکمه شوند." پیشتر نیز، مسئولان جمهوری اسلامی بارها کشورهای غربی را به استفاده ابزاری از حقوق بشر متهم کرده اند.

با این حال، روز سه شنبه این هفته، ۲۳ فروردین، وزرای امور خارجه کشورهای اتحادیه اروپا به مصوبه ای رأی دادند که بر اساس آن ۳۲ مقام ایرانی به دلیل دخالت در "سرکوب" مخالفان دولت و نقض آشکار حقوق شهروندان، مشمول تحریم های اتحادیه اروپا قرار گرفتند.

دو روز بعد، فهرستی از مشخصات، سمت، نقش و مسئولیت هر یک از سی و دو نفر منتشر شد که در آن نام برخی از مقام های قضایی و شماری از فرماندهان نظامی و انتظامی ایران به چشم می خورد.

در این سند، تحریم شدگان از سفر به کشورهای عضو اتحادیه اروپا منع شده اند و مسدود شدن دارایی های آنها در این کشورها نیز به تصویب رسیده است.

تصویب، اعمال و اجرای مقررات محدود کننده علیه مقامات ایرانی به دلیل "نقض حقوق شهروندان" بی سابقه نیست؛ آمریکا، در سال گذشته شماری از مقام های ایرانی را به همین دلیل در فهرست افراد مشمول تحریم های ایالات متحده قرار داد. از جمله محمدعلی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران، و محمد رضا نقدی، فرمانده سازمان بسیج، که اینک در فهرست تحریم شدگان اتحادیه اروپا قرار گرفته اند، پیشتر توسط آمریکا هم تحریم شده بودند.

این هفته نیز، کاخ سفید بار دیگر با صدور بیانیه ای از اقدام اتحادیه اروپا علیه "ناقضان حقوق بشر" در ایران، حمایت کرد و جی کارنی، سخنگوی کاخ سفید از دولت ایران خواست که به "حقوق جهان شمول شهروندان" احترام بگذارد.

از سوی دیگر، در روزهای پایانی این هفته اعلام شد که جایزه آزادی قلم سال ۲۰۱۱ انجمن قلم آمریکا (پن) به نسرین ستوده، وکیل، فعال حقوق بشر و روزنامه نگار ایرانی اهدا می شود. چند هفته پیشتر نیز، اعلام شده بود که جایزه زنبق طلایی شهر فلورانس ایتالیا هم به او اختصاص یافته است.

خانم ستوده، که اکنون در ایران زندانی است، به اتهام اقدام علیه امنیت ملی و تبانی و تبلیغ علیه نظام، به تحمل ۱۱ سال زندان و بیست سال محرومیت از وکالت محکوم شده، اما منتقدان دستگاه قضایی و مخالفان حکومت ایران، دفاع خانم ستوده از برخی از متهمان پرونده های سیاسی و حقوق بشری و قبول وکالت این پرونده ها را عامل اصلی دستگیری و محاکمه او می دانند.

در آغاز فروردین امسال، باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا، "زندانی شدن نسرین ستوده به خاطر دفاع از حقوق بشر" را از جمله اقدامات غیرمنصفانه ای خواند که جهان با نگرانی آن را نظاره کرده است.

پیشتر نیز، سایمون گس، سفیر بریتانیا در ایران با انتشار یادداشتی به مناسبت روز جهانی حقوق بشر اتهام اصلی نسرین ستوده را "در واقع دفاع شجاعانه و آشکار کردن بی عدالتی هایی" دانست که "حکومت ایران ترجیح می دهد، پنهان بمانند."

اظهارات سایمون گس، واکنش تند مقامات جمهوری اسلامی، احضار او به وزارت امور خارجه ایران و تجمع اعتراض آمیز در مقابل سفارت بریتانیا در تهران را به دنبال داشت و این رخدادها بر تنش در روابط دو کشور افزود.

در ادامه، چهارشنبه این هفته، ۲۴ فروردین ماه، سفارت بریتانیا در تهران "در واکنش به یک تهدید امنیتی" تعطیل بود.

ایران، غرب و ناآرامی ها در کشورهای منطقه

حق نشر عکس AP
Image caption هیلاری کلینتون، موضع گیری رئیس جمهور ایران در برابر اتفاقات رخ داده در کشورهای عربی را "ریاکارانه" خواند

در گزارش سالانه وزارت امور خارجه آمریکا از وضعیت حقوق بشر در جهان، نقض حقوق شهروندان در بحرین، سوریه و لیبی "به ویژه جدی" توصیف شده بود.

پیشتر و به دنبال اوج گرفتن ناآرامی ها در شمال آفریقا و خاورمیانه عربی، در کشورهای لیبی، بحرین و سوریه هم حرکت های اعتراضی مخالفان دولت شکل گرفت؛ این اعتراضات در هر سه کشور سرکوب شد و در لیبی به رویارویی نظامی دولت با مخالفانش انجامید.

ایران برخورد خشونت آمیز با مخالفان دولت در بحرین و لیبی را محکوم می کند و با دخالت کشورهای غربی و حضور نظامیان خارجی در این دو کشور مخالف است.

اما هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا، این هفته در اجلاس سالانه ایالات متحده و جهان اسلام در واشنگتن، محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهوری ایران را به "ریاکاری" متهم کرد و گفت در حالی که نیروهای امنیتی ایران علیه معترضان برخوردی خشونت آمیز دارند، رئیس جمهوری این کشور سرکوب مخالفان دولت در لیبی و کشورهای دیگر را محکوم می‌کند. وزیر امور خارجه آمریکا، حکومت کنونی ایران را "یک استبداد بی‌رحم" توصیف کرد و از کشورهای عرب خواست که از تکرار تجربه ایران خودداری کنند و جای دیکتاتوری پیشین را به یک استبداد تازه ندهند.

علیرغم هشدارهای امریکا به کشورهای عربی، این هفته، محمد خزاعی، نماینده ایران در سازمان ملل متحد برای دیداری دو روزه به مصر رفت و با شماری از مقام های مصری ملاقات کرد.

همچنین گفته شد که علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران با ارسال یک پیام کتبی از همتای مصری خود برای سفر به تهران دعوت کرده و امیدها به عادی سازی روابط ایران و مصر پس از سقوط حسنی مبارک، رییس جمهوری پبشین مصر، افزایش یافته است.

از سوی دیگر اکثریت جمعیت و اکثریت مخالفان دولت در بحرین را شیعیان تشکیل می دهند. قدرت گرفتن مخالفان سیاسی در این کشور به نفع ایران تلقی می شود. ایران از حرکت اعتراضی مردم بحرین حمایت می کند و علی لاریجانی، رئیس مجلس ابران گفته است که حمایت این کشور از مخالفان سیاسی در بحرین "بحث فرقه ای نیست بلکه از منظر انسانی" است. با این حال تأکید کرده که: "مردم بحرین شیعه هستند اما مسلمانند و نباید به خاطر شیعه بودن، تحت ظلم قرار گیرند."

دولت بحرین با کمک نظامیان اعزامی از عربستان سعودی و امارات متحده عربی، تظاهرات مخالفان را سرکوب و انتقاد ایران نسبت به این سرکوب ها و نسبت به حضور سربازان سعودی در این کشور را دخالت در امور داخلی بحرین خوانده است.

علاوه بر آن روز سه شنبه این هفته، ۲۳ فروردین، خبرگزاری دولتی بحرین از محاکمه دو ایرانی و یک بحرینی به اتهام جاسوسی برای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران خبر داد. روز بعد، رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران انتشار این اخبار را "نوعی فرافکنی و به انحراف کشاندن افکار عمومی منطقه از واقعیات جاری در صحنه بحرین" توصیف کرد.

او روز سه شنبه این هفته هم با اشاره به رخدادهای سوریه، اعتراضات مخالفان دولت در این کشور را حرکت گروهک های کوچکی از مردم خواند که با تحریک غرب صورت می گیرد و بزرگنمایی این ناآرامی ها به وسیله رسانه های غربی را "بزرگترین تحریف و دروغ" دانست.

مقامات ایران که "بیداری اسلامی" مردم کشورهای خاورمیانه را عامل اعتراض‌های گسترده علیه دولت‌های دوست و هم‌پیمان آمریکا می دانند، اعتراضات در سوریه را توطئه خارجی قلمداد می کنند.

در مقابل کاخ سفید آمریکا، روز سه شنبه این هفته، با انتشار بیانیه ای تشدید سرکوب ها در سوریه را "مایه انزجار" دانست و آن را به شدت محکوم کرد. سوریه روابط نزدیکی با جمهوری اسلامی دارد و از متحدان ایران در منطقه بشمار می رود.

مطالب مرتبط