ایران در هفته ای که گذشت؛ ۱۴ مرداد ۱۳۹۰

احمدی نژاد حق نشر عکس AP
Image caption روز چهارشنبه ۱۲ مرداد، محمود احمدی نژاد به مجلس آمد تا چهار وزیر پیشنهادی خود را به مجلس معرفی کند

رأی اعتماد مجلس ایران به چهار وزیر پیشنهادی در این هفته، به اختلافات دو قوه مجریه و مقننه بر سر چگونگی ادغام چند وزارتخانه پایان داد و با سپردن سکان وزارت نفت به یک فرمانده سپاه پاسداران، بار دیگر توجه همگان را به جایگاه سپاهیان در ساختار سیاسی ایران جلب شد.

مجلس و رأی اعتماد به چهار وزیر

روز چهارشنبه ۱۲ مرداد، محمود احمدی نژاد به مجلس آمد تا چهار وزیر پیشنهادی خود را به مجلس معرفی کند.

او پیشتر، با ارسال نامه ای برای هیئت رییسه مجلس، رستم قاسمی را برای تصدی وزارت نفت، مهدی غضنفری را برای وزارت "صنعت، معدن و تجارت"، عبدالرضا شیخ الاسلامی را برای وزارت "کار، تعاون و تامین اجتماعی" و محمد عباسی را برای وزارت "ورزش و جوانان" پیشنهاد کرده بود.

رییس جمهوری در جلسه صبح چهارشنبه مجلس، ضمن معرفی این چهار نفر، گفت که وزیران پیشنهادی افرادی شایسته هستند و نمایندگان نیز آنان را می شناسند.

ساعاتی بعد، نمایندگان به هر چهار وزیر پیشنهادی رأی اعتماد دادند و بدین ترتیب، پرونده یکی از مهمترین موارد اختلاف بین محمود احمدی نژاد و مجلس ایران در مورد چگونگی ادغام برخی از وزارتخانه ها، عملا بسته شد.

ادغام وزارتخانه ها و کاهش شمار آنها، اگر چه بر اساس برنامه پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ایران صورت گرفته، اما نحوه اجرای این قانون، در ماههای گذشته به چالشی جدی بین دولت و مجلس تبدیل شده بود.

در اردیبهشت ماه، ابتدا تصمیم دولت برای ادغام وزارتخانه های "راه و ترابری" با "مسکن و شهرسازی"، "نیرو" با "نفت"، "صنایع و معادن" با "بازرگانی" و "رفاه و تامین اجتماعی" با "کار و امور اجتماعی" اعلام شد.

در این نوع ادغام، وزیری که برای یک وزارتخانه از مجلس رأی اعتماد داشت، عملا مسئولیت دو وزارتخانه را برعهده می گرفت.

در همان زمان علی لاریجانی، رئیس مجلس ایران گفت که اگر دولت تصمیم خود مبنی بر ادغام هشت وزارتخانه را برای اجرا ابلاغ کرده باشد، خلاف قانون عمل کرده است.

ایستادگی مجلس و شورای نگهبان در مقابل تصمیم دولت، دخالت آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران را به دنبال داشت و مقرر شد که دولت، وزرای جدید را برای گرفتن رأی اعتماد به مجلس معرفی کند.

محمود احمدی نژاد برای دو وزارتخانه رفاه و صنایع سرپرست تعیین کرد و خود سرپرستی وزارت نفت را برعهده گرفت.

اما وقوع یک انفجار هنگام برگزاری مراسم افتتاح مرحله اول طرح نوسازی فاز سوم پالایشگاه آبادان با حضور او، بار دیگر انتقاد کسانی را برانگیخت که "عدم اشراف رئیس جمهوری بر مسائل و تعاملات داخلی وزارت نفت" را در بروز این حادثه موثر می دانستند.

مجلس متن گزارشی را مورد تأیید قرار داد که سرپرستی رئیس جمهوری بر وزارت نفت را غیر قانونی اعلام کرده بود. گزارش تخلف رئیس جمهوری برای رسیدگی به قوه قضاییه فرستاده شد و دبیر کمیسیون اصل نود از این روند به عنوان "یک کارت زرد" برای آقای احمدی نژاد یاد کرد.

از سوی دیگر، نمایندگان قوه قانونگذاری هم بر تشکیل وزارت امور زیربنایی از ادغام سه وزارتخانه راه و ترابری، مسکن و شهرسازی و ارتباطات و فن آوری اطلاعات تأکید داشتند؛ در حالی که دولت با تشکیل چنین وزارتخانه ای موافق نبود. سرانجام نیز با ادغام وزارتخانه ها ی مسکن و شهرسازی و راه و ترابری وزارت جدید "راه و شهرسازی" تشکیل شد.

به نظر می رسد با تعیین تکلیف وزارتخانه های ادغام شده و رای اعتماد به مجلس به وزیران پیشنهادی، شعله آتش اختلاف و منازعه بین دو قوه بر سر کاهش شمار وزارتخانه ها و تشکیل وزارت "ورزش و جوانان"، تا حد زیادی فروکش کرده است.

محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری ایران، در یک گفت و گوی زنده با شبکه تلویزیونی یورونیوز، با اشاره به اخذ رای اعتماد وزیران پیشنهادی از مجلس، در مورد چالش بین مجلس و دولت گفت که وجود اختلاف نظر و اختلاف سلیقه "از لوازم جامعه ‌آزاد" است.

اگر چه نمایندگان با دادن رأی اعتماد به چهار وزیر پیشنهادی دولت در این هفته، به منازعه دولت با مجلس در مورد ادغام وزارتخانه ها، ظاهرا پایان دادند، اما همزمان صمد فدایی، نماینده سقز در گفت ‌وگو با خبرگزاری کار ایران، ایلنا، بی نتیجه ماندن یازده طرح تحقیق و تفحص در مجلس را مورد انتقاد قرار داد.

تحقیق و تفحص از شورای عالی ایرانیان خارج از کشور، تحقیق و تفحص از پرداخت سود سهام عدالت و تحقیق و تفحص از عملکرد دولت در برنامه چهارم توسعه، از مهمترین طرح های تحقیق و تفحص در مجلس ایران است که بر پایه برخی از انتقادات مجلسیان از دولت، آغاز شده و هنوز اختلاف نظر دو قوه در این موارد خاتمه نیافته است.

علاوه بر آن، داریوش قنبری، یکی از نمایندگان فراکسیون اقلیت مجلس ایران، نیز روز شنبه ۸ مرداد، به خبرگزاری کار ایران، ایلنا، گفت که طرح سؤال از محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری، هنوز منتفی نشده است.

این طرح، پیشتر، با امضای ۱۰۰ نفر از نمایندگان مجلس به هیات رئیسه ارائه شده بود.

وزیر نفت و جایگاه سپاهیان در سیاست و اقتصاد

حق نشر عکس ilna
Image caption از میان چهار وزیر پیشنهادی، انتخاب سرتیپ پاسدار رستم قاسمی برای تصدی وزارت نفت، در رسانه ها بازتاب گسترده تری داشت

از میان چهار وزیر پیشنهادی، انتخاب سرتیپ پاسدار رستم قاسمی برای تصدی وزارت نفت، در رسانه ها بازتاب گسترده تری داشت.

نخست آن که نام این فرمانده نظامی به عنوان فرمانده قرارگاه خاتم الانبیاء سپاه پاسداران، در فهرست مشمولان تحریم های ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا قرار دارد و رأی اعتماد نمایندگان به او، چنان که رییس مجلس ایران هم اشاره کرد، نوعی مقابله با این تحریم ها تلقی می شود.

دوم آن که پیوستن یک فرمانده دیگر سپاه به جمع اعضای هیئت دولت، در شرایط کنونی می تواند نقش مثبتی در تنظیم روابط دولت با این نهاد نظامی داشته باشد؛ اگر چه آقای قاسمی خود را یک چهره نظامی نمی داند.

پیشتر، برخی از ناظران، انتقادات تلویحی آقای احمدی نژاد از فعالیت تجاری دربرخی از اسکله ها و مبادی ورودی تحت کنترل سپاه پاسداران و واکنش تند سرلشکر محمد علی جعفری، فرمانده کل سپاه پاسداران، نسبت به اظهارات رییس دولت را نوعی اختلاف نظر بین مسئولان اجرایی و سپاه ارزیابی کرده بودند.

اما انتقال رستم قاسمی از سپاه پاسداران به هیئت دولت در این شرایط، از جمله، نوعی تعامل بین دو نهاد را هم نشان می دهد.

سوم آن که قرارگاه خاتم الانبیاء، تحت مسئولیت و مدیریت سرتیپ قاسمی، در سال های اخیر طرف قراردادهای کلان دولتی بوده و نقش عمده ای در گسترش فعالیت های اقتصادی سپاه پاسداران داشته است.

گسترش فعالیت سپاه پاسداران در حوزه های اقتصادی و سیاسی، به ویژه پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری انتقاد برخی از مخالفان دولت را به دنبال داشت که بخش هایی از این نهاد نظامی را به دخالت سازمان یافته در انتخابات متهم کردند.

پیشتر، این مخالفان دولت بودند که گسترش روزافزون نقش سپاه در حوزه های سیاسی و اقتصادی را مورد انتقاد قرار می دادند، اما روز چهارشنبه این هفته، ۱۲ مرداد، علی مطهری، نماینده اصولگرای منتقد دولت نیز نسبت به روند ورود نظامیان به حوزه اقتصاد، سیاست و دولت هشدار داد و مخالفت خود را با وزارت سرتیپ قاسمی اعلام کرد.

روز شنبه این هفته، هشتم مرداد، روزنامه روزگار در مقاله ای به قلم ثمینا رستگاری نوشت که حالا دیگر "کسانی که شش سال برای انتقاد و اعتراض به دولت ناچار به پرداخت هزینه‌های گزاف بوده‌اند، می‌بینند که حرف‌هایشان از زبان اصولگرایان گفته می‌شود."

اما در پایان هفته، روزنامه جام جم تأکید کرد که رای اعتماد نمایندگان مجلس به وزیر نفت، نشان داد مجلسیان حضور یک فرمانده سپاه در رأس یک وزارتخانه را به منزله دخالت نظامیان در سیاست نمی‌دانند و لجاجتی با دولت ندارند.

حقوق بشر؛ احمد شهید و درخواست آمدن به ایران

حق نشر عکس d
Image caption احمد شهید این هفته در بیانیه ای اعلام کرد که از دولت ایران می خواهد که به او اجازه سفر به ایران برای بررسی وضعیت حقوق بشر در این کشور، داده شود

درخواست احمد شهید، گزارشگر ویژه حقوق بشر ایران، برای سفر به این کشور، پرونده حقوق بشر ایران را نیز در آرامش روزهای آغازین ماه رمضان، بار دیگر گشود.

احمد شهید، وزیر امور خارجه پیشین مالدیو و یک چهره سیاسی مسلمان و فعال نام آشنا در زمینه حقوق بشر است که یک ماه پیش، در اجرای قطعنامه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، به عنوان گزارشگر ویژه برای تهیه گزارش در مورد ایران معرفی شده است.

مقامات ایرانی، پیشتر، هم قطعنامه شورای حقوق بشر در مورد تعیین و اعزام یک گزارشگر ویژه برای ایران را تصمیمی "غیر منصفانه و ناموجه" خوانده اند و هم اعلام کرده اند که به چنین گزارشگری اجازه ورود به ایران را نخواهند داد.

با این حال، احمد شهید این هفته در بیانیه ای اعلام کرد که هم خواسته با نماینده جمهوری اسلامی در مقر سازمان ملل متحد دیدار و گفت وگو کند و هم از دولت ایران می خواهد که به او اجازه سفر به ایران برای بررسی وضعیت حقوق بشر در این کشور، داده شود.

بر اساس قطعنامه شورای حقوق بشر، احمد شهید برای بررسی و تهیه گزارش در ارتباط با "موارد نگران کننده نقض حقوق بشر در ایران" تعیین و معرفی شده؛ اما رییس جمهوری ایران در گفت و گو با شبکه یورونیوز، ایران را جامعه‌ای آزاد توصیف کرده که همه در آن حق اظهار نظر دارند و شرایط آن "از بسیاری از کشورهای اروپایی بهتر است."

پیش از آن که شورای حقوق بشر سازمان ملل در مورد تعیین نماینده ویژه ای برای ایران تصمیم بگیرد، بسیاری از چهره های فرهنگی، دانشگاهی و فعالان سیاسی، طی چندین نامه خطاب به دبیرکل سازمان ملل متحد یا کمیساریای عالی حقوق بشر این سازمان، توجه به وضعیت زندانیان سیاسی و آزادی آنان را درخواست کرده بودند.

اکنون در حالی رییس جمهوری ایران، این کشور را جامعه ای آزاد می خواند و در حالی گزارشگر ویژه حقوق بشر درخواست سفر به ایران را دارد که هنوز شمار قابل توجهی از منتقدان و مخالفان دولت همچنان در حبس هستند و حصر خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالف دولت نیز همچنان ادامه دارد.

این هفته مدیران و کارکنان بهایی یک موسسه آموزش عالی نیمه حضوری که پیشتر دستگیر شده بودند به اقدام علیه امنیت ملی متهم شدند.

همچنین اعلام شد که پلیس با برنامه های تفریحی اجتماعی جوانان در پارک های تهران برخورد کرده و شماری از جوانان را به خاطر اقدام به اعمال "خلاف شئون اسلامی" دستگیر کرده است.

رادیو و تلویزیون دولتی ایران نیز، علیرغم خواست بسیاری از روزه داران، برای دومین سال از پخش "دعای ربنا با صدای محمد رضا شجریان" در هنگام افطار خودداری کرد.

مطالب مرتبط