'باغ شهرها' در ایران؛ رهبر نگران، رئیس جمهور مشتاق

آیت الله علی خامنه ای، عکس از فارس حق نشر عکس BBC World Service

"من از این طرح باغ شهرها جدا نگرانم. آقاى رئیس جمهور هم چند بار با من مطرح کردند، به ایشان هم گفتم. من نمی دانم چه پیش مى‌آید، سواستفاده‌چى‌ها چه کار خواهند کرد. با این دید نگاه کنید که راه را باز نکنید. یک عده‌اى سو استفاده‌چى‌اند..."

آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران اواخر سال گذشته خورشیدی، به این شکل مخالفتش را با طرح ایجاد "باغ شهرها" اعلام کرد.

سه ماه پس از مخالفت رهبر ایران با این طرح، محمود احمدی نژاد بار دیگر اعلام کرده که طرحی در دولت در دست تهیه است که بر اساس آن به هر خانواده ایرانی هزار متر زمین برای ساخت مسکن ویلایی و باغ اهدا می شود.

آقای احمدی نژاد می گوید که با محاسبه کل اراضی ایران، حدود ۳۰ میلیون هکتار زمین برای احداث مسکن وجود دارد که اگر این میزان دو میلیون هکتار به خانوارها اختصاص یابد می توان به هر خانوار هزار متر زمین رایگان داد تا آنها یک واحد ۱۰۰ متری در سه طبقه احداث و بقیه زمین را به باغ تبدیل کنند.

رئیس جمهوری ایران این طرح را "یک انقلاب واقعی در شهرسازی" می داند و گفته است که طرح تا پایان سال جاری آ‌ماده و در ۱۰ الی ۱۵ منطقه به طور آزمایشی اجرا می‌شود.

باغ شهرها؛ موضوع اختلاف تازه

باغ شهر و شهرک‌های اقماری آن طرح یک شهرساز بریتانیایی است که حدود صد سال پیش در این کشور مطرح شده است.

این طرح، برای جلوگیری از تمرکز در شهرهای قدیمی بریتانیا که مملو از جمعیت بود و توان توسعه بیشتر نداشت، ارائه شده بود.

در این طرح، خانه های ویلایی به همراه مناطق سبز و باغ در زمین اطراف شهرهای بزرگ، ساخته می شود و بخشی از جمعیت شهری با هدف کنترل جمعیت شهرهای شلوغ و تثبیت قیمت زمین و مسکن، به حومه منتقل می شود.

امکانات رفاهی باغ شهرها، می بایست برای ساکنان در وضعیتی قرار داشته باشد که ساکنان آن برای رفع نیازهای خود، احتیاج حیاتی به حضور در شهرها نداشته باشند و فاصله محل کار ساکنان با منطقه سکونتشان به حداقل برسد.

در این طرح حمل و نقل عمومی باید شرایط آسانی برای جا به جایی ساکنان فراهم کند تا از نیاز به استفاده از به خودروی شخصی و عوارض ناشی از آن، همچون آلودگی محیط زیستی و ترافیک جاده ها و خیابان ها کاسته شود.

طرح انگلیسی در هیات دولت ایران

دولت محمود احمدی نژاد سه سال پیش در بهار سال ۱۳۸۷ اعلام کرده بود که زمین های دولتی در اطراف تهران و شهرهای بزرگ دیگر، به صورت مزایده در اختیار متقاضیان قرار گیرد تا در آن با تراکم محدود و به شرط ایجاد فضای سبز، ساختمان سازی شود.

این طرح در واکنش به افزایش ناگهانی و بی سابقه قیمت مسکن در تهران ارائه شده بود.

محمد سعیدی کیا، وزیر وقت مسکن ایران پس از اظهارات آقای احمدی نژاد گفت که منظور رئیس جمهور از طرح ضربتی ای که اعلام کرده، طرح "باغ شهر" ها بوده است.

منوچهر خواجه دلویی، معاون وقت وزیر مسکن در همان زمان گفته بود که هدف اصلی طرح باغ شهرها تنها حفظ و توسعه فضای سبز شهرها بوده است، نه مهار کردن قیمت مسکن.

آقای خواجه دلویی گفته بود که اجرای چنین طرحی جلوی تصرف اراضی، زمین خواری و حاشیه نشینی در حومه شهرهای بزرگ را خواهد گرفت.

نگرانی درباره تاثیر طرح

"من گاهى به ارتفاعات می روم، از آنجا نگاه می کنم، مى‌بینم چه اتفاقى دارد مى‌افتد. بارها هم به شهردارهاى مختلف این مطلب را گفتم. البته فقط کار شهردارى نیست، مجموعه‌هاى مرتبط با شهرسازى، مجموعه‌هاى مرتبط با مراتع، همه باید همکارى کنند."

این جملات آیت الله خامنه ای رهبر ایران است که می گوید نگران سواستفاده از طرح باغ شهرها و تبدیل آن به وسیله ای برای تخریب جنگل ها و منابع طبیعی است.

اما محمود احمدی نژاد هم که دوباره طرح باغ شهرها را با توضیحات تازه ای مطرح کرده، گفته که نگران تخریب فضای های سبز است.

او عواملی مثل حاشیه نشینی و ارزش افزوده زمین که باعث نابودی بسیاری از باغات شده را عامل توسعه نابسامان مسکن و بافت ناهمگن در داخل و خارج شهرها می داند.

گروهی از ناظران عقیده دارند که اختلافات میان محمود احمدی نژاد و آیت الله علی خامنه ای که حدود یک ماه پیش به اوج خود رسیده بود، اینک در الگوی شهرسازی خودنمایی کرده است.

گروهی دیگر، دیدگاه متفاوت رهبر و رئیس جمهوری ایران درباره تاثیر اجرای باغ شهرها را تفاوت برداشت در تاثیر مثبت یا منفی اجرای این طرح از نظر عالی ترین مقام های این کشور می خوانند.

مطالب مرتبط