ایران در هفته ای که گذشت؛ ۲۱ مرداد ۱۳۹۰

زید آبادی حق نشر عکس Sedaye Ashna
Image caption احمد زیدآبادی پس از دو سال برای دو روز به مرخصی آمد

هفدهم مرداد، که در ایران به عنوان "روز خبرنگار" نامگذاری شده، مهمترین مناسبت در این هفته بود؛ خبرها و گزارش های مربوط به گرامیداشت این روز و حاشیه های آن به همراه خبرهایی در مورد تحولات سوریه و واکنش ها نسبت به ناآرامی در برخی از شهرهای بریتانیا، در رسانه های ایران بازتاب گسترده ای داشت.

روز خبرنگار و بازگشت "شرف اهل قلم" به زندان

هفدهم مرداد، یادآور حادثه کشته شدن محمود صارمی، خبرنگار خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی، به همراه هشت تن از کارکنان کنسولگری ایران در مزار شریف افغانستان، در مردادماه ۱۳۷۷ در محل این کنسولگری است.

یک سال پس از آن واقعه، شورای فرهنگ عمومی به پاس قدردانی از خدمات حرفه ای محمود صارمی و سایر خبرنگاران، روز ۱۷ مرداد را "روز خبرنگار" نامید و از آن زمان همه ساله در این ایام از دست اندرکاران فعالیت های خبری تقدیر می شود.

در هفته ای که گذشت، مراسم تجلیل از خبرنگاران، بار دیگر در حالی برگزار شد که هنوز شمار قابل توجهی از روزنامه نگاران منتقد و مخالف دولت همچنان در زندان هستند و برخی از آنان به تحمل حبس های طولانی مدت محکوم شده اند.

احمد زیدآبادی، یکی از این روزنامه نگاران است که در جریان رخدادهای پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری دستگیر شده و دو سال گذشته را در زندان سپری کرده و سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد، یونسکو، پیشتر جایزه آزادی مطبوعات این نهاد را به او اعطا کرده است.

او که در آغاز این هفته با سپردن یک وثیقه پانصد میلیون تومانی به مرخصی آمده بود، شامگاه روز یکشنبه و در آستانه روز خبرنگار، بار دیگر به زندان بازگشت.

سایت کلمه، نزدیک به مخالفان دولت، با اشاره به بازگشت آقای زیدآبادی به زندان، نوشت که فعالان شبکه‌های اجتماعی، این عضو هیئت مدیره انجمن صنفی روزنامه‌نگاران ایران را به خاطر مقاومت ستودنی‌اش، "شرف اهل قلم" نامیده‌اند.

مخالفان دولت و نهادهای مدافع حقوق بشر، در طول دوسال گذشته همواره بازداشت و زندانی شدن خبرنگاران و سایر فعالان مدنی و سیاسی را مورد انتقاد قرار داده اند و به شرایط نامساعد زندان ها و بدرفتاری با خبرنگاران و سایر زندانیان سیاسی هم اشاره کرده اند.

سازمان گزارشگران بدون مرز، پیشتر، ایران را بزرگترین زندان روزنامه نگاران خوانده و برخی از مقام های بلندپایه ایران را به نقض آزادی بیان و بدرفتاری با دست اندرکاران مطبوعات متهم کرده است.

اما غلامحسین اسماعیلی، رئیس سازمان زندان های ایران، دوشنبه این هفته، ۱۷ مرداد، شکنجه در بازداشتگاه های ایران را یک دروغ شاخدار خواند و تأکید کرد که زندان غیررسمی و "اعتصاب غذا به آن صورت که رسانه های بیگانه می گویند" در این کشور وجود ندارد.

همزمان، چهارده روزنامه نگار زندانی با انتشار بیانیه ای به مناسبت روز خبرنگار، خطاب به مردم ایران، اعلام کردند که شرایط حصر خانگی میرحسین موسوی و مهدی کروبی، رهبران مخالفان دولت، بدتر از زندان های محل نگهداری روزنامه نگاران و فعالان رسانه ای است.

در این بیانیه توقیف روزنامه ها و مراکز اطلاع رسانی و اخراج خبرنگاران خارجی، مسدود کردن راههای دسترسی شهروندان به اطلاعات توصیف شده، آمده بود که تعطیلی روزنامه ها و حصر خانگی رهبران مخالف دولت، فضای جامعه ایران "را به سوی یک استبداد همه جانبه سوق داده است."

همچنین محمد خاتمی، رییس جمهوری پیشین ایران، با انتشار بیانیه ای به مناسبت روز خبرنگار، تأکید کرد که امروز باید "میزان مطلوبیت و مقبولیت یک حکومت را در نگاهی که به رسانه و اصحاب آن و بالاتر به اندیشه و آزادی آن دارد جستجو کرد."

در مقابل، محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران، روز یکشنبه ۱۶ مرداد، در حاشیه جلسه هیئت دولت، فرارسیدن روز خبرنگار را به اصحاب رسانه تبریک گفت و جامعه خبری ایران را "پرنشاط، باانگیزه، هدفدار و پایبند به ارزش‌های انسانی و الهی" توصیف کرد.

او دو روز بعد، در مراسم تجلیل از خبرنگاران نیز، تأکید کرد که جامعه خبری ایران سالم ترین جامعه خبری است و گفت که "خبرنگاران مرزبانان حرمت، عدالت، ‌محبت، کرامت و حریم اندیشه هستند."

محمود احمدی نژاد پیشتر، در مصاحبه اش با شبکه یورونیوز هم، گفته بود که در این کشور کسی بخاطر اظهار نظر در زندان نیست، چرا که در قوانین جمهوری اسلامی ایران اظهار نظر آزاد است.

درحالی که رییس جمهوری ایران جامعه خبری ایران را سالم و پایبند به ارزش ها توصیف کرد، آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران در دیدارش با مسئولان گفت: "بعضى از روزنامه‌ها هر روزى چهار تا، پنج تا تیتر دارند که هر کدام از این تیترها کافى است دل یک آدم ضعیف را بلرزاند؛ منفى، منفى، منفى، منفى! ... این غلط است. غلبه دادن نگاه منفى، خلاف واقع‌بینى است؛ موجب ناامیدى است."

روز خبرنگار و حذف رشته روزنامه نگاری

Image caption انتشار خبر متوقف شدن آموزش روزنامه نگاری در دانشگاه علامه طباطبائی، واکنش های متفاوتی را به دنبال داشت

در آغاز هفته ای که گذشت و در آستانه روز خبرنگار اعلام شد که ۱۳ رشته علوم انسانی از جمله رشته روزنامه نگاری از فهرست رشته های تحصیلی دانشگاه علامه طباطبایی تهران در سال ۱۳۹۰، حذف شده است.

انتشار خبر متوقف شدن آموزش روزنامه نگاری در این دانشگاه که یکی از بزرگ ترین مراکز آموزش این رشته تحصیلی در ایران است، واکنش های متفاوتی را به دنبال داشت.

جلال طباطبایی، معاون اجرایی سازمان سنجش گفت که از انجام چنین تغییراتی در فهرست رشته های تحصیلی دانشگاه علامه طباطبایی اظهار بی اطلاعی کرد و عبدالله شفیع آبادی، معاون آموزشی دانشگاه علامه طباطبایی، مطبوعات را به "بزرگ نمایی" در انتشار خبر حذف ۱۳ رشته علوم انسانی در این دانشگاه، متهم کرد.

ابوالفضل حسنی، مدیرکل گسترش و برنامه ریزی آموزش عالی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، نیز ادعای حذف این رشته ها را بی اساس دانست و تأکید کرد که ظرفیت پذیرش دانشجوی روزنامه نگاری افزایش یافته "اما دانشگاه علامه طباطبایی تصمیم گرفته که امسال در مقطع کارشناسی این رشته، پذیرش نداشته باشد."

وزارت علوم هم با انتشار اطلاعیه ای اعلام کرد که حذف رشته های علوم انسانی از فهرست مقطع کارشناسی دانشگاه علامه طباطبایی به دلیل افزودن این رشته ها به فهرست مقطع کارشناسی ارشد و دکترای این دانشگاه بوده است.

ابتدا به نظر می رسید که حذف برخی از رشته های علوم انسانی ممکن است در راستای اجرای طرح "بازنگری در علوم انسانی" صورت گرفته باشد؛ زیرا پیشتر، آیت الله خامنه ای شمار "اساتید مبرز و معتقد به جهان بینی اسلامی" را برای بیش از دومیلیون نفر دانشجوی علوم انسانی در این کشور، ناکافی دانسته بود.

اما علی عباسپور، رئیس کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس، گفت: "بازنگری که منجر به حذف رشته های علوم انسانی شود به هیچ وجه مورد قبول ما نیست."

به دنبال آن، ابراهیم خدایی، رئیس سازمان سنجش آموزش کشور، اعلام کرد رشته هایی که در فهرست مقطع کارشناسی دانشگاه علامه طباطبایی حذف شده بودند، دوباره باز گردانده شدند و به جای آن از ظرفیت پذیرش دانشجو در مقطع کارشناسی ارشد این دانشگاه کاسته شد.

ایران و تحولات سوریه

حق نشر عکس AFP
Image caption تاکنون صدها هزار نفر از مخالفان بشار اسد، به خیابان ها آمده اند و از او خواسته اند که از قدرت کناره گیری کند

در ادامه حرکت های اعتراضی در کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه عربی، ناآرامی ها در سوریه هم از بهار امسال شدت یافته و در طول چند ماه گذشته همچنان ادامه داشته است.

حاصل برخورد خشونت آمیز نیروهای امنیتی، انتظامی و نظامی این کشور با تظاهر کنندگان، کشته یا زخمی شدن هزاران تن از شهروندان سوری و بی خانمان شدن شمار قابل توجهی از مردم این کشور بوده است.

در این مدت، صدها هزار نفر از مخالفان بشار اسد، رییس جمهوری سوریه، به خیابان ها آمده اند و از او خواسته اند که از قدرت کناره گیری کند.

نهادهای مدافع حقوق بشر بارها دولت سوریه را به سرکوب مخالفانش متهم کرده اند و شورای امنیت سازمان ملل متحد با صدور بیانیه ای نقض حقوق بشر و استفاده از زور علیه غیرنظامیان توسط نیروهای سوریه را محکوم کرده است.

در این هفته عربستان سعودی، کویت و بحرین در اعتراض به سرکوب خشونت آمیز مخالفان در سوریه، سفیران خود را از این کشور فراخواندند و احمد داوود اوغلو، وزیر امور خارجه ترکیه، از بشار اسد خواست که به سرکوب مخالفانش پایان دهد.

با این حال سرکوب شدید معترضان در این کشور طی روزهای گذشته نیز همچنان ادامه یافت، بر تعداد کشته ها افزوده شد و تلاش های بین المللی برای توقف خشونت ها بی نتیجه ماند.

سوریه از متحدان ایران در منطقه به شمار می آید و بشار اسد، رییس دولت سوریه پیوسته از حمایت گسترده جمهوری اسلامی برخوردار بوده است.

رهبر ایران که حرکت های اعتراضی در کشورهای شمال آفریقا و خاورمیانه عربی را ناشی از بیداری اسلامی و دارای ماهیتی "ضد آمریکایی و ضد صهیونیستی" می داند، پیشتر ماهیت حوادث سوریه را با آنچه در سایر کشورهای منطقه رخ داده، متفاوت دانسته و تأکید کرده که "در حوادث سوریه، دست آمریکا و اسرائیل آشکار است."

اینک ویکتوریا نولاند، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، از این که رئیس جمهوری سوریه "صدای بلند جامعه بین المللی" را نمی شنود ابراز تاسف می کند و علاء الدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران می گوید که باید از دولت سوریه در برابر "دخالت های آمریکا" حمایت کرد.

سکوت رسانه های ایران درمقابل رخدادهای سوریه، نیز تا حدی شکسته شده است؛ روز یکشنبه این هفته، ۱۶ مرداد، روزنامه ابتکار نوشت: "اکنون روز به روز اوضاع در سوریه بحرانی‌تر می‌شود. دیگر قادر نیستیم چشم خود را بر حقایق ببندیم. خورشید را نمی‌شود به گِل اندود... متأسفانه در سوریه سیاست سرکوب بر اقناع مردم غلبه کرده است." ایران و ناآرامی های بریتانیا

حق نشر عکس PA
Image caption در راستای مقابله با ناآرامی ها در بریتانیا، شمار نیروهای پلیس افزایش یافت و صدها نفر دستگیر شدند

این هفته، لندن و چند شهر دیگر بریتانیا شاهد هجوم دسته هایی از جوانان به مراکز کسب، غارت چندین مغازه و به آتش کشیدن چند فروشگاه بود.

این ناآرامی ها پس از آن اتفاق افتاد که در تاتنهام، منطقه ای در شمال لندن، بر اثر تیراندازی پلیس، یک مرد جوان کشته شد.

آشوب ها سپس به چند شهر دیگر هم سرایت کرد و در جریان آن معترضان با سنگ و بطری به نیروهای پلیس حمله کردند.

کمیته شرایط اضطراری، کبرا، برای بررسی وضعیت تشکیل شد و دیوید کامرون، نخست وزیر بریتانیا، "صحنه های خشونت و غارت در خیابان های بریتانیا" را غیرقابل قبول توصیف کرد.

در راستای مقابله با این ناآرامی ها، شمار نیروهای پلیس افزایش یافت و صدها نفر دستگیر شدند.

روز سه شنبه ۱۸ مرداد، رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران خواستار خویشتنداری پلیس بریتانیا در برخورد با تظاهر کنندگان شد و ابراز امیدواری کرد که نهادهای مستقل حقوق بشری چگونگی کشته شدن یک جوان سیاه پوست در شمال لندن را مورد بررسی قرار دهند.

روزبعد،، روزنامه کیهان شهرهای انگلیس را "در آتش" توصیف کرد و روزنامه رسالت نوشت: "لندن در بحران خشونت می سوزد."

محمود احمدی نژاد، رییس جمهوری ایران، هم در پایان جلسه هیئت دولت، از "برخورد خشن" پلیس بریتانیا با "مردم معترض انگلیس" انتقاد کرد.

آقای احمدی نژاد که پیشتر در مصاحبه اش با شبکه یورونیوز، گفته بود در اروپا "اصولاً اجازه نمی‌دهند، اپوزیسیون شکل بگیرد"، بار دیگر گفت: "اپوزیسیون واقعی مردمی هستند که این روزها در کف خیابان‌های لندن کتک می‌خورند و کشته می‌شوند و هیچ‌کس صدای آنها را نمی‌شنود."

در مقابل جین ماریوت، کاردار سفارت بریتانیا در تهران، با ارسال نامه ای برای سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، اعلام کرد: "رسانه های همگانی بریتانیا که از آزادی و استقلال کامل برای خبررسانی برخوردار هستند، تایید کرده اند که رفتار پلیس، در برخورد با ناآرامی ها، حرفه ای و مسئولانه بوده است."

او در نامه اش ضمن تأکید بر آمادگی دولت بریتانیا برای پذیرش گزارشگران ویژه حقوق بشر، از دولت ایران هم خواست که در اقدامی مشابه زمینه سفر احمد شهید، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل، به ایران را فراهم کند.

مطالب مرتبط