در آستانه روز جهانی ایدز،'تنها سالی یکبار به سراغمان می‌آیند'

پوستر مقابله با ایدز حق نشر عکس video
Image caption روز جهانی ایدز هر ساله در اول دسامبر برگزار می‌شود

" الو، آقای ... هستن"

"خانم پسرم هفت ماهه فوت کرده"

...

رضا یکی از بیماران اچ آی وی مثبت در استان کرمانشاه بود که بیماری‌اش وارد مرحله ایدز شد و به جمع چهار هزار و ۳۱۱ بیماری پیوست که براساس اعلام وزارت بهداشت به دلیل ورود بیماری به مرحله ایدز جان خود را در ایران از دست داده است.

عباس صداقت رئیس اداره ایدز وزارت بهداشت همزمان با روز جهانی ایدز آمار بیماران فوت شده را اعلام کرد و افزود که "طبق آمار تجمعی از سال ۱۳۵۶ تا ۱۳۹۰بیست و سه هزار و ۱۲۵ نفر به اچ آی وی مبتلا هستند."

رضا که در پی این بیماری فوت کرده است، در کلینیک‌های مثلثی تحت نظر بود که برادران علایی پایه گذار آن در استان کرمانشاه بودند، و بعد از مدتی بازداشت به اتهام براندازی نظام، ارتباط با احزاب اپوزیسیون و تشکیل سازمان‌های غیردولتی که آمریکا در تشکیل آنها نقش داشته‌است، به زندان انداخته شدند. این دو برادر بعد از آزادی با تمام خدماتی که درحوزه اچ آی وی ایدز انجام داده بودند به آمریکا رفتند.

کلینیک مثلثی مراکزی است که در قالب آموزش، مشاوره، پیشگیری و درمان در سه بعد بیماری‌های آمیزشی، اچ آی وی_ایدز و مصرف مواد مخدر تعریف شده است.

اما رضا پیشتر در خصوص شرایط خود و برخی از بیماران در کرمانشاه گفته بود "هر بار درخواستی مطرح می‌کنیم می‌گویند نمی‌توانیم، بودجه نیست. در حالی که شرایط ما مناسب نیست اگر بودجه ندارند چرا اجازه نمی‌دهند مثل گذشته انجمن‌های غیر دولتی فعال شوند."

اولین مورد ابتلا به اچ آی وی مربوط به پرونده خون‌های آلوده بود که ایران مقادیری خون آلوده از فرانسه وارد کرد و پرونده خون‌های آلوده که برای بیماران هموفیلی باز شده بود هنوز در کش و قوس است.

اما موج دوم ابتلا به ایدز به اعتقاد کارشناسان در ایران از طریق استفاده از سرنگ‌های آلوده در زندان شکل گرفت. بسیاری از مصرف کنندگان مواد مخدر که به زندان محکوم می شدند از یک سرنگ برای تزریق استفاده می کردند.

یکی از این افراد در سراوان، در استان سیستان و بلوچستان، به دلیل اعتیاد مدتی در زندان بوده و مبتلا به اچ آی وی است.

این بیمار در خصوص شرایطش در زندان گفت: "در دورانی که زندان بودم، به معتاد به چشم مجرم نگاه می شد، برخورد‌های خیلی نامناسبی با ما می شد. من هم که به هروئین اعتیاد داشتم و در زندان هفت نفر می شدیم و مواد می کشیدم و بعدش نشئه می افتادیم اما همان موقعی که زندان بودم مریضی سختی گرفتم و وقتی به بیمارستان منتقل شدم به من گفتند ایدز دارم."

این بیمار با انتقاد از شرایط موجود معتقد است "هر سال در روز جهانی ایدز به سراغ این بیماران می‌روند اما تنها در همین روز مورد توجه قرار می‌گیرند و مجدد تا سال آینده به فراموشی سپرده می‌شوند."

وضعیت زندان‌ها

بر اساس اطلاعات سازمان زندان های ایران، "میزان شیوع ایدز در زندان های این کشور از ۳ و ۶ دهم درصد در سال ۲۰۰۴ به یک و ۴ دهم درصد در سال ۲۰۱۰ کاهش یافته است."

به گفته مرضیه فرنیا مدیرکل بهداشت و درمان سازمان زندان‌ها، هر سال از ۲۰ هزار زندانی، به خصوص زندانیانی که سابقه رفتار پر خطر داشته اند، به صورت تصادفی تست گرفته می شود تا افرادی که به اچ آی وی مبتلا شده‌اند شناسایی شوند.

وی همچنین عنوان کرد: "مبتلایان به ایدز در کنار سایر زندانیان نگهداری می شوند و سعی شده تجربه ناموفق گذشته در جداسازی این بیماران تکرار نشود."

حق نشر عکس unaids
Image caption شعار امسال روز جهانی ایدز:تلاش برای ریشه کنی ایدز

خانم فرنیا به عملکرد کلینیکهای مثلثی در زندانها و مراکز مراقبت پس از خروج اشاره کرد و گفت زندانیان که سابقه رفتار پرخطر همچون، اعتیاد تزریقی، خالکوبی و رفتار جنسی پر خطر دارند به کلینیکهای مثلثی فراخوانده می شوند تا در صورت اچ ای وی مثبت بودن، اطلاع رسانی لازم به آنان برای آغاز یک زندگی جدید انجام شود.

مدیر کل بهداشت و درمان سازمان زندانها تعداد کلینیکهای مثلثی در کشور را ۱۲۸ مرکز عنوان کرد و افزود تعدادی از کلینیکهای مثلثی در مراکز مراقبت پس از خروج قرار دارند.

انگ به بیماران مبتلا به اچ آی وی-ایدز

نگاه منفی و انگی که به بیماران زده می شود از دیگر مشکلات بیماران مبتلا به اچ آی وی است.

برخی بیماران از ترس نگاه منفی و انگی که از سوی جامعه به آنها زده می‌شود، ترجیح می‌دهند هنگام مراجعه به پزشک از بیماری خود سخنی نگویند و بر این باورند که "پزشک باید وسایلش را استریل کند، پس فرقی ندارد که بیماری به او گفته شود یا خیر"

در مقابل، گروه دیگری از بیماران که تعداد آنها کم هم نیست در مراجعه های خود به پزشک از بیماری خود سخن می گویند، هرچند تجارب خوبی از بیان بیماری ندارند

نمونه آنها یکی از بیماران در استان شیراز است که وقتی برای عصب کشی دندان مراجعه کرده و گفته بیمار است پزشک از منشی می‌خواهد تا او را به بیرون مطب راهنمایی کند. این بیمار می گوید این رفتار باعث سکوت او نشد و وقتی به پزشک دیگری مراجعه کرده، او با روی باز او را پذیرا شده و گفته از این پس به او مراجعه کند.

جهش ابتلا از مصرف تزریقی به روابط جنسی

مسئله ای که در حال حاضر باعث نگرانی برخی از کارشناسان و مسئولان حوزه مبارزه با ایدز شده است تغییر روش انتقال از مصرف تزریقی به رابطه جنسی است.

این بحث سالها است مطرح است، اما مسئولان دولتی چندان علاقه ای به باز کردن این موضوع نداشته اند، تا بدان جا که حتی کتابچه های آموزشی مدارس که بخشی از آن به همین موارد مربوط بود نیز توسط وزارت آموزش و پرورش ایران اجازه پخش نیافت و تمام آن خمیر شد.

اما نگرانی از این شرایط به حدی است که آقای صداقت اعلام کرد که "سهم ابتلا از طریق تزریق ۵.۶۹ درصد است در حالیکه سهم ابتلا از طریق رابطه جنسی ۱۰ درصد است."

به اعتقاد کارشناسان از عمده‌ترین دلایل بروز چنین موجی عدم خدمات رسانی مناسب به زنان روسپی در ایران است، ضمن اینکه برخی از این زنان از ترس زندان حاضر به آزمایش نیستند. از طرف دیگر نیز مشکلات روابط جنسی میان زنان و مردان متاهل از دیگر دلایلی است که زنان و مردان ممکن است به روابط خارج از حوزه زناشویی روی ‌آورند.

روابط پسران و دختران مجرد نیز از دیگر موارد نگرانی است. به همین دلیل یکی از راهکارها استفاده از کاندوم و آموزش جوانان برای ترغیب به عدم روابط جنسی قبل از ازدواج عنوان شده است.

به همین منظور، در اواخر دهه ۷۰ شمسی وزارت بهداشت و سازمان زندان‌ها با تغییر نگاه تصمیم به عرضه کاندوم به شکل واضح‌تری گرفتند. از جمله در داروخانه‌ها کاندوم ها به شکلی در اختیار افراد قرار گرفت که نیازی به بیان درخواست برای آن وجود نداشته باشد. همچنین در بعضی از سازمان‌های غیر دولتی و بیمارستان‌ها نظیر بیمارستان امام خمینی در بخش عفونی کاندوم به شکل رایگان در اختیار مراجعه کنندگان قرار می‌گیرد.

ایران در زمان اجرای برنامه‌های مبارزه با ایدز توانست به عنوان اولین کشور منطقه که تمامی خدمات پیشگیری، مراقبت و درمان افراد مبتلا به اچ آی وی و ایدز در آن رایگان ارائه می‌شود، نام گذاری شود اما از سه ماه قبل تمام مراحل درمان افراد مبتلا به اچ آی وی پولی شده است.

آقای صداقت رئیس اداره ایدز و زارت بهداشت در خصوص این وضعیت گفته از سه ماه قبل حدود ۱۷ هزار تومان از هر فرد دریافت می‌شود و این مصوبه در کمیته حمایت اجتماعی اچ آی وی که متولی آن وزارت رفاه سابق بود، تصویب و ابلاغ شده است. طبق این طرح کمیته امداد و بیمه خدمات درمانی مسئولیت پوشش این بیمه را به عهده دارند اما کمیته‌ امداد کمبود بودجه را بهانه کرده است و بیمه خدمات درمانی هم حق بیمه نسبت به میزان پیش‌بینی شده را افزایش داده است.

آقای صداقت همچنین خبر داد که از مجلس تقاضا کرده تا مسئله را پیگیری کند و در صورت امکان در بودجه سال ۹۱ این موضوع اصلاح شود.

در حالیکه صاحبنظران معتقدند ایران در زمینه مبارزه با ایدز تلاش‌هایی داشته اما می گویند که نباید هر ساله در روز جهانی ایدز مسئولان به ارائه آمار بسنده کرده و این گونه اطلاع رسانی محدود کافی نیست.

به اعتقاد این صاحبنظران باید مسئله ایدز و مقابله با آن به دقت مورد توجه مسئولان و دست اندرکاران امر باشد، زیرا سهل انگاری در مورد ایدز تاوان جبران ناپذیری برای جامعه دارد و ایران همچنان این موضوع را جدی تلقی نمی‌کند.

مطالب مرتبط