ایران در هفته ای که گذشت؛ ۳ تیر ۱۳۹۰

اعتصاب غذای نامحدود جمعی از زندانیان سیاسی در اعتراض به چگونگی درگذشت هاله سحابی و هدی صابر، واکنش ها نسبت به معرفی گزارشگر ویژه حقوق بشر و ایستادگی مجلس در برابر برخی از تصمیمات دولت، بخشی از مهمترین خبرها و گزارش های مربوط به ایران، در این هفته بودند.

پرونده حقوق بشر؛ معرفی گزارشگر ویژه

حق نشر عکس maldivesembassy.jp
Image caption در پی معرفی احمد شهید به عنوان گزارشگر ویژه حقوق بشر برای ایران، رئیس قوه قضائیه ایران گفت که سیاست این کشور "پذیرش گزارشگر" نیست

در آغاز این هفته اعلام شد که شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، احمد شهید، وزیر امور خارجه پیشین مالدیو را به عنوان گزارشگر ویژه حقوق بشر در ایران، انتخاب و معرفی کرده است.

پیشتر، در آغاز فروردین امسال، اعضای این شورا، به قطعنامه تعیین و اعزام یک گزارشگر ویژه برای بررسی و تهیه گزارش در ارتباط با "موارد نگران کننده نقض حقوق بشر در ایران" رأی داده بودند.

در آن زمان، تلاش های گسترده و رایزنی های مقام های ایرانی برای تأثیرگذاری بر فضای نشست شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد و جلوگیری از صدور چنین قطعنامه ای، بی نتیجه ماند و سید محمدرضا سجادی، فرستاده ایران به نشست شورای حقوق بشر و رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه این کشور، هر دو، تصویب این قطعنامه را تصمیمی "غیر منصفانه و ناموجه" توصیف کردند.

اکنون نیز که احمد شهید، این چهره سیاسی مسلمان و فعال نام آشنا در زمینه حقوق بشر، در اجرای قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، به عنوان گزارشگر ویژه برای تهیه گزارش در مورد ایران معرفی شده، هنوز به نظر نمی رسد که مقامات جمهوری اسلامی تصمیم داشته باشند به این مهمان ناخوانده اجازه سفر به ایران را بدهند.

پیشتر، محمد جواد لاریجانی، دبیر ستاد حقوق بشر ایران مکانیزم گزارشگری در زمینه حقوق بشر را "غیرحرفه‌ای" توصیف کرده و درعین حال گفته بود که ایران مشکلی با حضور گزارشگران حقوق بشر در این کشور ندارد.

اما روز یکشنبه این هفته، ۲۹ خرداد، زهره الهیان، رییس کمیته حقوق بشر مجلس، با اشاره به "اهداف پنهان و اغراض سیاسی پشت" قطعنامه شورای حقوق بشر، تأکید کرد که "تعیین گزارشگر ویژه حقوق بشر برای ایران به هیچ وجه پذیرفتنی نیست."

خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی، ابرنا، هم به نقل از محمد کریم عابدی، معاون کمیته حقوق بشر مجلس ایران اعلام کرد که این کمیته با آمدن گزارشگر ویژه به داخل ایران موافق نیست.

با این حال، روز بعد، ابراهیم رئیسی، معاون اول قوه قضاییه در گفت وگو با همان خبرگزاری اعلام کرد که جمهوری اسلامی "ورود این گزارشگر را بررسی می کند."

آقای رئیسی گزارش های رسانه های خارج از کشور در مورد وضعیت حقوق بشر در ایران را نادرست و از روی غرض ورزی دانست.

بهمن کشاورز، رییس اتحادیه کانون های وکلای دادگستری در ایران، هم گفت که اگر مقامات جمهوری اسلامی به ناظر ویژه، اجازه ورود ندهند، این گزارشگر با تحقیق از طریق پرسش از منابعی در داخل یا خارج ایران گزارش خود را تنظیم و به شورا ارائه خواهد داد.

روز چهارشنبه اول تیرماه، خبرگزاری مهر، به نقل از علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه ایران نوشت که جمهوری اسلامی پیشتر، از شورای حقوق بشر خواسته بود گزارشگران موضوعی به ایران بفرستد.

وزیر امور خارجه ایران در حاشیه جلسه هیئت دولت و در جمع خبرنگاران، شورای حقوق بشر را به دنبال کردن سیاست های دوگانه متهم کرد، صدور قطعنامه علیه ایران و تعیین گزارشگر ویژه توسط این شورا را مورد انتقاد قرار داد و تأکید کرد که "ایران در چارچوب مقررات بین المللی الزامات خود را به انجام می رساند."

در این ارتباط، صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه ایران، نیز شامگاه چهارشنبه در گفت و گو با تلویزیون ایران تصریح کرد که جمهوری اسلامی در مورد حقوق بشر با سازمان ملل متحد تعامل خواهد کرد ولی سیاست‌ آن "پذیرش گزارشگر نیست."

پرونده حقوق بشر؛ اعتصاب غذای زندانیان سیاسی

حق نشر عکس Jaras
Image caption درگذشت هاله سحابی در پی دخالت نیروهای امنیتی در مراسم تشییع جنازه پدرش، واکنش هایی را برانگیخت

از سوی دیگر، روز شنبه این هفته، ۲۸ خرداد، اعلام شد که دوازده نفر از زندانیان سیاسی زندان اوین به منظور همدردی با خانواده کشته شدگان رخدادهای پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری و در اعتراض به چگونگی درگذشت هاله سحابی و هدی صابر یک دوره نامحدود اعتصاب غذا را آغاز کرده اند.

همزمان، شورای فعالان ملی- مذهبی با انتشار بیانیه ای بر "ضرورت روشن شدن ابعاد ناپیدای مرگ" هدی صابر تأکید و رسیدگی منصفانه و دقیق در مورد نحوه درگذشت او را درخواست کرد.

هاله سحابی، از چهره های سیاسی فعال منتقد حکومت ایران، روز چهارشنبه ۱۱ خرداد، در پی دخالت نیروهای امنیتی در مراسم تشییع جنازه پدرش، دچار ایست قلبی شد و درگذشت و هدی رضازاده صابر، روزنامه نگار زندانی و از فعالان ملی- مذهبی، نیز ده روز بعد چشم از جهان فروبست.

مقامات قضایی علت فوت هر دو را سکته قلبی اعلام کردند؛ اما برخی از منابع نزدیک به مخالفان حکومت ایران اعلام کرده اند که آنان پیش از مرگ مورد ضرب و شتم نیروهای امنیتی قرار گرفته بوده اند.

اعتصاب غذای جمعی از زندانیان سیاسی در اعتراض به نحوه درگذشت این دو در این هفته، واکنش های برخی از شخصیت ها و تشکل های سیاسی منتقد دولت را به دنبال داشت که در پیام ها و بیانیه های جداگانه ای هر یک به زبانی از این زندانیان خواسته بودند برای رفع نگرانی جامعه به اعتصاب غذای خود پایان دهند.

خانواده های هاله سحابی و هدی صابر از این زندانیان تشکر کردند، انجمن اسلامی جامعه پزشکی ایران از آنان تقدیر کرد و آیت الله اسدالله بیات زنجانی، مرجع تقلید منتقد حکومت، اعتصاب غذای زندانیان سیاسی را پیامی واضح به بخشی از حاکمیت دانست که خواسته های بخش قابل توجهی از مردم را نادیده گرفته است.

علیرغم سلسله درخواست هایی برای پایان یافتن اعتصاب غذای زندانیان سیاسی، تا پایان هفته هیچ گزارشی از خاتمه یافتن اعتصاب غذای این زندانیان منتشر نشد.

عماد الدین باقی، روزنامه نگار منتقد دولت، که نام او در فهرست اعتصاب غذا کنندگان آمده بود، در روزهای میانی این هفته آزاد شد و محسن امین زاده، معاون پیشین وزارت امور خارجه ایران در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی که پس از یک دوره مرخصی کوتاه، این هفته به زندان اوین بازگشته بود، به جمع اعتصاب غذا کنندگان پیوست.

همچنین اعلام شد که شش تن از زندانیان سیاسی زندان رجایی‌شهر نیز به منظور همراهی و همصدایی با "همبندیان خود در اوین" اعتصاب غذا کرده اند.

جبهه مشارکت ایران اسلامی، از تشکل های سیاسی اصلاح طلب با انتشار بیانیه ای ضمن اشاره به اعتصاب غذای جمعی از زندانیان سیاسی، از مقام های قضایی ایران خواست با آزاد کردن همه زندانیان سیاسی، موضوع بخش مهمی از ماموریت نماینده ویژه حقوق بشر سازمان ملل را عملا از میان بردارند.

پیش از آن که شورای حقوق بشر سازمان ملل در مورد تعیین نماینده ویژه ای برای ایران تصمیم بگیرد، بسیاری از چهره های فرهنگی، دانشگاهی و فعالان سیاسی، طی چندین نامه خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد یا کمیساریای عالی حقوق بشر این سازمان، توجه به وضعیت زندانیان سیاسی و آزادی آنان را درخواست کرده بودند.

اکنون که با وجود درخواست های مکرر برای آزادی زندانیان سیاسی، هنوز هم شمار قابل توجهی از منتقدان و مخالفان دولت همچنان در حبس هستند و حصر خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالف دولت نیز همچنان ادامه دارد و جمعی از زندانیان سیاسی برای زمانی نامحدود به اعتصاب غذا دست زده اند، بسیاری از ناظران این پرسش را مطرح می کنند که چگونه می توان انتظار داشت که در این شرایط، مقامات ایران از یک گزارشگر ویژه حقوق بشر اعزامی به ایران با روی باز استقبال کنند؟

اختلاف دولت و مجلس؛ ایستادگی قوه قانونگذاری

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption در پی استعفای آقای ملک زاده، تهیه کنندگان طرح استیضاح وزیر امور خارجه، انصراف خود را از پیگیری طرح اعلام کردند

اختلاف دولت و مجلس که در هفته های اخیر علیرغم نظر آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران، دامنه گسترده تری یافته بود، در این هفته با ایستادگی مجلسیان در مقابل برخی از تصمیمات دولت، وارد مرحله تازه ای شد.

- نخست آن که علی مطهری، نماینده اصولگرای منتقد دولت در مجلس ایران، اعلام کرد که طرح سؤال از محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری در مورد "تخلفات قانونی اعم از اقتصادی، فرهنگی و سیاسی" دولت با امضای نود نماینده مجلس آماده است و امضاء کنندگان آن اصرار دارند که زودتر به جریان بیفتد.

- دوم آن که مجلسیان انتصاب محمد شریف ملک زاده، دبیر شورای عالی ایرانیان به سمت معاونت اداری و مالی وزارت امورخارجه را ابتدا به شدت مورد انتقاد قرار دادند و سپس در واکنش بدان طرح استیضاح علی اکبر صالحی، وزیر امور خارجه را تهیه و به هیئت رییسه مجلس تقدیم کردند.

احمد توکلی، رئیس مرکز پژوهش های مجلس ایران، روز یکشنبه ۲۹ خرداد، در واکنش به انتصاب محمد شریف ملک زاده، او را "فردی با دهها اتهام و شهرت به کجی و انحراف بین بسیاری از سیاستمداران" معرفی کرد.

طرح استیضاح علی اکبر صالحی هم که روزنامه "تهران امروز" آن را "استیضاح غیر مستقیم جریان انحرافی" خواند، از سوی برخی از نمایندگان اقدامی برای جلوگیری از تلاش "سازمان‌های جاسوسی برای نفوذ در وزارت امور خارجه" توصیف شد.

روز سه شنبه ۳۱ خرداد، چند ساعت پس از اعلام وصول طرح استیضاح وزیر امور خارجه در مجلس ایران، محمد شریف ملک زاده از معاونت این وزارتخانه استعفا داد.

روز بعد، تهیه کنندگان طرح استیضاح، انصراف خود را از پیگیری آن اعلام کردند و سرانجام در پایان هفته، معاون مستعفی وزارت امور خارجه، به دلیل "اتهامات مالی" بازداشت و روانه زندان شد.

- سوم آن که اکثریت قابل توجهی از نمایندگان مجلس ایران در جلسه روز سه شنبه این هفته، به حمید سجادی، وزیر پیشنهادی برای وزارتخانه ورزش و جوانان، رای اعتماد ندادند.

حمید سجادی پس از عدم موفقیت برای گرفتن رای اعتماد نمایندگان مجلس، در گفت وگو با خبرگزاری مهر گفت : "عدالت در مورد من رعایت نشد و متأسفانه فرصت کافی هم برای شناساندن خودم به نمایندگان مجلس و دفاع از برنامه‌هایم نداشتم."

اما محمد ابراهیم نکونام، رییس کمیسیون اصل نود مجلس ایران گفت که حمید سجادی به دلیل ارتباطش با جریان انحرافی نتوانسته رأی اعتماد نمایندگان را به دست بیاورد.

اصولگرایان منتقد دولت، اسفندیار رحیم مشایی، رئیس دفتر محمود احمدی نژاد و نزدیکان او را یک "جریان انحرافی" در درون دولت می دانند.

- چهارم آن که روز یکشنبه ۲۹ خرداد، شماری از نمایندگان قوه قانونگذاری در جلسه علنی مجلس با انتقاد از دولت، درستی آمارهای ارائه شده در زمینه اشتغال را مورد تردید قرار دادند. در این جلسه عبدالرضا شیخ الاسلامی، وزیر کار، محمد عباسی، وزیر تعاون و عادل آذر، رئیس مرکز آمار ایران، هم حضور داشتند.

در واکنش، عصر همان روز، محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران، افرادی را که "دستشان از بیت المال کوتاه شده" به انتشار اخبار نادرست علیه دولت متهم کرد و از وزیران خواست که این اخبار دروغ را قاطعانه و سریع تکذیب کنند.

- پنجم آن که روز شنبه این هفته، حسن نوروزی، یکی از نمایندگان مجلس گفت که هیچ مسئولی حق ندارد با "برخورد با بد‌ پوششی" مخالفت کند و روز بعد، ۱۷۲ نماینده مجلس ایران در بیانیه ای از مقام های قضایی و انتظامی خواستند که "با بدحجابی در جامعه" برخورد شود.

پیشتر، مرتضی تمدن، استاندار تهران، رعایت عفاف و حجاب از سوی خود مردم را بهترین اقدام در این مورد دانسته بود؛ اما گزارش ها، از ادامه اجرای طرح موسوم به تشدید امنیت اخلاقی و برخورد نیروی انتظامی با "افراد بدپوشش و گردانندگان سگ" در این هفته حکایت داشت.

حوزه روابط خارجی؛ رخدادهای تأثیر گذار

حق نشر عکس isna
Image caption وزیر دفاع ایران پس از بازگشت از افغانستان طرح پایگاه سازی آمریکا در افغانستان را مورد انتقاد قرار داد

در آغاز این هفته، اعلام شد که احمد وحیدی، وزیر دفاع ایران به افغانستان سفر کرده است. او و عبدالرحیم وردک، وزیر دفاع افغانستان بر "مبارزه مشترک علیه تروریسم، قاچاق مواد مخدر، قاچاق اسلحه و جنایات سازمان یافته" تأکید کردند.

همچنین، وزیر دفاع ایران در دیدار با حامد کرزی، رییس جمهوری افغانستان، آمادگی جمهوری اسلامی برای همکاری در توسعه ملی و امنیت بومی افغانستان را اعلام کرد و پس از بازگشت از سفر، طرح پایگاه سازی آمریکا در افغانستان را مورد انتقاد قرار داد و گفت که افغان ها با ایجاد این پایگاه ها مخالفند.

از سوی دیگر رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا، در گفت وگو با شبکه تلویزیونی سی ان ان، بار دیگر ایران را متهم کرد که سلاح های نسبتا پیشرفته و قدرتمندی در اختیار گروه های شیعه عراقی می گذارد و این گروه های شیعه عراقی، اخیرا با این سلاح ها به سربازان آمریکایی حمله کرده اند.

همچنین وزارت خزانه داری آمریکا ۱۰ شرکت کشتیرانی دیگر را به همکاری با ایران برای پنهان کردن فعالیت های مرتبط با برنامه های هسته ای و موشکی این کشور متهم کرد و مشمول تحریم های ایالات متحده قرار داد.

در پایان هفته هم اعلام شد که آمریکا، شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی، را نیز به اتهام ارتباط با سپاه پاسداران ایران و کمک به انتقال تسلیحات به حزب الله لبنان تحریم کرده است.

مطالب مرتبط