ایران در هفته ای که گذشت؛ ۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۰

در هفته ای که گذشت، منازعه میان رییس جمهوری و مجلس و همچنین انتقادها علیه جمعی از نزدیکان رییس دولت همچنان ادامه یافت. سازمان عفو بین الملل در گزارش تازه ای، بار دیگر مقامات جمهوری اسلامی را به ادامه نقض حقوق شهروندان متهم کرد و متن اظهارات محمد خاتمی، رییس جمهوری پیشین ایران، منتشر شد که همه را به چشم پوشی از "ظلمی که بر آنان رفته است"، فراخوانده بود.

ادامه منازعه میان مجلس و دولت

حق نشر عکس Fars
Image caption تعدادی از نمایندگان مجلس، محمود احمدی نژاد را به قانون شکنی متهم کرده اند

روز شنبه ۲۴ اردیبهشت، رییس جمهوری ایران با صادق محصولی، علی اکبر محرابیان و مسعود میرکاظمی وزرای رفاه، صنایع و نفت خداحافظی کرد. آقای احمدی نژاد در نامه هایی به این سه وزیر اعلام کرد که در اجرای ادغام وزارتخانه ها دوره مسئولیت آنها پایان یافته است.

به دنبال تصمیم دولت، و اعلام عدم موافقت مجلس و شورای نگهبان با اقدام شتابزده دولت، در همان روز اعلام شد که 'مشکل ادغام وزارتخانه ها' در جلسه ای با حضور محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری، علی لاریجانی، رییس مجلس و آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، حل شده و دولت باید وزرای جدید را برای گرفتن رأی اعتماد به مجلس معرفی کند.

احمد توکلی، نماینده مردم تهران در مجلس گفت که دولت نظر مجلس درباره ادغام وزارتخانه ها را پذیرفته و اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، از رهبر ایران به خاطر حل اختلاف میان مجلس و دولت تشکر کرد.

محمود احمدی نژاد پس از برکنار کردن وزرای رفاه، صنایع و نفت برای دو وزارتخانه رفاه و صنایع سرپرست تعیین کرد و خود سرپرستی وزارت نفت را برعهده گرفت.

از آنجا که ایران در حال حاضر ریاست دوره ای سازمان کشورهای صادر کننده نفت، اوپک، را بر عهده دارد، محمود احمدی‌نژاد به عنوان سرپرست وزارت نفت ایران، عملا خواهد توانست به عنوان ریاست دوره ای اوپک در نشست این سازمان حضور داشته باشد.

در واکنش، غلامرضا مصباحی مقدم، نماینده مجلس ایران، در گفت وگو با خبر آنلاین گفت که محمود احمدی نژاد می خواهد خود به تنهایی کشور را اداره کند.

اما رئیس جمهوری در گفت و گو با شبکه دو تلویزیون ایران اختلافات بین مجلس و دولت در مورد ادغام وزارتخانه ها را "بگو و مگو های طبیعی و شیرین" و رابطه دولت و مجلس را خوب توصیف کرد.

روز دوشنبه ۲۶ اردیبهشت، فاضل موسوی، عضو کمیسیون اصل نود مجلس ایران، در گفت وگو با خبرگزاری فارس اعلام کرد که شکایت پیشین ۱۲ نفر از نمایندگان مجلس در مورد ۵۰ "تخلف دولت" از قانون اساسی، در دست رسیدگی است.

روز بعد هم علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران ادامه تصدی ریاست سازمان های ملی جوانان و تربیت بدنی را "خلاف شرع و قانون اساسی" دانست.

اظهارات او بار دیگر از اختلاف نهفته ای بین دولت و قوه قانونگذاری، پرده برداشت؛ اختلافی که به دنبال تصویب "قانون تشکیل وزارت ورزش و جوانان" بروز کرد. بنا به نظر رییس جمهوری، در این قانون ابهام هایی هست و به همین دلیل دولت تا کنون از اجرای آن خودداری کرده است.

دولت، 'جریان انحرافی' و انتقاد از چند سو

حق نشر عکس Reuters
Image caption حمایت رییس جمهوری ایران از رییس دفترش، اسفندیار رحیم مشایی، با انتقادات شدیدی همراه است

دولت کنونی ایران که از انتخابات جنجال برانگیز دهمین دوره ریاست جمهوری برآمده، در طول دو سال گذشته همواره مورد انتقاد شدید چهره های سرشناس منتقد و رهبران مخالف دولت بوده است.

همچنین، اظهارات محمود احمدی نژاد به عنوان رییس دولت، در مورد جایگاه ونقش قوه قانونگذاری و ایستادگی او در مقابل اجرای برخی از مصوبات مجلس هم، برخی از نمایندگان مجلس را به منتقدان رییس جمهوری تبدیل کرده است.

علاوه بر آن، در هفته های اخیر جمعی از اصولگرایان حامی محمود احمدی نژاد هم مقاومت او در برابر دستور رهبر ایران و قدرت گرفتن برخی از همکاران او را تحت عنوان 'جریان انحرافی' مورد انتقاد قرار داده اند.

روز جمعه، ۲۳ اردیبهشت، احمد جنتی دبیر شورای نگهبان و امام جمعه تهران تلویحا خطاب به محمود احمدی نژاد، گفت که هر فردی تا زمانی که در مسیر ولایت فقیه بود مورد قبول مردم است.

صبح روز بعد، بیشتر روزنامه های اول هفته تهران از حمله شدید امامان جمعه به یک "جریان انحرافی وابسته به دولت" نوشتند.

اصولگرایان منتقد دولت از اسفندیار رحیم مشایی، رییس دفتر رییس جمهوری و نزدیکان او با عناوینی چون "جریان انحرافی درون دولت" یا "گروه فاسد قدرت طلب" یاد می کنند.

در آغاز هفته، همچنین اعلام شد که آیت الله محمد تقی مصباح یزدی، از سرشناس ترین روحانیان محافظه کار حامی محمود احمدی نژاد، بعضی از رفتارهای رییس جمهوری مانند حمایت از اسفندیار رحیم مشائی، و عزل بعضی از وزیران را مورد انتقاد قرار داده و گفته است که "این رفتار برای یک سیاستمدار در هیچ منطقی پذیرفته نیست."

برخی از نمایندگان مجلس، اسفندیار رحیم مشایی و حلقه یارانش را به تلاش برای تماس با آمریکا متهم کردند و روزنامه کیهان نوشت که خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی (ایرنا) به "تریبون جریان انحرافی" تبدیل شده است.

در این میان، ارتباط برخی از نزدیکان رییس جمهوری با یک رمال هم به تدریج به یک خبر جدی تبدیل شد و علی مطهری، نماینده اصولگرای منتقد دولت در مجلس ایران گفت که "احمدی نژاد بین ولایت فقیه و مرشدش گیر کرده" است.

بازداشت پریوش سطوتی، همسر دکتر حسین فاطمی، وزیر امور خارجه ایران در دولت محمد مصدق نیز در ارتباط با تماس های خانم سطوتی با اسفندیار رحیم مشایی ارزیابی شد.

در مقابل، محمود احمدی نژاد، روح الله احمد زاده کرمانی، استاندار فارس را که پیشتر مورد حمایت اسفندیار رحیم مشایی بوده است به عنوان معاون رئیس جمهوری و رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران منصوب کرد.

حقوق بشر و گزارش سالانه عفو بین الملل

حق نشر عکس

در هفته ای که گذشت، سایت کلمه، نزدیک به مخالفان دولت ایران، در گزارشی اسامی بیش از یکصد تن از هواداران جنبش اعتراضی موسوم به جنبش سبز که در بند ۳۵۰ زندان اوین نگهداری می شوند، را منتشر و تصریح کرد که این دسته از زندانیان در جریان حوادث پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری بازداشت شده اند.

محمد نوریزاد، فیلمساز ایرانی هم که به تازگی از زندان آزاد شده است، در نامه ای خطاب به آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، از او خواست تا دستور آزادی همه زندانیان بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸ را صادر کند.

همچنین، دیوید کاکرافت، دبیرکل فدراسیون جهانی کارگران حمل و نقل، در نامه ای به آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، با ابراز نگرانی نسبت به وضعیت جسمی منصور اسانلو و رضا شهابی، دو فعال سندیکایی زندانی در ایران، آزادی آنان را درخواست کرد.

منصور اسانلو و رضا شهابی، رییس و عضو هیات مدیره سندیکای شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه، در ارتباط با فعالیت در این تشکل صنفی بازداشت و محاکمه شده اند و درخواست مدافعان حقوق بشر برای آزادی آنان تا کنون نتیجه ای نداشته است.

اما تلاش ها برای آزادی دوروتی پروز، خبرنگار "ناپدید شده" شبکه تلویزیونی الجزیره سرانجام به نتیجه رسید و صبح چهارشنبه این هفته، ۲۸ اردیبهشت، این شبکه تلویزیونی اعلام کرد که دوروتی پروز، به سلامت از تهران به قطر بازگشته است.

او پیشتر به هنگام ورود به سوریه در فرودگاه دمشق بازداشت و سپس به ایران فرستاده شده بود.

روز شنبه ۲۴ اردیبهشت، علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران نسبت به وضعیت این خبرنگار اظهار بی اطلاعی کرد. سه روز بعد، رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که این خبرنگار مرتکب تخلفاتی شده، زیرا بدون ویزای خبرنگاری، قصد داشته برای تهیه خبر با استفاده از گذرنامه ایرانیش به سوریه وارد شود و گذرنامه ایرانی او هم اعتبار نداشته است.

اما پس از آزادی او، عباس جعفری دولت آبادی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، گفت که خبرنگار الجزیره به خاطر ایراد گذرنامه اش به مقام های ایرانی تحویل شده بود که "پس از انجام بررسی ها، مشخص شد گذرنامه وی هیچ مشکلی ندارد و دستور آزادی وی صادر شد."

از سوی دیگر، در این هفته اعلام شد که چهار نفر به اتهام تجاوز به عنف، در یزد و دو برادر به جرم محاربه، در اصفهان اعدام شده اند.

اعدام عبدالله و محمد فتحی، دو برادری که به دلیل سرقت مسلحانه به "محاربه" متهم شده بودند، با انتقاداتی همراه بود؛ زیرا اعضای خانواده آنان صدور و اجرای مجازات مرگ علیه این دو برادر را با فعالیت های سیاسی پدر و دایی متهمان مرتبط می دانستند.

در آغاز هفته، گزارش سالانه عفو بین الملل، از نهادهای بین المللی مدافع حقوق بشر، در مورد ایران منتشر شد که در آن از جمله به موارد زیر به عنوان نمونه های ادامه نقض حقوق شهروندان ایرانی اشاره شده بود:

- صدور و اجرای صدها مورد حکم اعدام

- بازداشت های خودسرانه فعالان سیاسی، روزنامه نگاران، فعالان حقوق بشر و وکلای دادگستری

- حبس خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالف دولت

- برگزاری "محاکمه های ناعادلانه" و اعمال شکنجه و بدرفتاری با زندانیان

- اعمال تبعیض علیه زنان

- و اعمال تبعیض علیه اقلیت های قومی و مذهبی.

اگر چه پیشتر، نیز نهاد های بین المللی مدافع حقوق بشر بارها مقام های قضایی ایران را به خاطر چنین اقدامات و تصمیماتی مورد انتقاد قرار داده اند، اما گزارش تازه عفو بین الملل به ویژه از آن جهت اهمیت داشت که بار دیگر جمهوری اسلامی را به صدور و اجرای احکام اعدام های پنهانی یا اعلام نشده متهم می کرد و در آن به تجاوز به زندانیان در زندان های ایران هم اشاره شده بود.

پیشتر، در آغاز فروردین امسال، اعضای شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، در ژنو، قطعنامه ای را تصویب کردند که تعیین و اعزام یک گزارشگر ویژه برای بررسی وضعیت حقوق بشر در ایران، را مقرر می دارد.

در این راستا، این هفته، محمد جواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر ایران "سوءاستفاده سیاسی از حقوق بشر و برخورد گزینشی و تحت فشار قرار دادن کشورهای مستقل" را باعث بی‌اعتمادی نسبت به شعارهای حقوق بشری دانست و مکانیزم گزارشگری در زمینه حقوق بشر را "غیرحرفه‌ای" خواند. با این حال او تأکید کرد که این کشور مشکلی با حضور گزارشگران حقوق بشر در ایران ندارد.

اظهارات محمد خاتمی

حق نشر عکس Khatami
Image caption محمد خاتمی در بین اصلاح طلبان همواره به اعتدال و مدارا شهرت داشته است

در روزهای میانی هفته ای که گذشت، برخی از وبسایت های نزدیک به مخالفان دولت ایران، متن کامل سخنان محمد خاتمی، رییس جمهوری پیشین ایران در دیدارش با جمعی از رزمندگان جنگ هشت ساله ایران و عراق را منتشر کردند. این متن پیشتر، روز پنجشنبه ۲۲ اردیبهشت، در وبسایت شخصی آقای خاتمی قرار گرفته بود.

از آنجا که میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالف دولت ایران، از میانه زمستان سال گذشته همچنان در حبس خانگی قرار دارند، در چنین شرایطی، رییس جمهوری پیشین ایران یکی از سرشناس ترین چهره های اصلاح طلب منتقد دولت بشمار می آید که هنوز هم ارتباط خود را با بدنه جنبش اعتراضی موسوم به جنبش سبز حفظ کرده است.

او که در بین اصلاح طلبان همواره به اعتدال و مدارا شهرت داشته در دیدارش با رزمندگان ضمن اشاره به برخی از مهمترین مسائل اجتماعی و سیاسی امروز ایران، تصریح کرد:

"- بشر امروز می گوید: من انسانم دارای حرمت و کرامتم و حق دارم و مهمترین حق هم، حق حاکمیت بر سرنوشتم می باشد.

- آزادی یعنی: آزادی بیان، آزادی اندیشه، آزادی انتخاب، آزادی پرسش از قدرت و هزینه نداشتن پرسش و می دانیم که ایمان حقیقی هم در متن آزادی بوجود می آید.

- الان حق رایج و مطلوب و مورد تقاضا در جهان امروز حاکمیت بر سرنوشت است و ظالم کسی است که این حق را از مردم بگیرد و حکومت عادل آن است که از هر جهت زمینه انتخاب آزاد را فراهم آورد تا مردم در سرنوشت خویش نقش داشته باشند."

آقای خاتمی در پایان جو جامعه را "مسموم" توصیف و برای درمان آن از دو طرف مناقشه پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری خواست تا از گذشته چشم پوشی کنند و به آینده نگاه کنند.

بخشی دیگر از اظهارات آقای خاتمی به وضعیت اقتصادی ایران اشاره داشت:

" رشد اقتصادی به شدت پایین آمده و حتی گاه منفی است. اشتغال وضع خوبی ندارد. تولید در همه عرصه ها لطمه فراوان دیده است ... چه کسی است که عدالت را نخواهد ولی عدالت واقعی یعنی اینکه بنیاد جامعه درست باشد و حق هر ذی حقی نه فقط در عرصه اقتصادی، در همه عرصه ها داده شود."

در این راستا، این هفته حسین قضاوی، معاون اقتصادی بانک مرکزی، میزان رشد اقتصادی در سال ۱۳۸۷ را "اندک" و رشد اقتصادی ایران در سال ۱۳۸۸ را ۳.۵ درصد اعلام کرد.

آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران هم در جریان نشست اندیشه‌های راهبردی، گفت: "نظام اسلامی به دنبال اجرای حداکثر عدالت و تحقق کامل عدالت به مفهوم یک ارزش مطلق و همگانی است."

مطالب مرتبط