سایه استعفا، استیضاح و سئوال بر تیم احمدی نژاد

محمود احمدی حق نشر عکس BBC World Service
Image caption محمود احمدی نژاد که با طرح سئوال در مجلس رو به روست، آیا حاضر می شود با بر کناری و استیضاح مدیرانش خود را نجات دهد؟

بانک مرکزی ایران با انتشار اطلاعیه ای شایعه برکناری محمود بهمنی رئیس کل بانک مرکزی ایران را "تشویش اذهان عمومی" خوانده و اعلام کرده که "برکناری محمود بهمنی به هیچ وجه واقعیت ندارد و هیچ بحثی در این زمینه نیز در سطوحی مانند هیات دولت مطرح نشده است."

شایعه برکناری یا استعفای آقای بهمنی پس از انتشار خبر اختلاس سه هزار میلیارد تومانی مطرح شد و در دو ماهی که از علنی شدن این اختلاس تاریخی می گذرد، هر روز بحث برکناری او قوت بیشتری گرفته است.

از روزی که این ماجرا آشکار شد، مقامات بانک مرکزی به خصوص رئیس کل آن سعی کردند تا با تغییراتی در مدیران بانکی، مانع از آسیب هایی شوند که مدیران تراز اول اقتصادی را تهدید می کرد.

استعفای محمود رضا خاوری مدیرعامل بانک ملی، برکناری محمد جهرمی مدیر عامل بانک صادرات و ولی ضرابیه مدیر عامل بانک سامان و چند عضو هیات مدیره بانکها و تغییراتی در هیات مدیره بانکها اقداماتی بود که بانک مرکزی خیال می کرد برای کنترل ابعاد زلزله بانکی کافی است.

هدف این بود که پس لرزه های این زلزله سنگین که پایه های نظام بانکی را به لرزه در آورده بود، کنترل شود ولی برخلاف آنچه دولت و بانک مرکزی در نظر داشتند، با این تغییرات نوبت به مقامات عالی رتبه تری در نظام اقتصادی ایران نظیر آقای بهمنی و شمس الدین حسینی وزیر اقتصاد رسید.

اما آقای بهمنی وقتی فشار بر او برای استعفا بالا گرفت، گفت که سرباز است و "خالی کردن سنگر وظیفه سرباز نیست و من به استعفا قائل نیستم."

آقای بهمنی با این سخنان نشان داد که حاضر نیست حتی با فرض کنار گذاشته شدن استیضاح وزیر اقتصاد در مجلس، چنین کاری انجام دهد.

البته رئیس کل بانک مرکزی این را هم گفت که "مشکلی با رفتن از بانک مرکزی ندارم و هر زمان رهبر معظم انقلاب اشاره کنند یا رئیس جمهوری دستور دهد، کنار می روم اما اکنون در کشور نباید دیوار بی اعتمادی را بلند کرد."

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption مجلس از توضیحات محمود بهمنی و شمس الدین حسینی در ارتباط با پرونده اختلاس قانع نشده است

سخنان رئیس کل بانک مرکزی، واکنش عمومی گسترده ای به دنبال داشت که در کوچه و خیابان به طعنه می گفتند که این چه جور سربازی است که از سنگر خود بی خبر است.

سربازی در حال تسلیم

در روزهای اخیر سروصدای ناشی از اختلاس تا حدودی فروکش کرده است اما به نظر می رسد که این اختلاس بدجور دامن رئیس کل بانک مرکزی و وزیر اقتصاد را گرفته است.

با آنکه مقامات اقتصادی با حضور در مجلس توضیحات مفصلی ارائه کردند اما نمایندگان مجلس از این توضیحات قانع نشده اند و برای همین سعی دارند وزیر اقتصاد را استیضاح کنند.

این نمایندگان می گویند که وزیر اقتصاد باید پاسخ بدهد که چرا افرادی را به سمت های مهمی گذاشته بدون آنکه صلاحیت لازم را داشته باشند و چرا به رغم هشدار نهادهای نظارتی، بر کارکرد بانکها نظارت درستی نداشته است.

موضوع دیگری که نمایندگان در متن درخواست اسیتضاح بر آن انگشت گذاشته اند، این است که چرا وزیر اقتصاد در مقابل "اعمال نفوذ مقامات اجرایی" مقاومت نکرده است.

با آنکه سئوالات نمایندگان بسیار کوتاه است اما دامنه وسیعی را در بر می گیرد که بخشی از آن مربوط به بانک مرکزی است اما چون مجلس نمی تواند رئیس کل بانک مرکزی را اسیتضاح کند، وزیر اقتصاد باید جور او را هم بکشد.

آقای حسینی که زمانی کشتی گیر قهاری در عرصه ورزش بود، حالا باید در میدان سیاست کشتی بگیرد و بگوید که چرا شخصی مثل آقای جهرمی را که تجربه ای در بانکداری نداشت به سمت مدیر عامل بانک صادرات گذاشت و چرا اجازه داد آقای خاوری که تابعیت کانادا را در جیب داشت به ریاست مهمترین بانک دولتی برسد.

روزهای سخت احمدی نژاد

همه اینها در شرایطی مطرح می شود که اقتصاد ایران دوران دشواری را پشت سر می گذارد.

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption بعد از انتشار خبر اختلاس، محمودرضا خاوری مدیر عامل بانک ملی استعفا کرد و محمد جهرمی مدیر عامل بانک صادرات از سمتش برکنار شد

در داخل ایران، دولت یکی از بزرگترین برنامه های اصلاح اقتصادی یعنی حذف یارانه ها را در دست اجرا دارد و می کوشد تا به هر روش ممکن پرداخت یارانه را به همه خانوارها ادامه دهد، حتی شده با رو به رو شدن با کسری بودجه هنگفت.

بازار ارز و طلا از چند ماه قبل به شدت متلاطم است و تلاش های گاه و بیگاه بانک مرکزی برای کنترل این بازار تقریبا نتیجه ای به دنبال نداشته و اکنون بعد از نزدیک به ده سال رسما ارز دونرخ شده است و فاصله قیمتی ارز آزاد و دولتی به بیشتر از دویست تومان (در ارزهای عمده نظیر دلار و یورو پوند) رسیده است.

در خارج از ایران نیز دامنه تحریم های بین المللی هر روز در بیشتر می شود و در کنار سخت شدن مبادلات مالی و پولی که دامن نظام بانکی را گرفته، کنگره امریکا تحریم بانک مرکزی ایران را نیز دنبال می کند.

اقدامی که مسعود دانشمند عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی ایران معتقد است می تواند "ضربه بزرگی به اقتصاد ایران" وارد کند.

آقای دانشمند به خبرگزاری کار ایران گفته است که "در شرایط کنونی، سیاستمداران باید بیش از هر چیز به مصلحت کشور بیندیشند، البته این مصلحت اندیشی به معنای از دست دادن اندیشه و عقایدمان نیست، امروز باید سیاستگذاران کشور یک مقدار مباحث مورد نظر را کنار گذشته و مصلحت اقتصاد کشور را مورد توجه قرار دهند."

اکنون این پرسش وجود دارد که آیا محمود احمدی نژاد، که خود با طرح سئوال در مجلس رو به روست، برای ممانعت از استیضاح وزیر اقتصاد، حاضر خواهد شد تا آقای بهمنی را که در میان سه رئیس کل بانک مرکزی بیشترین همراهی را با او داشته، قربانی کند و با کنار گذاشتن او، از میزان آسیب هایی که بقیه مدیران اقتصادی را تهدید می کند، بکاهد.

این نظر هم وجود دارد که آقای احمدی نژاد ممکن است ترجیح بدهد بدون آنکه امتیازی به منتقدانش بدهد، منتظر بماند و امیدوار باشد که در بدترین شرایط، هزینه این زلزله بانکی در حد استیضاح وزیر اقتصاد و برکناری رئیس کل بانک مرکزی باقی بماند و دستکم دامن خودش را نگیرد و این تغییرات باعث شود که نمایندگان مجلس طرح سئوال از رئیس جمهور را فراموش کنند.

مطالب مرتبط