احتمال بارش ۱۰ میلیارد تن نمک در آذربایجان ایران

دریاچه ارومیه حق نشر عکس MEHR
Image caption زمانی دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب شور جهان محسوب می‌شد

مقام‌های سازمان حفاظت محیط زیست ایران در مورد احتمال "بارش ۱۰ میلیارد تن نمک" در مناطق آذربایجان این کشور هشدار داده‌اند.

محمدباقر صدوق، معاون محیط طبیعی این سازمان امروز چهاردهم تیر به خبرنگاران گفته ‌است که با خشک شدن دریاچه ارومیه، نمک موجود آن به صورت گرد و غبار و توفان بر سر مردم منطقه خواهد ریخت.

وی در مورد به خطر افتادن زندگی شش میلیون نفر در اطراف این منطقه هشدار داد و گفت: "با کاغذبازی و مصوبه به جایی نمی‌رسیم و با روند فعلی دریاچه خشک می‌‌شود."

به گفته آقای صدوق "این بحران تنها گریبان آذربایجان را نمی‌گیرد بلکه تمامی مناطق کشور را تحت تاثیر خود قرار خواهد داد."

سال قبل نیز پس از آن که دیگر آبی از رودخانه هیرمند در شرق ایران به تالاب هامون نریخت، باد با سرعت یک متر با ثانیه ذرات شن، ماسه و مواد آلی را روی شهر زابل ریخت.

کارشناسان محیط زیست می‌گویند، شهر زابل که زمانی به دلیل وجود تالاب هامون یکی از مفرح‌ترین شهرهای ایران به شمار می‌رفت، بعد از خشک شدن هامون به شوره‌زاری بدل شده است.

چندی پیش حسن عباس نژاد، مدیر کل حفاظت زیست آذربایجان غربی اعلام کرد که ۵۳ درصد از مساحت دریاچه ارومیه خشک شده‌ است و انتقال سالانه یک میلیارد متر مکعب آب از طریق رودخانه ارس را یکی از راه‌های جلوگیری از خشک شدن این دریاچه عنوان کرد.

اسماعیل کهرم، استاد دانشگاه و کارشناس محیط زیست در این باره به بخش فارسی بی بی سی گفت که رسیدن به چنین هدفی مستلزم هزینه‌های بسیار زیاد است و این قبیل طرح‌ها هیچگاه اجرایی نمی‌شود.

سدهایی که آب را به روی دریاچه ارومیه بست

دریاچه ارومیه با ۵۰ هزار هکتار در شمال غربی ایران و در منطقه آذربایجان واقع شده‌است. این دریاچه بزرگ‌ترین دریاچه داخلی ایران و دومین دریاچه آب شور جهان است.

آب این دریاچه شور بوده و اغلب از رودخانه های زرینه‌رود، سیمینه‌رود، گدار، باراندوز، شهرچای، نازلو و زولا تامین می‌شد.

دولت‌های ایران در دو دهه اخیر عملا با احداث ۳۵ سد بر روی رودخانه‌های ۲۱ گانه که جریان آنها به دریاچه ارومیه منتهی می‌شد، حدود ۵ و نیم میلیون متر مکعب آب آن را در بالادست به مصارف کشاورزی اختصاص دادند.

حدود نیم میلیون متر مکعب نیز از طریق چشمه‌ها و جریان‌های آبی وارد دریاچه ارومیه می‌شد که به گفته مقام‌های دولتی به دلیل عدم استفاده اصولی، این منابع آبی دیگر آب دریاچه ارومیه را تامین نمی‌کند.

در این میان حدود یک میلیون متر مکعب نیز توسط بارش باران تامین می‌شد که در خشکسالی‌های اخیر از میزان آب ورودی دریاچه ارومیه کاسته شده‌است.

اسماعیل کهرم گفت، ابتدا دولت قول داده‌ بود که در نحوه آبیاری اصلاحاتی انجام بدهد، اما هنوز آبیاری زمین‌های کشاورزی به شیوه سنتی "کرت" انجام می‌شود و در نتیجه مقدار زیادی از آب تبخیر شده و به هدر می‌رود.

نارضایتی مردم آذربایجان

روز سیزدهم فروردین امسال، تجمع بزرگی از علاقه‌مندان به محیط زیست که به سیاست‌های دولت در مورد دریاچه ارومیه معترض بودند، در دو شهر تبریز و ارومیه با مداخله پلیس و ماموران امنیتی به هم خورد.

تا آنجا که در گزارش‌ها و ویدیوهای منتشر شده از این ماجرا دیده شد، معترضان شعارهای سیاسی ‌نمی‌داند و پارچه نوشته‌هایشان تنها حاوی درخواست بازکردن دریچه‌های سدها و روان کردن آب رودخانه‌ها به دریاچه ارومیه بود.

آقای کهرم می‌گوید که پس از خشک شدن کامل دریاچه ارومیه، باد ذرات نمک را روی زمین‌های زراعی خواهد برد و تمام حبه‌های انگور و به ویژه باغ‌های سیب معروف ارومیه خشک خواهد شد.

زمانی دریاچه ارومیه بزرگ‌ترین آبگیر دائمی آسیای غربی به شمار می‌رفت و بعد از مرداب انزلی از جالب‌ترین زیستگاه‌های طبیعی جانواران ایران محسوب می‌شد.

دریاچه ارومیه همچنین دارای ۱۰۲ جزیره بود که همه آن‌ها از سوی سازمان یونسکو به عنوان اندوخته طبیعی جهان به ثبت رسیده‌اند و در حال حاضر اثری از آنها باقی نمانده است.

همچنین آب این دریاچه زیستگاه گونه‌هایی از سخت پوستان است که کاربردهای صنعتی بسیار بالایی نیز برای مراکز پرورش آبزیان دارند.

گفته می شود که زمانی آب شور این دریاچه با غلظت ۸۰ گرم در لیتر به بهشت ارومیه معروف بود اما حالا حسن عباس نژاد، مدیر سازمان حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی گفته‌است که غلظت نمک این دریاچه به بیش از ۴۰۰ گرم در لیتر رسیده‌است.

برخی از کارشناسان می‌گویند، فقط موجودات آبزی نیستند که حیاتشان در دریاچه ارومیه نابود شده‌است، بلکه خشک شدن این دریاچه و حرکت نمک به مناطق اطراف از جمله شهرهای مجاور در عراق و ترکیه را نیز تحت تاثیر قرار خواهد.

مطالب مرتبط