ایران زیر فشار تحریم ها؛ به روایت آمار

به روز شده:  14:25 گرينويچ - دوشنبه 23 ژانويه 2012 - 03 بهمن 1390

اقتصاد ایران و تحریم ها

به دنبال انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ روابط آن کشور با غرب به تیرگی گرایید. تحریم ها علیه ایران پس از اشغال سفارت آمریکا، از سوی این کشور اعمال شد. تحریم های دیگری نیز در دوران جنگ عراق و ایران وضع شد. در سال های اخیر موج تازه ای از تحریم ها با هدف محدود کردن برنامه های اتمی ایران اعمال شده است. نمودارهای زیر نشان دهنده شاخص های کلیدی اقتصادی و رویدادهای مهم در این زمینه در سی سال گذشته است.


20102009200820072006200519971996199519841981

تولید نفت

ولید نف

تولید ناخالص داخلی

 ناخالص داخ

سرمایه گذاری خارجی

مایه گذاری خارج

ژانویه 1981

1981

ایران 63 آمریکایی را که پس از انقلاب 1357 به گروگان گرفته شده بودند، آزاد کرد. گروگان گیری به بحرانی انجامید که نتیجه آن قطع روابط دیپلماتیک ایران و آمریکا ، وضع تحریم هایی از سوی آمریکا علیه ایران و مسدود شدن 12 میلیارد دلار دارایی ایران از جمله موجودی بانکی، طلا و ملک بود. به گفته مقامات آمریکایی، بیشتر این دارایی ها در قالب معامله ای که برای آزادی گروگان ها صورت گرفت، آزاد شد ولی بخش دیگری از دارایی های ایران، هنوز در آمریکا مسدود شده است. ایران می گوید ارزش این دارایی ها ده میلیارد دلار است ولی آمریکایی می گوید کمتر از این است.

ژانویه 1984

1984

در پی انفجار در یک پایگاه تفنگداران آمریکایی در لبنان، آمریکا تحریم های بیشتری علیه ایران تصویب کرد. وزارت خارجه آمریکا ایران را به فهرست کشورهای حامی تروریسم افزود و در نتیجه، صادارت کالا به ایران مشمول کنترل های شدیدی شد.

مارس 1995

1995

بیل کلینتون رئیس جمهوری آمریکا حکمی را صادر کرد که طبق آن سرمایه گذاری در بخش انرژی ایران منع شده بود. حکم شماره 12957 واکنشی بود به حمایت ایران از سازمان هایی مانند حزب الله و حماس که غرب آنها را گروه های تروریستی می دانست.

اوت 1996

2996

کنگره آمریکا قانون تحریم های ایران و لیبی در سال 1996 را تصویب کرد. در این قانون همه شرکت های خارجی که بیش از 20 میلیون دلار آمریکا در توسعه منابع نفتی در ایران سرمایه گذاری می کنند، مشمول جریمه هایی می شدند.

ژوئن 1997

1997

محمد خاتمی که یک اصلاح طلب بود، به ریاست جمهوری ایران انتخاب شد. او در انتخابات ریاست جمهوری سال 2001 دوباره به پیروزی دست یافت.

ژوئن 2005

2005

محمود احمدی نژاد به مقام ریاست جمهوری دست یافت. او در ژوئن سال 2009 نیز طی یک انتخابات بحث برانگیز دوباره انتخاب شد، انتخاباتی که اعتراضاتی در سطح ملی برانگیخت.

دسامبر 2006

2007

شورای امنیت سازمان ملل متحد به اتفاق آراء قطعنامه 1737 را تصویب کرد که طبق آن تحریم هایی علیه ایران به دلیل برنامه هسته ای آن کشور اعمال می شد. در این قطعنامه از کشورهای جهان خواسته شده است که از صدور کالا یا فن آوری هایی که در برنامه های هسته ای یا موشکی کاربرد دارند، به ایران خودداری ورزند. مطابق این قطعنامه دارایی های ایران که مرتبط با این برنامه ها بود، مسدود می شد.

مارس 2007

2007

شورای امنیت سازمان ملل متحد دور جدیدی از تحریم ها علیه ایران را که برنامه هسته ای آن کشور را هدف می گرفت، تصویب کرد (در چارچوب قطعنامه 1747).

مارس 2008

2008

شورای امنیت سازمان ملل متحد دور سوم از تحریم ها علیه ایران را تصویب کرد. طبق قطعنامه 1803 ممنوعیت سفر و تحریم های مالی را علیه 12 شرکت جدید و 13 مقام مسئول تشدید می کرد. بزرگترین ضربه این تحریم ها بانک ملی، بزرگترین نهاد مالی در ایران با تعداد زیادی شعبه ها در خارج از کشور را هدف می گرفت.

ژوئن 2009

2009

شورای امنیت سازمان ملل متحد به اعمال تحریم های بیشتری علیه ایران رای داد - قطعنامه 1929. این تحریم ها شامل بازرسی محموله ها، کنترل های بیشتر بر بانک های ایرانی به منظور "جلوگیری از استفاده آنها از نظام مالی بین المللی .... و تامین منابع مالی برای گسترش سلاح های هسته ای" و همچنین اعمال محدودیت بر سپاه پاسداران انقلاب اسلامی می شد. طبق این قطعنامه گروهی از کارشناسان سازمان ملل در کار نظارت و اجرای این قطعنامه ها کمک می کردند. در همین حال این قطعنامه دارایی های چهل شرکت و یک شهروند ایرانی را مسدود می کند.

ژوئن - ژوئیه 2010

2010

اتحادیه اروپا و آمریکا تحریم های بیشتری را تصویب کردند که از حد تحریم های شورای امنیت فراتر می رفت. اتحادیه اروپا سرمایه گذاری، همکاری های فنی و انتقال فن آوری در زمینه های صنایع نفت و گاز ایران را ممنوع کرده است. از سوی دیگر، آمریکا جریم هایی را برای شرکت های خارجی که با ایران تجارت دارند در نظر گرفته است. هم اتحادیه اورپا و هم آمریکا سپاه پاسداران ایران را هدف گرفته اند. اتحادیه اروپا منع صدور روادید برای بعضی اشخاص - مرتبط با سپاه - و مسدودسازی دارایی ها را نیز اعمال کرده است. آمریکا شرکت هایی که با سپاه داد و ستد می کنند نیز جریمه می کند.

درآمد سالانه: در چشم انداز سه برنامه پنج ساله توسعه اقتصادی ایران ( از سال ۲۰۰۰ تا ۲۰۱۵) نرخ رشد تولید سالانه ملی هشت درصد رشد پیش بینی شده بود اما به استثنای چند سال، هدف اجرای این برنامه تحقق نیافت.

تولید نفت: با آنکه در طول سی سال گذشته تولید نفت در ایران از افزایشی ثابت و تدریجی برخوردار بوده، اما از سال ۲۰۰۵ تا کنون به علت کاهش سرمایه گذاری در توسعه میدان های جدید نفت و گاز، تولید نفت در ایران با کاهش روبرو شده است. قراردادهای پیچیده بای بک، همراه با وضعیت سیاسی ایران منجر به طفره رفتن شرکت های بین المللی نفت از کار کردن با این کشور شده است. این در حالی است که ایران دارای چهارمین ذخایر بزرگ نفت در جهان است.

سرمایه گذاری خارجی: آمارهای رسمی ایران در مورد میزان سرمایه گذاری مستقیم خارجی در طول سال های اخیر بسیار ضد و نقیض بوده است. بعضی از آمار رسمی حاوی یادداشت های تفاهمی است که هیچگاه به مرحله قرارداد نرسیده است. اما به طور کلی همه آمار منتشر شده نشان می دهد که از زمانی که محمود احمدی نژاد در سال ۲۰۰۵ به مقام ریاست جمهوری رسید، سرمایه گذاری خارجی آغاز به کاهش کرد. برخلاف محمد خاتمی، رئیس جمهور پیشین، که سرمایه گذاری خارجی را تشویق می کرد، سیاست های جسورانه محمود احمدی نژاد مانع از سرمایه گذاری شرکت های خارجی در ایران شده است.



گاهی به آمار صادرات نفت و واردات

بر اساس آمار صندوق بین المللی پول، در سال ۱۹۷۸، یعنی یک سال قبل از انقلاب، ۸۰ درصد از صادرات ایران به کشورهای توسعه یافته اختصاص می یافت که از این حجم، ۲۰ درصد از آن به آمریکا تعلق داشت. اما از آن به بعد آمریکا از صحنه صادرات ایران محو شد.

صادرات به کشورهای توسعه یافته نیز کاهش چشمگیری داشته، اما این کشورها هنوز هم از بازارهای عمده کالاهای ایران به شمار می روند و ۴۰ درصد از صادرات ایران را به خود اختصاص می دهند.

پس صادرات ایران کجا می رود؟

کشورهای در حال توسعه در آسیا خریدار بخش بزرگی از صادرات ایران هستند. به خصوص چین در حال حاضر بزرگترین خریدار کالاهای صادره از ایران است. این در حالی است که صادرات ایران به چین در سال ۱۹۹۵ تنها یک درصد از کل میزان صادرات را تشکیل می داد.

خاورمیانه هم به طور کلی تابع روندی مشابه است. البته میزان صادرات ایران به خاورمیانه در مقایسه با چین چشمگیر نیست.

در نتیجه، آمارموجود با این تصور که ایران برای جایگزین کردن حجم تجارت از دست رفته در نتیجه تحریم ها تا حدی مجبور است در جستجوی بازارهای جدید باشد، مطابقت دارد. اما ظهور بازارهای آسیا به این معناست که پیدا کردن بازارهای جایگزین آنقدرهم دشوار نیست.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.