خانه سینما؛ خانه ای روی آب

به روز شده:  19:04 گرينويچ - جمعه 06 ژانويه 2012 - 16 دی 1390
خانه سینما

دبیر شورای فرهنگ عمومی پیشتر گفته بود که بر اساس مصوبه این شورا، خانه سینمای فعلی جایگاه قانونی و حقوقی ندارد

مهلت ۴۸ ساعته وزارت فرهنگ و ارشاد ایران به خانه سینما برای متوقف کردن فعالیتهایش، به پایان رسید. در بزرگترین نهاد صنفی سینمای ایران بسته است و به نظر می رسد خانه سینما دیگر فعالیتی ندارد.

محمد مهدی عسگر پور، مدیر عامل خانه سینما در واکنش به اقدام روز ۱۴ دی ماه وزارت ارشاد در اعلام انحلال خانه سینما، نامه ارسالی این وزارتخانه را "فاقد مبنای قانونی" دانست اما گفت که منتظر تشکیل دادگاه می ماند.

نکته مبهم دیگر اینکه باز هم هنوز معلوم نیست دادگاهی که قرار بود روز ۲۱ دی ماه برای حکمیت میان وزارت فرهنگ و ارشاد و خانه سینما برگزار شود، هنوز به قوت خود باقی هست؟ یا اگر هست در پی تصمیم ناگهانی وزارت ارشاد برای منحل اعلام کردن این نهاد، این دادگاه قرار است چه چیزی را بررسی کند و احکام احتمالی در چه چارچوبی صادر خواهند شد.

بسیاری از سینماگران از اقدام وزارت ارشاد در منحل اعلام کردن این تشکیلات بسیار دلگیرند اما حامیان پررنگ شدن نقش دولت در سینمای ایران، از این اقدام به شدت استقبال کرده و می گویند باید زودتر از این ها برای تعطیل این نهاد اقدام می شد.

خانه سینما بزرگترین نهاد صنفی سینمایی ایران است که اندیشه تاسیس آن از اواخر دهه شصت شمسی آغاز شد و در سال ۷۲ رسما با این عنوان در اداره کل ثبت شرکت ها به ثبت رسید.

احمد مسجد جامعی، که بعد از استعفای عطاءالله مهاجرانی از وزارت ارشاد در دومین دوره دولت محمد خاتمی، جایگزین او شد و هم اکنون هم عضو شورای شهر تهران است می گوید" خانه سینما همان سینماست".

داریوش مهرجویی، کارگردان

"خانه سينما سمبليك بود اما انحلالش اتفاق خوبی نيست. "

آقای مسجد جامعی که به انحلال این نهاد صنفی معترض است، در یادداشت خود در روزنامه شرق نوشته بهتر است به جای" برخورد های شتابزده" از" گفتگو و تعامل" برای حل اختلافات استفاده شود.

بروز اختلاف میان سیاست های یک نهاد صنفی با سیاست های دولتی در عرصه فرهنگ اتفاق عجیبی نیست اما چگونگی حل این اختلافات نشانگر میزان توانایی متولیان فرهنگی است.

این نخستین بار نیست که روابط خانه سینما با دولت تیره و تار می شود اما به جرات می توان گفت که اولین باریست که چنین برخوردی با خانه سینما صورت می گیرد.

علیرضا خمسه، بازیگر

"تنگه هرمز هنوز بسته نشده اما وزير مي‌خواهد خانه سينما را ببندد. "

در سال ۷۵ همزمان با معاونت سینمایی عزت الله ضرغامی، رئیس فعلی رادیو و تلویزیون ایران بود که حمایت برخی از سینما گران از کاندیداتوری محمد خاتمی واکنش مقامات دولتی را برانگیخت ؛ خانه سینما در سایتش از این دوران به عنوان زمانی یاد می کند که" هماهنگی و همدلی بین خانه سینما و معاونت سینمایی کاسته شد". اما با این حال خانه سینما به فعالیت های خود ادامه داد.

کمی بعد در میانه دوره فعالیت چهارمین هیات مدیره منتخب خانه سینما، سیف الله داد که رئیس هیات مدیره بود به معاونت سینمایی وزیر فرهنگ و ارشاد وقت یعنی عطاءالله مهاجرانی منصوب شد. دوره ای که خانه سینما آن را به" دوره تازه ای از همکاری های صمیمانه بین خانه سینما و معاونت سینمایی" تعبیر می کند.

عطاءالله مهاجرانی در این باره به بی بی سی فارسی می گوید:

یدالله صمدی، کارگردان

"رئیس جمهور از اختیارات خود برای رفع مشکل خانه سینما استفاده کند."

در دوره ای که من مسئولیت داشتم، مدیر خانه سینما را به عنوان معاون سینمایی وزارت ارشاد انتخاب کردم، مهم ترین دلیلش شخصیت حقوقی خانه سینما بود که مورد قبول اصناف سینمایی بود.

آقای مهاجرانی می گوید:من به آقای داد گفتم ما با هم دوستان سابقه داری هستیم ولی اگر فرد دیگری به جای شما رئیس هیات مدیره خانه سینما بود ترجیح می دادم آن شخص را به معاونت سینمایی انتخاب کنم.

عطاءالله مهاجرانی دربیان انگیزه این انتخاب می گوید: گمان می کردم بدون همکاری نهادهایی مثل خانه سینما در حوزه سینما و انجمن صنفی روزنامه نگاران که در زمان ما تاسیس شد، کارکردن در حوزه فرهنگ دشوار است.

ایلنا، خبرگزاری کار ایران

"24صنف فعال سینمایی ایران از جمله انجمن گویندگان، انجمن بازیگران، کانون کارگردانان و منتقدان و نویسندگان سینمایی، با امضای نامه‌ای حمایت خود را از عملکرد خانه سینما و هیات مدیره آن اعلام کردند."

آقای مهاجرانی می گوید در زمان تصدی اش تلاش می کرده مقررات و آیین نامه هایی را تصویب کند که حوزه دخالت یا به گفته خودش"مزاحمت دولتی" در حوزه سینما، به حداقل برسد.

واگذاری برخی مسئولیت ها به نهادهای مدنی مانند انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران و خانه سینما در زمان دولت محمد خاتمی، به عنوان تلاش برای تقویت جامعه مدنی تلقی می شد. اما از سوی دیگر، برخی منتقدان بیم آن داشتند که این روند، تا زمانی که با تصویب مجلس تضمین قانونی پیدا نکند، نهادینه نشود و دولت های بعدی، به راحتی بتوانند اختیاراتی را که به نهادهای مدنی سپرده شده، باز پس بگیرند.

به گفته آقای مهاجرانی، او در اواخر دوران تصدی اش به عنوان وزیر ارشاد پیشنهاد داده بود جشنواره سینمایی فجر را خانه سینما برگزار کند، دولت هم تنها نقش نظارتی داشته باشد و کمک کند.

بهاره رهنما، بازیگر

"به عنوان فارغ التحصيل حقوق می‌گويم انحلال خانه سينما غير قانونی است."

اما این جریان به جای حرکت رو به جلو، روندی معکوس پیدا کرد و کار به جایی کشید که حدود ۱۰ روز پیش در پی شکایت وزارت ارشاد از خانه سینما، چهار صنف جامعه اصناف سینمایی ایران، مشارکت اهالی سینما در هیئت های انتخاب و داوری جشنواره فیلم فجر را مشروط به "رفع مشکلات پیش‌ آمده قضایی از سوی معاونت سینمایی وزارت ارشاد" دانستند.

برخوردهای اینچنینی با نهادهای صنفی در عرصه فرهنگ، که البته بی سابقه نیست، اساسا نتیجه نوع نگاه کل حاکمیت به نهادهای ملی و کارکرد آنهاست.

جهانگیر الماسی،بازیگر

"وزارت ارشاد و معاونت سینمایی دو سال است که مدام در حال دست ، دست کردن و مماشات با عملکردهای خانه سینماست، در حقیقت اگر وزارت ارشاد زودتر این اقدام را انجام می داد، احساس می شد که عصبیتی در این واکنش وجود دارد، اما به نظرم هم اکنون این اقدام وزارت ارشاد به موقع است."

آقای مسجد جامعی می گوید: خانه‌سینما از جنس "اداره کل" نیست که مدیر آن منصوب شود و اعضای آن گوش به فرمان مدیران بالادستی باشند. اگر مجریان انتظاری چنین از نهادهای صنفی فراگیر داشته باشند، خطاست.

در تیرماه ۸۷ وزارت کار در نامه ای مشابه نامه ای که وزارت ارشاد برای خانه سینما فرستاد، انجمن صنفی روزنامه نگاران ایران را "واجد شرایط انحلال" اعلام کرد.

باز هم درست مانند ماجرای خانه سینما که برخی کارشناسان به نامه انحلال وزارت ارشاد معترضند و می گویند دادگاه باید در این خصوص تصمیم بگیرد، نه وزارت ارشاد، در آن زمان هم انجمن صنفی اعتراض داشت که: انحلال این انجمن در صلاحیت قوه قضاییه است، نه وزارت کار.

رضا کیانیان، بازیگر

"وجود خانه‌سينما به نفع وزارت فرهنگ و ارشاد است وقتی هنرمندی وجود نداشته باشد، وزير چگونه می‌تواند باشد. "

در هر حال درِ انجمن صنفی رونامه نگاران مدتهاست که بسته است و هیچ مرجع قضایی هم برای حکمیت پا به میدان نگذاشت.

برخی کارشناسان معتقدند، نحوه برخورد حکومت ایران با سه نهاد موثر و عمده صنفی در عرصه فرهنگ ایران یعنی انجمن صنفی روزنامه نگاران، کانون نویسندگان و خانه سینما می تواند نشان دهنده تقابل تفکر حاکم با هرگونه عملکرد مستقل صنفی باشد.

هیات‌های مدیره خانه سینما از بدو تاسیس

  • دوره اول: شهریور ۱۳۶۸ : اسفند ۱۳۷۱

    منوچهر عسگری نسب، عبدالله اسفندیاری، محمد مهدی دادگو، مهدی مسعود شاهی، محسن مخملباف
  • دوره دوم : اردیبهشت ۱۳۷۲ – مرداد ۱۳۷۳

    انتخابات اسفند 1371 در تاریخ اول اردیبهشت تجدید شد و اعضای هیئت مدیره منتخب به طور قطع مشخص شدند: عباس گنجوی، تورج منصوری، علیرضا داودنژاد، عبداله اسکندری، غلامرضا موسوی
  • دوره سوم: مرداد ۱۳۷۳ – ۱۳۷۵

    این دوره در واقع از یک دوره کوتاه پنج ماهه و یک دوره یک سال و نیمه تشکیل شد. تورج منصوری، غلامرضا موسوی، فواد نور، محمود سماکباشی، عباس گنجوی، عبدالله اسکندری و فاطمه معتمدآریا
  • دوره چهارم: خرداد۱۳۷۵ – ۱۳۷۷

    سیف اله داد، ابوالحسن داودی، داود رشیدی، یونس صباحی، محمدرضا موئینی، حسن قلی زاده، حمید رضا آشتیانی پور سیف اله داد، ابوالحسن داودی
  • دوره پنجم: تیر ۱۳۷۷

    یدالله صمدی، امیر اثباتی، کامبیز روشن روان، بهرام دهقانی، تورج منصوری، مهدی سجاده چی، جمشید مشایخی
  • دوره ششم: ۱۳۷۹

    تورج منصوری، فرشته طائرپور،کمال تبریزی، نورالدین زرین کلک، جهانگیر الماسی، بهرام دهقانی، فواد نور و علی معلم
  • دوره هفتم: ۱۳۸۱

    ابوالحسن داودی، کامران ملکی، بهرام دهقانی، علیرضا داودنژاد، امیر اثباتی، محمدرضا شریفی، نظام الدین کیایی، علی معلم
  • دوره هشتم: ۱۳۸۳

    ابوالحسن داودی، رضا کیانیان، محمد حسین فرحبخش، بهرام دهقانی، مرتضی رزاق کریمی، داود رسولیان، نظام الدین کیایی، فرهاد توحیدی
  • دوره نهم: ۱۳۸۳

    محمدعلی نجفی، غلامرضا موسوی، حمید دهقانپور، مهدی فخیم زاده، مسعود بهنام، مجید میرفخرایی، مسعود اطیابی، امیر عابدی، مهناز مظاهری و عزیزالله حاجی مشهدی
  • دوره دهم : ۱۳۸۵

    رضا میرکریمی، کامران ملکی، رویا تیموریان، محمد سریر، محمدرضا سکوت، علی معلم، جعفر فاطمی و ابراهیم مختاری
  • دوره یازدهم : ۱۳۸۷

    محمدمهدی عسگرپور، فرهاد توحیدی، کامران ملکی، محمدرضا سکوت، محمد سریر، امین تارخ، مرتضی رزاق کریمی، ابراهیم مختاری
  • دوره کنونی

    فرهاد توحیدی، امیر اثباتی، ابراهیم مختاری، مریلا زارعی، محمد سریر، محمد رضا موئینی، تورج منصوری، سید مهدی خادم حقیقت و محمد مهدی عسگرپور

در مورد کانون نویسندگان ایران هم که اصولا روند تثبیت آن تا همین جا که دو نهاد دیگر رسیدند هم نرسید و اراده حکومت همواره بر عدم ثبت این نهاد و عدم تصویب اساسنامه آن بوده است.

در این زمینه بیشتر بخوانید

موضوعات مرتبط

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.