ایران در هفته‌ای که گذشت؛ ۱۰ تیر ۱۳۹۰

آیت الله علی خامنه ای حق نشر عکس khamenei.ir
Image caption دادستان تهران هشدار آیت‌الله خامنه‌ای در مورد لزوم حفظ آبروی متهمان را متوجه رسانه‌ها دانست

در میان خبرها و گزارش های مربوط به رخدادهای مهم ایران در هفته ای که گذشت، سه موضوع پررنگ تر جلوه می کند: رسانه ای شدن پیشرفت ها در زمینه فنآوری نظامی، درخواست برای رسانه ای نشدن خبرهای مربوط به متهمان و بازداشت شدگان و سختگیری در برخورد با استفاده کنندگان از تجهیزات دریافت کننده برنامه های رسانه های ماهواره ای.

هفته قوه قضائیه و اتمام حجت با رسانه ها

هفتم تیرماه یادآور حادثه بمبگذاری در دفتر مرکزی حزب جمهوری اسلامی در سال۱۳۶۰ و کشته شدن آیت الله محمد حسینی بهشتی، اولین رئیس دیوان عالی قضایی در جمهوری اسلامی و جمع بزرگی از مسئولان بلند پایه سیاسی ایران است.

بدین مناسبت، اولین هفته تیرماه در ایران، هفته قوه قضائیه نامگذاری شده است و در روزهای آغازین تیرماه معمولا مراسم ویژه ای در ارتباط با دستگاه قضایی برگزار می شود.

امسال نیز همایش سراسری قوه ‌قضائیه، روز یکشنبه ۵ تیر، برگزار شد اما بر خلاف سالهای گذشته هیچیک از رؤسای قوا، برای سخنرانی در این همایش دعوت نشده بودند.

روز بعد، صادق لاریجانی، رئیس قوه قضائیه و جمع بزرگی از مسئولان دستگاه قضایی با آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران دیدار کردند.

آیت الله خامنه ای در این دیدار گفت که "هیچ‎کس در قوه قضائیه و در خارج از این قوه و در رسانه ها حق ندارد تا زمانی که جرمی ثابت نشده، آن را رسانه ای کند" و در ادامه تأکید کرد که حتی پس از آن که جرم کسی در مرجع صالحه ثابت شده باشد، باز هم "نباید نام فرد مجرم علنی و رسانه‌ای شود."

به دنبال آن، عباس جعفری دولت آبادی، دادستان عمومی و انقلاب تهران، تأکید بر لزوم حفظ حرمت و آبروی متهمان و بازداشت شدگان در کلام رهبر ایران را "اتمام حجت با رسانه ها" توصیف کرد و از رسانه ها خواست که اطمینان یافتن از صحت خبر و داشتن مجوز قضایی برای انتشار آن را در سرلوحه کار خود قرار دهند.

این بخش از سخنان آیت الله خامنه ای، در نگاه نخست، البته به منازعه و اظهار نظرهای متقابل جناح های اصولگرای داخل حاکمیت اشاره داشت؛ زیرا از یک سو طرفداران محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری، بارها قوه قضائیه را به خاطر اعلام نکردن اسامی "مفسدان اقتصادی" مورد انتقاد قرار داده اند و از سوی دیگر برخی از نمایندگان مجلس بارها محمدرضا رحیمی، معاون اول رئیس جمهوری را در ارتباط با یک پرونده فساد مالی متهم دانسته اند و گاه از قوه قضائیه خواسته اند که او را تحت تعقیب قرار دهد.

علاوه بر آن، در هفته های اخیر، اصولگرایان منتقد دولت، اسفندیار رحیم مشایی، رئیس دفتر محمود احمدی نژاد و نزدیکان او را به ایجاد یک "جریان انحرافی" در درون دولت متهم کرده اند و در این ارتباط، شماری از همکاران رئیس جمهوری هم بازداشت شده اند که آخرین مورد آن، بازداشت محمد شریف ملک زاده، دبیر سابق شورای عالی ایرانیان خارج از کشور و معاون مستعفی وزیر امور خارجه ایران بوده است.

روز یکشنبه این هفته، غلامحسین محسنی اژه ای، سخنگوی قوه قضائیه، در حاشیه همایش سراسری قوه قضائیه، خبر بازداشت محمد شریف ملک زاده را تأیید کرد و گفت: "ممکن است افراد دیگری نیز در هر سازمانی دستگیر شوند. "

رئیس جمهوری، پیشتر گفته بود که طرح اتهامات علیه همکاران خود را دارای انگیزه سیاسی می داند. آقای احمدی نژاد روز چهارشنبه این هفته هم متهم کردن اعضای هیئت دولت را "دست اندازی" به کابینه خواند و تهدید کرد که اگر در ادامه، اعضای کابینه را نیز متهم کنند، او به "وظیفه‌ اخلاقی، قانونی و ملی" خود در دفاع از همکارانش عمل خواهد کرد.

حق نشر عکس FARS
Image caption آقای احمدی نژاد هشدار داده است که اگر دامنه برخوردها به کابینه برسد، سکوت خود را خواهد شکست و واکنش نشان خواهد داد

در این حال برخی از ناظران عقیده دارند که هشدار دادستان تهران و استفاده از تعبیر "اتمام حجت با رسانه ها"، علاوه بر موارد فوق، به موضوع دیگری هم اشاره دارد.

خبرها و گزارش های تکان دهنده مربوط به زندانیان سیاسی مخالف دولت، در قیاس با سایر خبرهای مشابه، بازتاب گسترده تری دارند و برای حکومت هزینه ساز تلقی می شوند.

هفته ای که گذشت، در حالی آغاز شد که هنوز جمعی از زندانیان سیاسی به اعتصاب غذای خود پایان نداده بودند. هنگامی هم که به اعتصاب غذایشان خاتمه دادند، با انتشار بیانیه ای اعلام کردند که "پایان اعتصاب غذا، پایان اعتراض های مدنی نخواهد بود. "

پیش از پایان دادن به اعتصاب غذایشان اعلام شد که آنان به دادسرای اوین احضار شده اند. بیش از ۱۶۰ پزشک ایرانی در نامه ای خطاب به رئیس قوه قضائیه در مورد "بی توجهی به زندانیان" اعتراض کردند و ۱۲۰ روزنامه نگار در نامه ای خطاب به این زندانیان سیاسی، پایداری آنان را ارج نهادند.

اردشیر امیر ارجمند، مشاور ارشد میرحسین موسوی یکی از رهبران مخالفان دولت، در نامه ای خطاب به احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد برای ایران، رسیدگی فوری به وضعیت زندانیان سیاسی اعتصاب غذا کننده را درخواست کرد و مهدیه محمدی، همسر احمد زید آبادی به بی بی سی فارسی، گفت که نسبت به سلامتی آقای زیدآبادی، این روزنامه نگار و زندانی سیاسی، نگران است.

شعبه ۲۶ دادگاه انقلاب تهران، تارا سپهری‌فر، دبیر سابق انجمن اسلامی دانشگاه صنعتی شریف٬ را به تحمل ۷ سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق محکوم کرد و وب سایت کلمه، نزدیک به مخالفان دولت، نوشت که مهناز محمدی، مستندساز و فعال حقوق زنان، صبح یکشنبه ۵ تیر، بازداشت شده است.

اینک که رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، سه شنبه این هفته، ۷ تیر، بار دیگر تصریح کرده که جمهوری اسلامی، احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد تعیین شده برای بررسی "موارد نگران کننده نقض حقوق بشر در ایران" را نخواهد پذیرفت، بنا بر این در چنین شرایطی می توان تصور کرد که هر گونه گزارش رسانه های داخلی در مورد بازداشت شدگان، به ویژه زندانیان سیاسی به عنوان بخشی از مستندات و مواد خام در اختیار این گزارشگر ویژه قرار خواهد گرفت.

اعمال محدودیت علیه رسانه ها و ممنوعیت انتشار خبرهایی که "مجوز قضایی" ندارند، عملا محدود کردن منابع مورد استفاده گزارشگر ویژه حقوق بشر نیز هست.

تحریم ها و فنآوری نظامی ایران

حق نشر عکس AFP
Image caption آزمایش موشکی ایران در مانور پیامبر اعظم

خبرها و گزارش های مربوط به پیشرفت های ایران در زمینه فنآوری نظامی، در روزهای گذشته، بار دیگر بازتاب گسترده ای در رسانه ها داشت.

روز دوشنبه ۶ تیر، اصغر قلیچ خانی، سخنگوی رزمایش سپاه پاسداران ایران اعلام کرد که در مرحله اول از یک مانور موشکی، بهره ‌برداری از تعدادی سکوی زیرزمینی پرتاب موشک ساخت داخل کشور، برای اولین بار در معرض نمایش قرار گرفته است.

همزمان اعلام شد که ایران تصمیم دارد ۷۸ هواپیمای آنتونف ۱۴۸ را با همکاری اوکراین تولید کند. این نوع هواپیما ظرفیت حمل ۵۲ مسافر را دارد.

روز بعد، گزارش ها از پرتاب چهارده فروند موشک تولید داخل در اجرای مرحله دوم رزمایش موشکی سپاه پاسداران حکایت داشت.

همزمان امیر علی حاجی زاده، فرمانده نیروی هوا- فضای سپاه پاسداران اعلام کرد که اخیرا کارشناسان روسی با سفر به ایران، از دو هواپیمای جاسوسی منهدم شده آمریکا، و از یک نوع هواپیمای ساخت داخل کشور، بازدید کرده اند.

او همچنین گفت که اسرائیل و پایگاه های منطقه ای آمریکا در تیررس موشک های ایران هستند، زیرا موشک های ایران تا دو هزار کیلومتر برد دارند.

آقای حاجی زاده، روز چهارشنبه ۸ تیر، هم از بهره برداری عملیاتی از یک نوع رادار با امکانات رصد ماهواره و موشک خبر داد.

ناظران، انجام رزمایش موشکی ایران و انتشار گسترده خبرهای مربوط به پیشرفت های این کشور در زمینه فنآوری هوا- فضا را، در ارتباط با نشان دادن قدرت ایستادگی جمهوری اسلامی در مقابل تشدید تحریم های بین المللی و مخالفت مقام های ایرانی با ایجاد پایگاه نظامی آمریکا در افغانستان، ارزیابی می کنند.

در آغاز هفته اعلام شد که اتحادیه اروپا، محمد علی جعفری، فرمانده سپاه پاسداران، قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس سپاه پاسداران و حسین طائب، رئیس سازمان اطلاعات سپاه را به خاطر "پشتیبانی از حکومت سوریه در سرکوب اعتراضات مردم این کشور" مشمول تحریم قرار داده است.

روز شنبه ۴ تیر، محمد خزاعی، نماینده ایران در سازمان ملل در نامه ای به بان کی مون، دبیرکل سازمان "ادعاهای آمریکا" برای تحریم شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی را واهی خواند و این اقدام ایالات متحده را مورد انتقاد قرار داد.

آمریکا، دو روز پیشتر، این شرکت را به اتهام نقض تحریم های بین المللی، ارتباط با سپاه پاسداران و کمک به انتقال تسلیحات به حزب الله لبنان تحریم کرده بود.

روز سه شنبه ۷ تیر هم رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، خودداری از دادن سوخت به هواپیماهای ایرانی را اقدامی غیرانسانی و خارج از قوانین بین المللی دانست.

با این حال، روز بعد اعلام شد که دولت آمریکا نیروی انتظامی ایران را هم به اتهام کمک به سوریه در سرکوب معترضان این کشور، تحریم کرده است.

از سوی دیگر، در آغاز هفته، آیت الله خامنه ای در دیدار با حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان، حضور نظامیان آمریکایی در افغانستان را مانع ایجاد امنیت واقعی در این کشور دانست و ایجاد پایگاه نظامی آمریکا در افغانستان را خطرناک خواند.

حامد کرزی برای شرکت در کنفرانس مبارزه با تروریسم به تهران آمده بود. در حاشیه این کنفرانس سران سه کشور ایران، پاکستان و افغانستان در بیانیه مشترکی اعلام کردند که در مقابله با تروریسم با یکدیگر همکاری خواهند کرد.

برنامه های ماهواره ای و انتخابات آینده مجلس

حق نشر عکس Reuters
Image caption پلیس ایران به آنتن‌های دریافت امواج ماهواره‌ای صدمه می‌زند و آنها را از کار می‌اندازد

برخورد سختگیرانه نیروی انتظامی ایران نسبت به دارندگان و استفاده کنندگان ادوات و تجهیزات گیرنده برنامه های ماهواره ای، موضوع برخی از گزارش های روزهای میانی این هفته بود.

جمع آوری دیش ها و تجهیزات ماهواره ای در ایران رخداد تازه ای نیست. از زمانی که ادوات دریافت برنامه های تلویزیون های ماهواره ای به ایران آمده، بارها گزارش هایی از جمع آوری این تجهیزات هم در رسانه ها منتشر شده است.

اما در جریان رخدادها و ناآرامی های پس از دهمین دوره انتخابات ریاست جمهوری که انگشت اتهام برخی از مسئولان جمهوری اسلامی، به سوی "رسانه های بیگانه" نشانه رفت، برخورد همه جانبه با این رسانه ها هم شدت گرفت.

شماری از خبرنگاران رسانه های خارجی از ایران اخراج شدند؛ مصاحبه کنندگان با برخی از رسانه ها تحت تعقیب قرار گرفتند؛ حملات پارازیتی در زمان های خاص، پخش برنامه های بعضی از شبکه های ماهواره ای را مختل کرد؛ جمع آوری تجهیزات گیرنده این برنامه ها تشدید شد و دادن آگهی های تجاری به این شبکه ها اقدامی غیر قانونی بشمار آمد.

همه این اقدامات هم تا کنون نتوانسته به استفاده خانواده ها از گیرنده های برنامه های ماهواره ای پایان دهد. هر بار که مأموران، دیش ها را از فراز بام ها به زیر آورده اند، دیگر بار تجهیزات تازه ای به جای آن ها نصب شده است.

غلامحسین محسنی اژه ای، سخنگوی قوه قضائیه، پیشتر گفته بود که استفاده از تجهیزات ماهواره‌ای ممنوع است و با متخلفان هم برخورد می‌شود.

روز دوشنبه این هفته، ۶ تیرماه، اسماعیل احمدی مقدم، فرمانده پلیس ایران نیز اعلام کرد که طرح جمع آوری گیرنده های ماهواره ای با قاطعیت اجرا می شود و با واحدهای صنفی فعال در زمینه تولید این تجهیزات برخورد خواهد شد.

دو روز بعد هم، احمد رضا رادان، جانشین فرمانده پلیس ایران هشدار داد که نصب کنندگان مجدد آنتن ها به دادگاه معرفی خواهند شد.

برخورد نسبت به استفاده کنندگان از تجهیزات ماهواره ای، که زمانی به دنبال انتخابات ریاست جمهوری تشدید شده بود، اینک با نزدیک شدن زمان انتخابات آینده مجلس، بار دیگر اوج گرفته؛ در حالی که صدای اعتراض برخاسته از نتیجه انتخابات پیشین پس از گذشت دو سال هنوز خاموش نشده است.

محمد رضا خاتمی، دبیر کل سابق حزب مشارکت، این هفته گفت که خواسته اصلی اصلاح طلبان برای شرکت در انتخابات آینده مجلس ایران، به رسمیت شناختن احزاب و مطبوعات مستقل و آزادی زندانیان سیاسی است.

عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان ایران نیز اعلام کرد که در بررسی صلاحیت ها، رفتار خود فرد ملاک عمل خواهد بود نه گرایش حزبی او.

اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام ایران هم خودخواهی و تمامیت خواهی را زمینه ساز شکست دانست و گفت که "انتخابات مجلس جای دیدگاه حذفی نیست".