آفکام و پرس تی‌وی؛ پایانی مبهم بر مناقشه‌ای سئوال برانگیز

آفکام و پرس تی وی حق نشر عکس
Image caption تصمیم آفکام پخش شبکه پرس تی‌وی در شبکه اسکای را متوقف کرد

لغو پروانه فعالیت تولیدی و قطع فرکانس پخش شبکه خبری "پرس تی وی" (تلویزیون بین المللی ایران به زبان انگلیسی) از طریق ماهواره شبکه "اسکای" توسط "آفکام"، نهاد مسئول نظارت بر فعالیت تمام رسانه های الکترونیکی در بریتانیا (به استثناء بی بی سی)، مناقشه ای طولانی و پر پیچ و خم را رسما خاتمه داد.

ولی در فضای غیر دوستانه حاکم بر روابط بین دو دولت بریتانیا و ایران، به نظر نمی رسد که این تصمیم آفکام نقطه پایان مباحث درباره این ماجرا باشد چون بعضی ابهامات در پیرامون مواضع و استدلال های طرفین دعوا همچنان باقی مانده و خوراک مناسبی برای شایعه سازان فراهم کرده است.

پرس تی وی، در بیانیه رسمی خود آفکام را نهادی وابسته به دولت و تصمیم آنرا اقدامی سیاسی و نتیجه فشاردولت و دربار بریتانیا بر این نهاد نظارتی قلمداد کرده است.

اما از طرف دیگر آفکام با صدور اطلاعیه ای پرس تی وی را به نقض مقررات و به بی اعتنایی به موازین حاکم بر فعالیت رسانه های الکترونیکی در بریتانیا متهم کرده است.

پرس تی وی در بیانیه های متعدد خود در یکسال گذشته، معترف بوده است که در مقام رسانه ای برای "صداهایی که شنیده نمی شوند" در قالب گزارش ها و گفتگوی ها در برنامه های مختلف خود، انتقادات و اعتراض های آن بخش از مردم بریتانیا را منعکس کرده که مخالف برخی از تصمیمات و سیاست های مقامات کشور خود هستند، ولی رسانه های داخلی (مانند بی بی سی، آی تی ان و و شبکه ماهواره ای اسکای) صدای آنانرا منعکس نمی کند.

در این بیانیه ها بطور نمونه به "رفتار خشونت آمیز پلیس لندن با دانشجویان معترض به چند برابر شدن شهریه های دانشگاه ها" اشاره شده و همچنین به "انعکاس نظرات مخالف صرف هزینه ای سنگین برای برگزاری مراسم ازدواج نوه ملکه بریتانیا در دوران مشکلات عمیق اقتصادی در کشور و پوشش خبر تحصن مخالفان سرمایه داری در خیابان های همجوار مرکز بازار مالی لندن".

اذعان به این نوع فعالیت از طرف یک رسانه الکترونیکی که در بریتانیا به ثبت رسیده باشد، احتمالأ بیش از آنکه برای مسئولان پرس تی وی دردسر ساز باشد، که عاقبت شد، چالشی بود برای مسئولان آفکام زیرا برخلاف آزادی کامل رسانه های چاپی مانند روزنامه ها و هفته نامه ها در موضع گیری سیاسی، عقیدتی یا حزبی در بریتانیا، رسانه الکترونیکی مستقر در این کشور، بر اساس قانون اجازه موضع گیری سیاسی نداشته و موظف به حفظ بی طرفی و تعادل در مطالب خبری هستند. گرچه باید گفت که با گسترش اینترنت و شبکه های تلویزیون ماهواره ای، اجرای این قانون سال ها است که هدف طراحان آنرا برآورده نکرده است.

آنچه که در بیانیه های آفکام مبهم باقی مانده زمان آگاهی این نهاد ناظر بر کار رسانه های الکترونیکی از موضع گیری اعلام شده پرس تی وی در قبال تحولات سیاسی-اجتماعی در بریتانیا و واکنش حرفه ای و رسمی نسبت به آن است.

چون اگر آغاز اختلاف نظر جدی بین آفکام و پرس تی وی درباره شیوه فعالیت این کانال تلویزیونی ایرانی در لندن را نتیجه شکایت آقای مازیار بهاری، روزنامه نگار کانادایی ایرانی تبار از پرس تی وی بدانیم، این پرسش به میان میآید که آفکام چطور آنقدر دیر متوجه شیوه کار پرس تی وی شد؟

البته گفتنی است که در گذشته آفکام چند بار در زمینه های مختلف، بویژه در مورد آنچه "موضع ضد اسرائیلی پرس تی وی" خوانده بود به مسئولان آن تذکر داده بود. ولی اینگونه گوشزد کردن ها بخشی از مسئولیت عادی آفکام بوده که در واکنش به شکایات مردم از برنامه ای خاص به مسئولان آن تذکر می دهد و تقریبأ تمام مدیران کانال های تلویزیونی آنرا تجربه کرده اند.

قرائن موجود نشان می دهد که شرکت پرس تی وی – با مسئولیت محدود، در سال ۲۰۰۷ میلادی تحت عنوان یک رسانه خبری مستقل ولی از جنبه مالی وابسته به شبکه تلویزیون بین المللی صدا و سیما جمهوری اسلامی ایران از آفکام پروانه فعالیت تولید و پخش ماهواره ای می گیرد. در تمام این سال ها روشن بوده که تولیدات مرکز تلویزیونی پرس تی وی در بریتانیا بخشی از کل برنامه های پرس تی وی بوده که مرکز آن در تهران است.

اگر نقطه آغاز مناقشه سرنوشت ساز بین آفکام و پرس تی وی را زمان شکایت رسمی آقای مازیار بهاری از پرس تی وی، پس از آزادی از زندان و خروج از ایران، در سال ۲۰۰۹ میلادی بدانیم، این سئوال مطرح می شود که در سال های پیش از آن شکایت (که آفکام آنرا وارد دانست و پرس تی وی را به پرداخت جریمه ای نقدی محکوم کرد) روابط حرفه ای این دو نهاد چگونه بوده است.

تاریخ تقریبی شکایت رسمی آقای بهاری از پرس تی وی، درباره پخش تکه ای از مصاحبه تلویزیونی با او درهنگام بازداشت در تهران (که به اتهام مخابره گزارش های نادرست و تحریک آمیز برای رسانه های خارجی از جریان تظاهرات ضد دولتی در تهران پس از انتخابات ریاست جمهوری محاکمه شد)، نیمه دوم سال ۲۰۰۹ است.

در صورتی که در دو سالی که از آغاز فعالیت پرس تی وی در بریتانیا تا مطرح شدن این شکایت گذشته بود این رسانه خبری با استخدام شخصیت های صاحب نامی مثل کن لیوینگستون، شهردار سابق لندن، لورن بوث، خواهر همسر تونی بلر، نخست وزیر پیشین بریتانیا و یا جورج گالووی، نماینده سابق مجلس عوام برای اجرای برنامه ها و مصاحبه های سیاسی، که اغلب با لحنی انتقادی مسائل بریتانیا را تحلیل و تفسیر می کردند، اختلاف یا مناقشه جدی ای درباره شیوه سردبیری برنامه های سیاسی پرس تی وی با آفکام مشاهده نشد.

از طرف دیگر، گرچه ادوارد ریچاردز، مدیر مسئول آفکام، در بیانیه نهایی این نهاد درباره لغو پروانه کار پرس تی وی در بریتانیا، مکان تصمیم گیری نهائی هیأت تحریریه و سردبیری پرس تی وی (شاخه بریتانیا) را رسما تهران عنوان کرده و ادعای مستقل بودن مسئولان برنامه های خبری آن در لندن را رد کرده است، ولی روشن نیست که نظر آفکام تا پیش از مناقشات و اختلافات دو سال گذشته در این باره چه بوده است.

آفای حمید عمادی، مسئول اخبار پرس تی وی (شاخه بریتانیا) در بیانیه خود درباره تصمیم آفکام به لغو پروانه کار این رسانه، استدلال آقای ادوارد ریچاردز، مدیر مسئول آنرا متناقض خواند و گفت اگر آنطور که آفکام ادعا می کند پرس تی وی ثبت شده در بریتانیا کنترلی بر برنامه هایش ندارد، چرا آنرا یکصد هزار پوند جریمه می کنید و اگر کنترل دارد پس چرا پروانه قعالیت آن لغو می شود؟

اما مسئولان پرس تی وی در بریتانیا یک مسئله را بی جواب گذاشتند، چون در اطلاعیه آفکام درباره علت لغو پروانه فعالیت و قطع ارتباط فرکانس پخش پرس تی وی با پایگاه ماهواره ای اسکای در بریتانیا آمده است که با وجود گوشزد های مکرر به شرکت پرس تی وی ثبت شده در بریتانیا برای اعلام مکان نهایی ویراستاری اخبار وتصمیم گیری درباره مطالب قابل پخش، آفکام پاسخی دریافت نکرد.

پرسش بی پاسخ مانده آنست که در حالیکه پرس تی وی این امکان را داشت که خود را نه بعنوان یک رسانه بریتانیایی بلکه در قالب شعبه یک رسانه خبری خارجی به ثبت برساند و از بسیاری از قیود قانونی حاکم بر رسانه های بریتانیایی آزاد شود، چرا اینکار را نکرد؟

تردیدی نیست که عده ای لغو پروانه کار پرس تی وی در بریتانیا را از پیامدهای تیرگی روابط بین بریتانیا و ایران خواهند دانست و گروهی دیگر از عواقب یک مناقشه حرفه ای و حقوقی. به هر تقدیر، همانطور که مسئولان پرس تی وی آگهی کرده اند، راه های دریافت تصویر تلویزیونی پرس تی وی برای علاقمندان آن در بریتانیا همچنان موجود است و آنچه که باقی می ماند تصمیم روزنامه نگاران و سیاست پیشه گان موافق و مخالف مواضع این دو نهاد است که کدام را بیشتر باور کنند.

مطالب مرتبط