کشورهای ساحلی برای ایجاد کمربند ۲۵ مایلی در خزر به توافق رسیدند

دریای خزر
Image caption نماینده ایران در مذاکرات دریای خزر می گوید که کشورش انتظار دارد مذاکرات دریای خزر رودتر به نتیجه نهایی برسد

نمایندگان ۵ کشور ساحلی دریای خزر، توافق کرده اند که کمربند ۲۵ مایلی برای مبارزه با جرائم مختلف در این دریا تشکیل شود.

کارشناسان کشورهای ایران، روسیه، جمهوری آذربایجان، ترکمنستان و قزاقستان در جریان نشستی که در باکو پایتخت جمهوری آذربایجان برای مذاکره درباره تعیین رژیم حقوقی دریای خزر تشکیل شد، به این توافق دست یافتند.

رهبران کشورهای ساحلی دریای خزر در آخرین اجلاس خود که شش ماه پیش در باکو برگزار شده بود، بر سر بررسی تعیین حدود ۲۵ مایل به عنوان مرز آب های ساحلی به توافق ابتدایی رسیده بودند.

اینک کارشناسان ۵ کشور ساحلی، جزئیات توافق رهبران این کشورها را تعیین کرده اند.

محمد مهدی آخوندزاده، مشاور رئیس جمهوری ایران در امور دریای خزر و نماینده ایران در اجلاس باکو به ایرنا، خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی گفته است که نبود کمربند دریایی در ساحل کشورهای دریای خزر، مبارزه با قاچاق و جرائم در این دریا را با خلا رو به رو کرده بود، زیرا محدوده‌ای برای مبارزه با جرائم وجود نداشت.

به گفته او، از این پس وظایف نیروهای انتظامی هر یک از کشورهای ساحلی در مبارزه با جرائم مشخص است.

سعید محمودی، استاد حقوق دریاها در دانشگاه استکهلم به بی بی سی فارسی گفت که این توافق در ادامه مباحث کارشناسی است که کشورهای ساحلی درباره آن مذاکره می کنند.

به عقیده آقای محمودی، توافق باکو پیشرفت عمده ای در راه رسیدن به کنوانسیون دریای خزر و تعیین رژیم حقوقی آن محسوب نمی شود.

ایران می گوید که با افزایش تمایل کشورهای ساحلی خزر برای توسعه همکاری‌ها در این منطقه، هم اکنون شرایط بهتری در مذاکرات به وجود آمده و انتظار دارد موضوع تدوین کنوانسیون رژیم حقوقی دریای خزر با سرعت بیشتری دنبال شود.

همسایگان خزر از حدود بیست سال پیش که اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی فروپاشید و دریای مشترک ایران و روسیه سه همسایه تازه پیدا کرد، در حال گفت و گو برای تعیین سهم کشورها از دریا و منابع آن هستند.

پیش از آن، عهدنامه های ۱۹۴۰ و ۱۹۲۱ میان ایران و شوروی، دریای خزر را دریای مشترک میان دو کشور می دانست.

پس از فروپاشی شوروی ساحل خزر در اختیار پنج کشور قرار گرفت، ولی این کشورها خود را به عهدنامه ایران و شوروی درباره رژیم حقوقی خزر وفادار اعلام کردند؛ هرچند به دلیل شرایط تازه ای که بر این دریا حاکم شده بود، عملا امکان رعایت کامل این دو عهدنامه میان همسایگان قدیم و سه همسایه جدید دریای خزر دشوار شده است.

در جریان نشست اخیر کشورهای ساحلی در باکو، نماینده روسیه گفته است که کشورش خواهان تسریع تعیین رژیم حقوقی این دریاست و علاقمند است تا پیش از برگزاری چهارمین نشست رهبران کشورهای ساحلی، پیش نویس کنوانسیون تهیه شود.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption رهبران کشورهای ساحلی دریای خزر در آخرین اجلاس خود بر سر بررسی تعیین حدود ۲۵ مایلی به عنوان مرز آب های ساحلی به توافق ابتدایی رسیده بودند

مطابق تصمیمی که روسای جمهوری ۵ کشور در اجلاس باکو گرفتند، قرار است تعیین رژیم حقوقی دریای خزر با سرعت بیشتری انجام شود و به همین منظور رهبران کشورها تا آخر سال جاری میلادی در روسیه پیشرفت مذاکرات کارشناسی را بررسی کنند.

نماینده روسیه در نشست جاری در باکو خبر داده که کشورش تهیه اسناد مورد نیاز کنوانسیون را به عهده گرفته تا مقدمات برگزاری نشست رهبران مهیا شود.

تعیین کمربند ۲۵ مایلی به همراه توافق بر غیر نظامی ماندن دریای خزر و مسائل محیط زیستی آن، مهمترین موضوعاتی است که کشورهای ساحلی طی دو دهه ای که مذاکرات خود را آغاز کرده اند، به شکل قطعی در مورد آن به توافق رسیده اند.

این مذاکرات از سال ۱۹۹۱ همزمان با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و استقلال سه جمهوری در همسایگی خزر آغاز شد.

برای تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و تعیین حدود ساحلی کشورهای آن، تاکنون ۲۸ جلسه میان کارشناسان وزارت امور خارجه، شش جلسه میان وزاری امور خارجه و سه جلسه رسمی با حضور رهبران و یک جلسه غیر رسمی میان آنها بدون حضور ایران برگزار شده است.

قرار است تا اواخر سال جاری میلادی چهارمین اجلاس رهبران دریای خزر در روسیه برگزار شود.