شکنجه در 'کمپ های غیر مجاز' ایران

شکنجه حق نشر عکس a
Image caption گسترش کمپ های غیرمجاز در ایران، به موضوع نگرانی جدیدی برای مدافعان حقوق بشر تبدیل شده است

روزنامه جام جم، در شماره روز گذشته خود، سرگذشت فردی را منتشر کرده که به مدت یک سال در یک "کمپ غیر مجاز" در تهران در معرض بد رفتاری و شکنجه قرار داشته است.

گزارش جام جم، در مورد مردی است که پس از ربوده شدن توسط چهار نفر که خود را "مامور" معرفی کرده اند، به مکانی انتقال یافته که ساکنانش در معرض "انواع آزارها و تحقیرها" بوده اند و "کوچک‌ترین اعتراض منجر به شکستن استخوان‌ها می‌شده است".

طبق گزارش جام جم این مرد که بعد از آزادی و به رغم تهدید مسئولان کمپ که "اگر علیه آنها شکایت کند بار دیگر به سراغش خواهند آمد" به پی گیری موضوع پرداخته، به قاضی گفته که همسرش با پرداخت پول به مسئولان کمپ که "بیشتر شبیه اراذل و اوباش بوده اند" باعث حبس یک ساله او شده است.

به ادعای وی بازداشت غیرقانونی او در حالی صورت گرفته که "هیچ‌گاه اعتیاد نداشته و حتی سیگار هم نمی‌کشیده"، اما مسئولان کمپ به حرف های او توجهی نکرده و در مقابل اعتراض‌هایش او را کتک می زدند.

روزنامه جام جم در پایان گزارش خود، به نقل از یک مقام آگاه خبر از افزایش سریع "کمپ‌های غیرمجاز در گوشه و کنار شهرها" داده و به شکایت های متعدد مردم از این کمپ‌ها اشاره کرده است.

ظاهرا منظور این روزنامه متعلق به رادیو – تلویزیون حکومتی ایران از "کمپ های غیر مجاز"، محل های غیرقانونی نگهداری معتادان است که از سوی مراکز خصوصی ترک اعتیاد اداره می شوند.

محمدصادق فتح اللهی، مدیرکل دفتر "سازمان های مردم نهاد ستاد مبارزه با مواد مخدر کشور"، در تیر ماه گذشته از فعالیت ۶۰۰ تا ۷۰۰ کمپ غیررسمی ترک اعتیاد در کشور و رواج شیوه هایی چون "سگ‌ درمانی، کتک‌ درمانی و زنجیردرمانی" در جمعی از آنها سخن گفته بود.

سرتیپ حسین ساجدی نیا، رئیس پلیس تهران، در آذر ماه سال همان سال با خبر دادن از فعالیت ۴۰۰ کمپ ترک اعتیاد تنها در شهر تهران، که به گفته وی گروهی از آنها خارج از "استانداردهای لازم" عمل می کنند، از ارائه فرصتی یک ماهه به آنها برای دریافت مجوز خبر داد.

البته مشخص نیست که آیا صدور "مجوز" مورد نظر رئیس پلیس سابق تهران، منوط به عدم بد رفتاری با ساکنان کمپ‌ها هم می شده یا نه؛ اما بعد از فرصت یک ماهه مورد اشاره آقای ساجدی نیا نیز، کماکان نشریات ایران گزارش هایی را در ارتباط با ادامه فعالیت این مراکز منتشر کرده اند.

ظاهرا وجود کمپ های غیرمجاز، فارغ از میزان تاثیرگذاری آنها بر وضعیت معتادان، نشانه واقعیتی مهمتر است: اینکه در طول سالیان اخیر، در شهرهای مختلف ایران بازداشتگاه هایی خصوصی شکل گرفته اند که در آنها، افرادی به زور نگهداری و شکنجه می شوند.

حتی اگر گزارش روز سه شنبه روزنامه جام جم در مورد امکان سوء استفاده از این کمپ های غیرقانونی برای زندانی کردن طولانی مدت افراد غیرمعتاد را نادیده بگیریم، نگهداری معتادان در چنین مراکزی نیز به خودی خود، با اهمیت تلقی می شود.

به عقیده بسیاری از مدافعان حقوق بشر، "رایج" شدن روش های نقض حقوق شهروندی در کشورها توسط دستگاه های غیرحکومتی یا حکومتی، حتی در صورت کارایی اولیه این روش ها در نظر گروه هایی از مسئولان یا مردم، در درازمدت تبعاتی غیر قابل کنترل را به دنبال خواهد داشت.

در سال ۱۳۷۷ و در پی خبرساز شدن ماجرایی که به پرونده "قتل های زنجیره ای" مشهور شد، برخی رسانه های ایران اخباری را منتشر کردند که حکایت داشت گروهی از متهمان این پرونده، اقدامات خود را از اواخر دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ و برای برخورد با متهمان جرایم بسیار سنگین اجتماعی آغاز کرده اند.

ظاهرا در آن زمان، مسئولان وزارت اطلاعات با مشاهده موارد مکرر دستگیری و سپس آزادی برخی مجرمان اجتماعی، به این نتیجه رسیده بودند که پلیس و دستگاه قضایی در برخورد با این افراد کارایی لازم را ندارند و وزارت اطلاعات باید به شیوه ای متفاوت برای محو چنین افرادی وارد عمل شود.

ایجاد این نگرش در وزارت اطلاعات، باعث به راه افتادن ساز و کاری در این دستگاه امنیتی شد که در سال های بعد، به تدریج دامنه وسیع تری پیدا کرد و نهایتا مخالفان سیاسی حکومت را نیز در بر گرفت.

امروز، بدرفتاری با افراد در بازداشتگاه های غیرقانونی به بهانه مبارزه با اعتیاد نیز، اگرچه در بسیاری از موارد توسط دستگاه های غیرحکومتی صورت می گیرد، اما از جمله پدیده هایی است که در صورت تثبیت، می تواند به تدریج ابعاد گسترده تری پیدا کند.

اخبار مرتبط با این پدیده، در حال حاضر به خاطر وجود نداشتن احساس همدردی عمومی با قربانیان این پدیده – معتادان - در صفحات حوادث روزنامه ها و در سطحی محدود بازتاب می یابد.

ولی گذشته از لزوم حساسیت اجتماعی در مورد حقوق همه شهروندان و از جمله معتادان، امکان نهادینه شدن پدیده کمپ های غیرمجاز در ایران، به موضوع نگرانی جداگانه ای برای مدافعان حقوق بشر تبدیل شده است.

تنها دو سال پیش، بازداشتگاه کهریزک در حالی به محل کشته شدن تعدادی از معترضان سیاسی توسط ماموران پلیس تبدیل شد که در ابتدای تاسیس، به عنوان مکان نگهداری معتادان مورد استفاده قرار می گرفت.

مطالب مرتبط