هزاران تن آلاینده نفتی؛ تهدید حیات آبزیان خزر

فوک خزر حق نشر عکس AP

رییس پژوهشکده اکولوژی دریای خزر از ورود سالیانه ۱۲۲ هزار و ۳۵۰ تن آلودگی نفتی به دریای خزر خبر داده است.

رضا پورغلام در گفتگو با خبرگزاری فارس با تشریح میزان مواد آلاینده ای که سالانه از جانب کشورهای حاشیه دریای خزر به این دریا وارد می شود، وضعیت این دریا را از نظر آلودگی "بحرانی" توصیف کرد.

آقای پورغلام همچنین نسبت به سرطان زا بودن ۱۶ مورد از مشتقات مواد نفتی که به دریای خزر ریخته می شود ابراز نگرانی کرده است.

چند روز پیش خبرگزاری مهر نوشته بود که با وجود پایان یافتن فصل صید ماهیان استخوانی، در گوشه و کنار سواحل مازندران و به ویژه در شهرهای غربی این استان انواع و اقسام ماهیان مرده و بی جان مشاهده می شود.

به نظر می رسد مورد دیگری از مرگ دسته جمعی فوک های خزر که چند روز پیش از سواحل قزاقستان مخابره شده بود هم به دلیل افزایش آلودگی نفتی و صنعتی در بزرگترین دریاچه جهان باشد.

اسماعیل کهرم، کارشناس محیط زیست در ایران می گوید بسته بودن دریای خزر یکی از عواملی است که در افزایش آلودگی ها موثر است و عدم خروج آلاینده ها، بر اثر مرور زمان موجب بالا رفتن درصد و غلظت آنها می شود.

حق نشر عکس AP
Image caption جمعیت فوک خزر که از گونه های بومی دریای خزر محسوب می شود، به دلیل آلودگی های زیست محیطی از ابتدای قرن بیستم تا به امروز ۹۰ درصد کاهش داشته است

دولت های حاشیه خزر به دلیل شرایط نامساعد اقتصادی و بی توجهی به مسائل زیست محیطی، به طور جدی به ضرورت پالایش فضولات خانگی و صنعتی و جلوگیری از ورود آبهای آلوده به مواد شیمیایی کشاورزی به رودخانه های منتهی به دریای خزر نپرداخته اند.

در سال های اخیر، نشت مواد نفتی از تاسیسات استخراج نفت نیز به این مشکلات افزوده شده است و ماهیگیری بی رویه حیات جانوری خزر را به مخاطره انداخته است.

در عین حال، تاخیر در تعیین رژیم حقوقی دریای خزر و اختلاف بر سر نحوه بهره برداری از منابع آن تا کنون مانع از آن بوده است که کشورهای ساحلی دریای خزر توافق های محیط زیستی درباره این دریا را هم به مرحله اجرا درآوردند.

رییس پژوهشکده اکولوژی دریای خزر معتقد است که سهم ایران در میزان آلاینده های دریای خزر تنها ۵ درصد است و در عمل ۹۵ درصد این مواد از سوی کشورهای حاشیه شمالی دریای خزر به آن وارد می شود.

البته اسماعیل کهرم ضمن آنکه می گوید نمی توان سهم دقیق آلاینده هایی را که هر کشوری به دریای خزر می ریزد تعیین کرد، معتقد است که نوع این مواد آلاینده در مورد کشورهای حاشیه شمالی دریای خزر از جمله روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان بیشتر از نوع نفتی است، زیرا به گفته او این کشورها در استخراج نفت از تجهیزات بسیار قدیمی و ناکارآمدی استفاده می کنند.

اما در توضیح نوع آلاینده هایی که از جانب ایران به دریای خزر وارد می شود آقای کهرم می گوید: "متاسفانه ما به شکل سنتی مقدار زیادی سموم دفع آفات نباتی را مصرف می کنیم. مثلا استان مازندران از نظر به کار بردن این سموم یک رکورد بین المللی دارد و بنابراین این سموم وارد دریای خزر می شوند".

این در حالیست که رضا پورغلام، رییس پژوهشکده اکولوژی دریای خزر می گوید با توجه به اینکه استانهای شمالی ایران اخیرا برای مبارزه با آفات به روش های بیولوژیک روی آورده اند، میزان آلودگی های بخش کشاورزی در این نواحی کاهش یافته است. او می گوید میزان آلاینده های بخش کشاورزی در استان مازندران طی ۱۰ سال گذشته از ۱۰ هزار تن به ۴ هزار تن رسیده است.

اگرچه ۵ کشور ساحلی دریای خزر هنوز در مورد رژیم حقوقی دریای خزر به توافق نرسیده اند، اما طی سال های گذشته برخی توافق های چند جانبه در مورد حفظ محیط زیست این دریا حاصل شده که به نظر می رسد در عمل تاثیر چندانی در کاستن از نگرانی های روز افزون در مورد به خطر افتادن حیات آبزیان دریای خزر نداشته است.

مطالب مرتبط