آرایش محافظه‌کاران برای انتخابات مجلس ایران

مجلس شورای اسلامی حق نشر عکس Majlis
Image caption انتخابات دوره آینده مجلس ایران در اسفندماه برگزار می‌شود

نیروهای محافظه کار ایران، موسوم به اصولگرا، خود را برای شرکت در انتخابات مجلس در اسفند ۱۳۹۰ آماده می کنند.

آنها این مقدمه چینی را در چند زمینه تدارک دیده اند. از یک سو گفتگوهای درون گروهی را آغاز و کمیته وحدت برپا کرده اند، و از سوی دیگر فعالیت های انتخاباتی خود را پوشش رسانه ای گسترده داده اند. بررسی فعالیت هایشان حاکی از آن است که:

۱- آرایش کنونی نیروهای اصولگرا شباهت زیادی به موقعیت آنها در انتخابات قبلی مجلس دارد.

۲- تغییر مهم این دوره، افول ستاره بخت محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران است. کمتر از هفت ماه به انتخابات مانده ولی نشانی از سازماندهی آقای احمدی نژاد و تحرک نیروهایش دیده نمی شود. نیروهای تندروی محافظه کار که پراکنده شده اند مشغول سازماندهی جدید هستند.

۳- در میان شخصیت های اردوی محافظه کار، علی لاریجانی (رئیس مجلس)، محمد باقر قالیباف (شهردار تهران) و محسن رضایی (فرمانده پیشین سپاه) موقعیت چشمگیر تری دارند.

۴- سه جریان فکری سنتی، تحولخواه و تندرو همچنان در این اردو دیده می شود.

گروه های سنتی

جامعه روحانیت مبارز - از بازیگران قدیمی جمهوری اسلامی و نماینده روحانیت دولتی. این گروه در اوج انقلاب در سال ۱۳۵۶ تأسیس شد و کماکان نقش مهمی در تعیین تکلیف امور سیاسی دارد. مواضعش سنتی، محافظه کار و حکومتی است.

محمدرضا مهدوی کنی دبیر کلی این گروه را به عهده دارد. حدود سی فقیه در شورای مرکزی آن عضویت دارند. این گروه در انتخاب ریاست جمهوری دهه هفتاد، در برابر محمد خاتمی، نماینده اصلاح طلبان، قویا صف آرایی کرد.

حق نشر عکس MEHR
Image caption آقای مهدوی کنی در ایجاد اتحاد میان اصولگرایان نقش محوری یافته است

آقای مهدوی کنی در انتخابات امسال نگران اختلاف درونی و انشعاب اصولگرایان است ولی در تقسیم منصب های قوه مقننه احتمالا مقام ریش سفیدی و میانجیگر خواهد داشت.

جامعه مدرسین حوزه علمیه - این گروه را برخی از اساتید حوزه قم در سال ۱۳۴۰ تاسیس کردند و به لحاظ موقعیت اجتماعی به روحانیت مبارز نزدیک است.

این گروه در منش و فکر سیاسی خود سنتی و محافظه کار است و اساتید طرفدار حکومت را نمایندگی می کند. ریاست این جامعه را محمد یزدی، رئیس سابق قوه قضاییه و امام جمعه سابق تهران به عهده دارد. گروه آنها در انتخابات بیشتر نقش میانجی را خواهد داشت.

حزب مؤتلفه - یکی از نیرومندترین تشکیلات اصولگراست که با تفکر سنتی شهری، به بخش خصوصی و نهادهای مالی غیر دولتی گرایش دارد . عموما نماینده فکر معتدلتر اردوی اصولگراست. از جمله اینکه در شرایط جاری مخالف دور شدن از اکبر هاشمی رفسنجانی است.

این حزب تشکیلات نسبتا منظمی دارد. کنگره سالانه آن حدود ۴۰۰ نفر را گرد هم می آورد و ادعای داشتن ۲۰۰۰ عضو را دارد. از طریق کمیته امداد امام، با بودجه چند هزار میلیارد تومانی، نفوذ قابل توجه اجتماعی دارد. بازوی رسانه ایش خوب است. نظراتش را در روزنامه "رسالت" و نشریه "شما" منعکس می کند.

جبهه پیروان خط امام و رهبری - ائتلافی از ۱۴ گروه سیاسی سنتی و محافظه‌کار که عملا زیر بیرق حزب مؤتلفه فعالیت می کند و چند گروه کوچکتر و افراد غیر حزبی را زیر چتر خود می آورد.

دببر کلی جبهه با حبیب‌الله عسگراولادی از حزب مؤتلفه است. این جبهه بازوی رسانه ای مستقل ندارد.

اصولگرایان جدید

حضور سه چهره سیاسی در اردوی اصولگرایان قابل توجه است: آقای لاریجانی، آقای قالیباف و آقای رضایی. این سه نفر نمایندگان شخصی خود را به کمیته وحدت اصولگرایان فرستاده اند که نشانی از وزن سیاسی آنهاست.

اینکه هر سه نفر با عناوین اصولگرای جدید، تحولخواه و یا منتقد شناخته می شوند هم با معنا است. حتی اگر این عناوین گزارش سازی صرف باشد، باز روشنگر تفاوتشان با نیروهای سنتی و تندور است. به هر صورت به نظر می رسد که اصولگرایان آنها را برای پست های آینده آماده می کنند.

لاریجانی تشکیلات حزبی در اختیار ندارد ولی پایگاه خود و برادرانش در دستگاه حکومتی قوی است و بازوی رسانه ای آنها "خبرآنلاین" است. اضافه بر این، لاریجانی نماینده شهر قم در مجلس است و روابطش با دستگاه روحانیت به دقت تنظیم شده.

قالیباف در مدت تصدیش در شهرداری تهران "ظرفیت سازی سیاسی" کرده، ستاد تشکیل داده و بازوی رسانه ای، از جمله روزنامه "تهران امروز" را در اختیار دارد. نامش با جنجالهای اخیر سیاسی آمیخته نیست.

رضایی "جبهه ایستادگی" را بعد از انتخابات گذشته ریاست جمهوری به راه انداخت تا مشکلات درونی اصولگرایان را بررسی کند. اکنون فعالیت هایش به عنوان یک جریان سیاسی پذیرفته شده است. بازوی رسانه ای او روزنامه "ملت ما" است.

گروه های دست راستی

طرفداران احمدی نژاد - اسفندیار رحیم مشایی سازماندهی نیروهای طرفدار آقای احمدی نژاد را به عهده داشت و از جمله می خواست وعاظ ولایی، گروه هنرمندان و ایرانیان خارج از کشور را سازمان دهد.

اما پس از درگیری آقای احمدی نژاد با آیت الله خامنه ای، این گروه ها وضع نامشخصی دارند. دانسته نیست که طرفداران رئیس جمهور بتوانند با قدرت پیش رو مقابله کنند.

حق نشر عکس FARS
Image caption آقای مصباح یزدی از تشکیل جبهه پایداری حمایت کرده است

جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی از گروه های تند روی دست راستی است. محمود احمدی نژاد از اعضای آن بود ولی بعد از درگیریش با رهبر، نامش از هیئت موسس و شورای مرکزی جمعیت حذف شد.

مانند دیگرگروه های تندرو، بر اندیشه طبقاتی پافشاری می کند و مخاطبانش را در میان طبقات فرودست می جوید. می گوید که عدالت طلبی، ساده زیستی و برخورد با مفسدان دانه درشت را می خواهد. شورای مرکزی جمعیت ۱۶ عضو دارد و دبیر کلی آن به عهده حسین فدایی است.

جبهه پایداری - نیروهایی که از اطراف آقای احمدی نژاد پراکنده شده اند، با حمایت آیت الله مصباح یزدی جبهه پایداری انقلاب اسلامی را تشکیل داده اند. این گروه اندیشه اعتدالی تر حاکم بر جامعه روحانیت و جامعه مدرسین، و به خصوص تفکرات آیت‌الله مهدوی‌کنی، رئیس مجلس خبرگان را قبول ندارد.

جبهه پایداری خود را طرفدار آقای احمدی‌نژاد معرفی می کند و در عین حال می‌خواهد با جریان موسوم به "جریان انحرافی" نزدیک به رئیس جمهور، یعنی گروه آقای مشایی، مقابله کند. به اضافه، از مخالفان سرسخت همکاری با آقای هاشمی رفسنجانی است.

بخشی از افرادی که از دولت کنار گذاشته شدند و همچنین فراکسیون موسوم به "انقلاب اسلامی" مجلس در این حلقه قرار دارند. بسیاری سابقا در گروه "رایحه خوش خدمت" فعال بوده اند.

مطالب مرتبط