ایران برسیه‌های تحصیلی برای دانشجویان تاجیک را افزایش داد

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption هیئت ایرانی با امکانات و توانایهای دانشگاههای تاجیکستان آشنا شده است

ایران برسیه‌های تحصیلی خود برای دانشجویان تاجیک را پنج برابر افزایش داده است.

همچنین، مقامات آموزش و پرورش تاجیک و ایرانی در مورد افتتاح شعبه‌های برخی از دانشگاههای ایران در تاجیکستان با هم توافق کرده‌اند.

بر اساس یادداشت تفاهمی که روز پنج‌شنبه‌ 12 مه بین فرهاد قادراف، معاوین اول وزیر معارف تاجیکستان و حسین نادر منش، معاون وزیر علوم، تحقیقات و فناوری ایران، امضا شد، دولت ایران 250 برسیه تحصیلی برای دانشجویان تاجیک اختصاص داده است.

به گفته منابع سفارت ایران در تاجیکستان، این رقم افزایش قابل ملاحظه برسیه‌های تحصیلی ایران برای دانشجویان تاجیک را بازگو می‌کند. طی دو سال گذشته ایران برای دانشجویان تاجیک 50 برسیه تحصیلی، ولی در سالهای پیشین تعداد 20-25 برسیه اختصاص می‌داد.

گفته می‌شود، حالا در ایران تعداد 180 تا 200 نفر از دانشجویان تاجیک به طور رسمی تحصیل می‌کنند. ولی به گفته منابع مستقل، تعداد زیادی از شهروندان تاجیک در ایران، بویژه در مدارس و مراکز آموزشی دینی آن کشور، به طور غیررسمی تحصیل می‌کنند.

سال گذشته، امامعلی رحمان، رئیس جمهوری تاجیکستان، در یک سخنرانی از امکان گسترش افراطگرايی در میان جوانان تاجیکی که در مدارس دینی خارجی تحصیل می‌کنند، هشدار داده بود.

در پی این، مقامات کارزار تبلیغاتی گسترده‌ای میان مردم به راه انداختند و شمار زیادی از جوانان تاجیک از مدارس دینی کشورهای خارجی به وطن برگردانده شدند.

در ماههای نوامبر و دسامبر 2010 حدود 200 نفر از دانشجویان تاجیک مدارس دینی ایران هم که عمدتا در مراکز آموزش مذهبی استان سیستان و بلوچستان تحصیل می‌کردند، در دو پرواز به تاجیکستان انتقال داده شدند.

همچنین، شکورجان ظهوراف، رئیس مجلس نمایندگان پارلمان تاجیکستان، در جریان دیدارش با رئیس جمهوری ایران در اواخر سال گذشته از او درخواست کرده بود، تا مساعدت کند که دانشجویان تاجیک در آن کشور از مدارس دینی به رشته‌های دیگر منتقل شوند.

در دیدار مقامهای آموزش و پرورش تاجیکستان و ایران هم که طی دو روز اخیر دایر شد، مقامهای تاجیک از ایرانیان خواسته‌اند که برسیه‌ها برای تاجیکان را نه تنها در بخشهای زبان و ادبیات، بلکه در رشته‌های فنی، مهندسی و پزشکی نیز افزایش دهند.

به نوبه خود، تاجیکستان هم برای دانشجویان ایرانی 50 برسیه تحصیلی وعده کرده است. ولی منابع هر دو کشور می‌گویند که دانشجویان ایرانی به تحصیل در دوره‌های لسانس و فوق اللسان دانشگاههای تاجیکستان زیاد علاقه‌مند نیستند.

به گفته نایلشاه نورعلی یف، سخنگویی وزارت معارف تاجیکستان، شهروندان ایرانی بیشتر برای گرفتن مدرک دکترا و برای انجام مطالعات و پژوهشهای علمی به این کشور می‌آیند.

حالا تعداد 1200 تا 1400 نفر از دانشجویان ایرانی در تاجیکستان هستند که می‌شود گفت 90 درصد آنها در دوره‌های دکترا در دانشگاههای این کشور تحصیل می‌کنند.

آقای نورعلی یف افزود که در دیدار مقامهای آموزش و پروریش ایران و تاجیکستان همچنین مسائل مربوط به تبادل تجربه میان استادان دانشگاهها در مورد کارهای تحقیقاتی و علمی، روند قبول داوطلبان به دانشگاهها مورد بررسی قرار گرفته است.

آقای نورعلی یف افزود که جانبها تصمیم گرفته‌اند در مهلت قبول دانشجویان بازنگری کنند: "حالا دوره قبول ماههای ژوئن و اوت را در بر می‌گیرد، ولی از سال آینده قبول دانشجویان از ماه مارس آغاز خواهد شد، تا داوطلبان شایسته صاحب برسیه شوند."

این اقدام ظاهراً به منظور مطابق کردن دوره قبول داوطلبان در تاجیکستان با دوره قبول داوطلبان به دانشگاهها در ایران صورت گرفته و هدف از آن فراهم ساختن فرصت بیشتر برای داوطلبان تحصیل در دانشگاههای دو کشور است.

موضوع دیگر که مقامهای دو کشور بر سر آن توافق کردند، امکان تأسیس شعبه‌های برخی از دانشگاههای ایران در تاجیکستان است که مذاکرات برای این از دو سال پیش به این سو مطرح بوده است.

به گفته منابع سفارت ایران در تاجیکستان، برخی از دانشگاههای معتبر ایران، نظیر دانشگاه آزاد اسلامی که از بزرگترین دانشگاههای خصوصی در آن کشور محسوب می‌شود، دانشگاه فردوسی شهر مشهد و دانشگاه شهید بهشتی شهر تهران آمادگی خود را برای تأسیس شعبه‌هایشان در تاجیکستان اعلام کرده‌اند.

در دیدار مقامهای آموزش و پرورش دو کشور این موضوع مطرح شده، ولی به نظر می‌رسد که مقامهای تاجیکستان هنوز آماده نیستند این پیشنهاد جانب ایران را بپذیرند.

یک منبع سفارت ایران در این باره گفت: "یک نکته مهم یادداشت تفاهم این است که وزارت معارف تاجیکستان مساعدت کند به این که شعبه هایی از دانشگاههای ایرانی در این جا افتتاح شوند. متاسفانه، ما دو سال باز تلاش می‌کنیم، ولی هنوز به نتیجه‌ای نرسیده‌ایم.

البته مجوز را حکومت می‌دهد و وزارت معارف می‌گوید که باید حکومت دستور دهد و ما اجرا می‌کنیم، ولی حکومت به ما هنوز این جواب مثبت را نداده است."

این نکته را نایلشاه نورعلی یف، سخنگویی وزارت معارف تاجیکستان، نیز تأیید کرد و گفت که مسئله افتتاح شعبه‌های دانشگاههای ایران در تاجیکستان باید در سطح حکومت حل شود.

به گفته منابع آگاه، مسئولان دانشگاه پیام نور ایران طی دو سال است که به دنبال دریافت مجوز از وزارت معارف تاجیکستان هستند، ولی تا کنون به دلایل نامعلوم مجوز فعالیت در این کشور را نگرفته‌اند.

این در حالیست که به گفته برخی از منتقدان سیاستهای وزارت معارف، طی سالهای گذشته شمار زیادی از دانشگاههای روسیه در تاجیکستان شعبه‌های خود را به آسانی و بدون هیچ ممانعت افتتاح کرده‌اند و به فعالیتهای آموزشی و پژوهشی مشغولند.

ضمناً، هیئت ایرانی در جریان دیدار از تاجیکستان از دانشگاههای آموزگاری، ملی، تکنیکی، تکنولوژی و تجارت این کشور بازدید کرده، با رؤسای دانشگاهها ملاقات و امکان و توانایهای این دانشگاهها را سنجیده است و گزارشی از این سفر به دولت ایران اراه خواهد داد.

هدف این هیئت از این عبارت بوده است که از توانایی و امکانات دانشگاههای تاجیکستان بازدید کند، ظرفیتها را ارزش‌یابی کند و گزارشی در این باره وزارت علوم و دولت ایران اراه بدهد.

در صورت تأیید مدارک دانشگاههای تاجیکستان از سوی وزارت علوم ایران، منبعد امکان تحصیل دانشجویان ایرانی در این دانشگاهها فراهم خواهد شد