هفت روز کتاب؛ لبخندهای MP3، دیوارچین، دانشمند شورشی، زمستان داغ

حق نشر عکس s
Image caption لبخندهای mp3 را انتشارات "هزاره ققنوس" منتشر کرده است

"آب نبات است، جگر سوخته

آب حیات است، جگر سوخته

آن که بود نرخ سهامش گران

نان بیات است، جگر سوخته

راه به مجلس نتوانیم یافت

حصن کلات است، جگر سوخته

ملت بیچاره از این زندگی

در سکرات است، جگر سوخته

"رهی معیری"

طنز محافظه کارانه رهی

جذابیت، طراوت، تازگی، برندگی و تاثیر طنزی که رخدادها، مسائل و سیاست روز را هدف می گیرد و به موضوع و موقعیت معینی وابسته است، اغلب با دگرگونی زمانه از دست می رود.

انگشت شمارند طنزنویسانی چون علی اکبر دهخدا در مجموعه "چرند و پرند"، که طنزشان از موضوع و موقعیت مشخص رهاست و به برکت تفکر و تخیل غنی، زبان و ساختار متعالی نه فقط در ذهنیت مردم دوران خلق اثر گذاشته، که در زبان و خاطره ادبی و تاریخی نیز ثبت شده و در موقعیت هائی جز موقعیت خود نیز جذابیت و زیبائی های خود را حفظ می کنند.

رهی معیری خالق چند غزل و ترانه ماندنی است و از جمله ترانه "شد خزان گلشن آشنائی" او را با صدای بدیع زاده در دستگاه همایون، از بهترین نمونه های ترانه در ایران می دانند اما طنز رهی معیری، که از موضع محافظه کاران میانه رو دوران پیش از انقلاب بر می خاست و از مضحکه جدیت تصنعی موقعیت های سیاسی پرده بر می داشت، به موقعیت و موضوع های خود وابسته و با دگرگونی زمان و زمانه کارکردهای خود را از دست داده است، هرچند چون برگی از تاریخ طنزنویسی در ایران ارزشمند است و پژوهشگران را در شناخت موقعیت و تاریخ آن روزگار یاری می کند.

رهی معیری در شعر پیرو قوالب قدمائی شعر کلاسیک فارسی بود اما در ترانه سرائی گرایش به نوگرائی و ابداع داشت و با زمانه همگام و از خلاق ترین همکاران برنامه "گل های رنگارنگ" رادیو و از محبوب ترین ترانه سرایان دوران خود بود.

رهی از دهه سی به بعد با نشریات طنز روزگار خود چون "باباشمل" و "توفیق" همکاری داشت و طنزهای خود را با امضاهای مستعاری چون زاغچه، شاه پریون، گوشه گیر و حق گو منتشر می کرد.

کتاب "لبخندهای Mp3!" از جمله آثاری است که در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران منتشر شد. این کتاب مجموعه ای از طنزهای رهی معیری و چند متن در باب سبک،روال، زبان و موضوع های طنز او را در بر می گیرد.

"لبخندهای Mp3!" را فاضل ترکمن در هشت فصل با عنوان های ایران و وطن، آذربایجان و حزب دموکرات، حزب توده، انتخابات، مجلس شورای ملی، دولت، زنان و نیش و نوش تالیف و انتشارات "هزاره ققنوس" منتشر کرده است.

کتاب با مقدمه علی‌اصغر حلبی، استاد دانشگاه، منتشر و جلد آن نیز با کاریکاتوری از نازنین جمشیدی تزئین شده است.

پیش از این کتابی با عنوان "طنزهای رهی معیری" به قلم رحیم چاوش اکبری منتشر شده بود و مولف "لبخندهای Mp۳!" از آن کتاب و از نشریاتی چون "توفیق" برای تدوین کتاب خود بهره گرفته است.

محمد حسن بیوک (رهی) معیری در سال ۱۲۸۸ در تهران متولد شد و زندگی بی فراز و نشیبی را چون کارمند دولت پشت سرگذاشت.

از ۱۳۲۲ ریاست اداره انتشارات و تبلیغات وزارت پیشه و هنر آن روزگار را بر عهده داشت و پس از بازنشستگی کارمند کتابخانه سلطنتی بود.

مجموعه شعرهای رهی با عنوان "سایه عمر"، مجموعه ترانه های او با عنوان "آزاده" و مجموعه مقالات او با عنوان "گل های جاویدان" منتشر شدند.

رهی معیری در سال ۱۳۴۷ در ۵۳ درگذشت.

دیوارچین در ایران

ترجمه و ترجمه مجدد آثار فرانتس کافکا از وسوسه های بسیاری مترجمان ایرانی است هرچند اغلب ترجمه ها و بازترجمه ها از زبان هائی جز زبان اصلی بوده و ترجمه از زبان آلمانی در دهه های اخیر آغاز شده است.

از همان روزگاری که صادق هدایت با ترجمه "مسخ" کافکا را به کتابخوانان ایرانی معرفی کرد تاکنون ترجمه های گوناگونی از آثار او به زبان فارسی منتشر شده و مترجمان در دهه های گوناگون، و گاه همزمان در یک دهه، ترجمه های متعددی را از آثار او به دست داده اند.

در هفت روز گذشته نیز ترجمه "دیوار چین"کافکا، مجموعه ده داستان کوتاه، با برگردان اسدالله امرائی، مترجم پرسابقه رمان و داستان، در قطع جیبی یا پالتوئی منتشر شد..

نثر کافکا در زبان آلمانی نثری است به دور از تعقیدها و پیچیدگی های تصنعی و بازی های زبانی اما ساختار زبان آلمانی به خلاقیت کافکا مجال می دهد تا جمله های طولانی چند صدائی، منسجم و پرکشش را که از منظر ساختار و نحوه ترکیب جمله اصلی با جمله های فرعی متعدد، به ساختار سمفونی های کلاسیک آلمانی شباهت می برند، خلق کند.

از این نظر، ترجمه از زبان اصلی می تواند مترجم را در منتقل کردن ساختار زبان و نثر او به فارسی یاری کند.

دیوار چین را انتشارات کتابسرای تندیس در مجموعه "تندیس‌های جیبی" این انتشاراتی منتشر کرده است.

گزارشی به فرهنگستان، شغال ها و عرب ها از معروف ترین داستان های این مجموعه هستند.

معماری زبان و دانشمند شورشی

نوام چامسکی، زبان شناس و نظریه پرداز بزرگ آمریکائی را دانشمندی شورشی و منتقد پیگیر قدرت لقب داده اند.

کتاب "معماری زبان" چامسکی، که انتشارات روزبهان برگردان فارسی آن را به ترجمه محمد فرخی یکتا منتشر کرده است، از آخرین آثار نظریه پردازی است که زبان شناسی را با مفاهیم و یافته های نو خود متحول کرد و در عرصه سیاست از پیگیرترین، با نفوذترین و رادیکال ترین منتقدان نظام غالب بر جهان است.

آکادمیسین های کنونی و اقبال لاهوری

حق نشر عکس ISNA
Image caption اقبال لاهوری

نسل اول پژوهشگران دانشگاهی یا آکادمیسین های ایرانی در عرصه تحقیقات تاریخی و ادبی با نام های بزرگی چون عبدالعظیم قریب، علامه محمد قزوینی، علی اکبر دهخدا، اقبال آشتیانی، رشید یاسمی، مجتبی مینوی، ملک الشعرای بهار، فروزانفر و... رقم می خورد.

نسل های دوم و سوم و چهارم از منظر کمیت افت کردند اما چهره های بزرگی چون پرویز ناتل خانلری، محمد جعفر محجوب، مرداد بهار و شفیعی کدکنی را پروردند.

نسل کنونی پژوهشگران دانشگاهی و آکادمیسین های ایرانی در عرصه تحقیقات ادبی و تاریخی، از منظر بسیاری از کارشناسان به همان فقری مبتلا است که بر عرصه های گوناگون فرهنگ ایرانی غالب است. مقایسه آثاری که با عنوان مجموعه مقالات استادان دانشگاه در سه دهه اخیر منتشر شده اند با آثار همتایان آنان در گذشته بر این واقعیت تلخ گواهی می دهد.

کتاب "می نگریم و می ‌رویم" یا "اقبال لاهوری منادی وحدت اسلامی" مجموعه ای است از مقالات استادان دانشگاه فردوسی مشهد درباره اقبال لاهوری.

این کتاب به سرپرستی یا با ویراستاری دکتر محمدجعفر یاحقی و دکتر سلمان ساکت چاپ و انتشارات سخن آن را منتشر کرده است.

اغلب مقالات کتاب چیزی بر دانسته های بارها مطرح شده در باره اقبال نمی افزایند و به نظر می رسد که کتاب در قالب برنامه های اداری مرکز اقبال ‌شناسی دانشگاه مشهد، که در سال ۸۹ با همکاری پاکستان شکل گرفت، تدوین و منتشر شده است.

در زمستان داغ طولانی سرمایه‌ داری

کتاب "در زمستان داغ طولانی سرمایه ‌داری" نوشته جک بارنز نقدی است بر موقعیت کنونی نظام سرمایه و برخی ابعاد آن از جمله بازسازی و احیاء صنایع نظامی در آمریکا.

در "زمستان داغ طولانی سرمایه ‌داری" را مسعود صابری ترجمه و انتشارات طلایه پرسو منتشر کرده است

پس از فروپاشی سرمایه داری دولتی حاکم بر شوروی و بلوک شرق سابق، نظام سرمایه داری غرب با نام دموکراسی لیبرال چون رقیب پیروز در جنگ سرد، بر صحنه ماند و برخی متفکران جهان از این نظام چون تنها نظامی که دموکراسی و رفاه را تضمین می کند و چون تنها پاسخ ممکن بشر به پرسش جامعه آرمانی سخن می گفتند.

اما نه فقط نئولیبرالیزم و نظام مبتنی بر بازار آزاد سرمایه در جوامعی چون آمریکا که نظام های مبتنی بر اقتصاد اجتماعی بارار در جوامعی چون آلمان نیز در کمتر از دو دهه با بحران های گوناگون اقتصادی و سیاسی رو به رو شدند.

بحران های مزمن، افزایش نرخ فقر و ناتوانی نظام سرمایه داری و روند جهانی شدن در پاسخگوئی به مساله مدیریت عادلانه و انسانی جامعه و جهان زمینه های ارتقاء و احیاء جنبش چپ نو را در سیاست نظری و عملی فراهم کرد.

نقد سرمایه داری، نه از منظر مکاتب گذشته که بر بستر دیدگاه های نو، دوباره جان گرفت و کتاب "در زمستان داغ طولانی سرمایه‌داری" در چنین فضائی نوشته شده است.

در همین زمینه کتاب "سـرمـایـه ‌داری و تـخـریـب محیط ‌زیست" نیز با ترجمه حامد صدیقی منتشر شد. این کتاب را جک بارنز، ماری آلیس واترز و استیو کلارک تالیف و ترجمه فارسی آن را انتشارات طلایه پرسو منتشر کرده است.

مطالب مرتبط