احمدی نژاد برای اعراب خاورمیانه؛ "دیروز قهرمان، امروز دردسر"

محمود احمدی نژاد حق نشر عکس FARS
Image caption در این نظرسنجی عدم محبوبیت احمدی نژاد به برخورد آمریکا گره زده شده است

خورشید محبوبیت جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه در حال افول است. این نتیجه تازه ترین نظر سنجی موسسه زاگبی است که به سفارش سازمان اعراب آمریکا در شش کشور مصر، اردن، لبنان، عربستان سعودی، مراکش و امارات متحده عربی انجام شده است.

اين شش کشور، طیف متنوعی از افکار سیاسی و اجتماعی را دربردارند. جايگاه ايران در افکار عمومی اعراب به استثنای لبنان نسبت به پنج سال پیش سیری به شدت نزولی یافته است. لبنان از ایران سالانه کمک‌های مالی کلانی دریافت می‌کند.

برای محمود احمدی‌نژاد اين خبر بدی است که مجبور است در کنار مقابله با منتقدان سرسخت داخلی‌اش با آن کنار بیاید.

به گفته مسئولان موسسه زاگبی، اوج بدبینی اعراب با خیزش های مردمی اخیر در کشورهای عربی هم‌زمان بوده‌ است. ایران با موضع‌گیری‌های دوگانه درباره‌ی حکومت های سنی و شیعه عملاً به بی اعتمادی افکار عمومی کشورهای منطقه دامن زده است.

جیمز زاگبی تحلیل‌گر ارشد موسسه بین المللی نظرسنجی زاگبی می گوید زمانی فقط رهبران کشورهای عرب نگاهی انتقادی به ایران داشتند، اما این نظرسنجی نشان می دهد امروز این دیدگاه غالب مردم کشورهای عرب است :

" اعراب در موقعیت‌ها و کشورهای مختلف به استثنای لبنان عمیقاً از رفتار ایران ناراضی اند، از برنامه هسته‌ای ایران حمایت نمی‌کنند و در عوض هوادار اقداماتی هستند که مانع برتری ایران در منطقه می شود. "

سیاست منطقه‌ای حکومت ایران موجب شده رتبه جمهوری اسلامی از نظر عدم محبوبیت در میان عرب‌ها با فاصله ای کمی پایین‌تر از دولت آمریکا قرار گیرد. درباره نقش ایران در منطقه، 95 درصد مردم عربستان دیدگاهی منفی دارند؛ 83 درصد از مراکشی‌ها و 80 درصد از امارتی‌ها نیز چنین نظری دارند. حتا در کشوری مانند لبنان، 42 درصد مردم معتقدند نقش ایران در خاورمیانه، منفيست.

بر اساس این نظرسنجی ترکیه، همسایه دیوار به دیوار ایران، گوی سبقت را در تاثیر بر افکار عمومی اعراب منطقه حتی از عربستان سعودی ربوده و در صدر فهرست کشورهایی قرار دارد که از نظر مردم کشورهای عرب نقشی مثبت در جهت صلح و ثبات خاورمیانه ایفا می‌کند.

اما محبوبیت ترکیه در میان مردم عرب تا آن‌جا نیست که بدل شدن ترکیه به قدرتی هسته‌ای را بپذیرند. بر اساس این نظرسنجی، اگر بنا باشد در خاورمیانه کشوری به جز اسراییل به قدرت هسته‌ای تبدیل گردد، اکثریت پاسخ‌دهندگان ترجیح می‌دهند آن کشور مصر باشد، نه ترکیه.

جیمز زاگبی می گوید این نکته نشان می دهد که هنوز احساسات ملی‌گرایانه در شکل دادن به افکار عمومی مردم عرب نقشی عمده بازی می‌کند. ترکیه به همین دلیل نتوانسته در این مقایسه به جای مصری بنشیند که هم‌چنان درگیر بحران‌های داخلی است و سرنوشتی نامشخص دارد.

نه بن لادن و نه لیبی

دو سال بعد از سخنرانی بارک اوباما، رییس جمهوری آمریکا، در قاهره و صحبت از پل زدن بر دره فاصله‌ها، آن‌گونه که این نظرسنجی نشان می‌دهد اوضاع رییس جمهوری آمریکا در افکار عمومی کشورهای عرب هم تعریفی ندارد.

اکثریت پاسخ دهندگان به این نظرسنجی معتقدند باراک اوباما نتوانست توقعاتی را که در ابتدای ریاست جمهوری‌اش برای بهبود رابطه آمریکا و مسلمانان ایجاد کرده بود، عملی کند. هنوز هم برای این عده، مهم‌ترین عامل در بهترشدن این رابطه، حل مسأله فلسطینیان است. کشته شدن اسامه بن لادن نیز اغلب تاثیری منفی بر دیدگاه مردم عرب نسبت به آمریکا داشته است.

حتی تصمیم آمریکا به مداخله برای جلوگیری از کشته شدن غیرنظامیان در لیبی و ایجاد منطقه پرواز ممنوع نیز نتوانسته به افزایش محبوبیت باراک اوباما و سیاست‌هایش کمکی کند. این تصمیم اوباما در چارچوب ناتو و با حمایت و درخواست اتحادیه عرب صورت گرفت.

این نظرسنجی در یک نقطه دیگر روزگار بد محمود احمدی نژاد را به آمریکا گره می‌زند. جیمز زاگبی معتقد است به جز دخالت‌های ایران در سوریه، لبنان و عراق، از میان رفتن رجز خوانی های دوره جورج بوش علیه حکومت ایران، فرصت ایفای نقش قهرمان را از محمود احمدی نژاد گرفته است. اين خود عامل مهم دیگری در افتِ میزان محبوبیت ایران در میان مردم عرب است:

"آمریکا مثل زمان بوش لحن متخاصمی نسبت به ایران به کار نمی‌برد. احمدی نژاد دیگر مخالف اصلی میدان نیست و تنها دنبال درست کردن درد سر است. هیچ کس دیگر او را به حمله تهدید نمی کند. اشتباه خواهد بود اگر نومحافظه کاران استدلال خود را پیش ببرند و آمریکا به ایران حمله کند."

درگیری های دولت محمود احمدی نژاد در حلقه سیاست داخلی ایران نیز شاید در از دست رفتن هواداران منطقه‌ای‌اش بی تاثیر نباشد. با این همه، اگر این نظرسنجی، معیاری واقعی برای سنجش احساسات مردم عرب درباره حکومت ایران باشد، باید گفت سیاست منطقه‌ای دولت به اندازه سیاست داخلی‌اش در دام مخمصه‌هاست.

مطالب مرتبط