بررسی روزنامه های صبح شنبه تهران، بیستم اسفند

روزنامه های اول هفته تهران با چاپ عکس ها و طرح هائی از سیمین دانشور در صفحات اول خود از سوگواری های اهل ادب نوشته و نام بانوی ادبیات ایران را گرامی داشته اند. رضایت رهبر جمهوری اسلامی از برگزاری انتخابات مجلس و پاسخ مثبت وی به سخن اوباما از جمله دیگر تیترهای اول این روزنامه هاست که در مقالات خود به مناسبت نزدیک شدن پایان سال از گرانی و کمیاب اجناس نوشته اند.

حق نشر عکس jahan sanat
Image caption عکس و تیتر صفحه اول جهان صنعت

محمدعلی سپانلو در شرق نوشته سیمین دانشور بدون‌شک نویسنده نخستین رمان کامل در ژانر رمان فارسی است. نویسنده نخستین رمانی که با تصور و انتظار ما از «رمان» منطبق بود، چراکه سووشون هم متکی بر تاریخ ایران است و هم از محدوده این تاریخ فراتر رفته، ابعادی جهانی پیدا کرده است. دانشور در رمان سووشون، نوعی از انسان ایرانی را مطرح کرده که علاوه بر ایرانی بودن، جهانی است. همانند فاکنر که آثارش در عین بومی بودن، جهانی نیز هست.

به نوشته این شاعر و نویسنده آنچه در آثار سیمین دانشور ارزشمند است شفقت او به انسان است. در آثار دانشور آدم سیاه وجود ندارد که من این را نه نقطه ضعف که نقطه قوت آثار او می‌دانم. چنانچه در آثار همینگوی نیز شخصیت سیاه وجود ندارد و این ویژگی بسیاری از رمان‌هایی است که خصلتی جهانی دارند، چراکه رمان را برای خواننده باورپذیرتر می‌کنند. از این‌رو «سووشون» نزد مخاطبانش نیز توفیق بسیاری یافته است. در سووشون بینایی و شنوایی نویسنده، او را به اکتشاف انگیزه‌های درون در رابطه با عمل برون، در سطح اجتماعی و تاریخی اثر، رهنمون شده.

سپانلو در پایان سوگ نامه اش اظهار نظر کرده که هرچه آل‌احمد اصرار داشت که رمان‌هایش نظریه‌دار باشند و از یک نظریه سیاسی- اجتماعی پیروی کنند، آثار دانشور بر عکس به ذات ادبیات نزدیک‌تر است، گرچه داستان‌های او هم از امر اجتماعی- سیاسی خالی نیست، اما در کار دانشور اثری از اجبار یا فرمایش بیرونی نیست.

فضل الله یاری در سرمقاله ابتکار نوشته «شهرزاد لب از قصه فروبست.» اعتراف می‌کنم که این تیتر را از دوسال پیش برای مرگ سیمین دانشور کنار گذاشته بودم مثل قبری که برای عزیزی«رزرو» کرده باشند یا کفنی که از عتبات آورده باشند تا بزرگی را در آن به آغوش سرد خاک بسپارند. گویی دوسال است که منتظر مرگ او بودیم! از زمان انتشار آخرین کتاب او ۱۰ سال می‌گذرد (ساربان سرگردان) و در این مدت، تنها اخبار و شایعات جسته و گریخته‌ای از وی منتشر می‌شد. در حالی که در همه این ده سال، انواع و اقسام کنگره‌ها، همایش‌ها و یادبودها برای کسانی (با همه احترامی که باید برایشان قائل شد) برگزار شد که هیچ‌کدامشان شهرت و تأثیر فرهنگی سیمین دانشور در داخل و خارج از کشور را نداشتند. بدون تردید وقتی مردمانی با ۱۷ زبان زنده دنیا، با روایت سیمین دانشور، از تاریخ و فرهنگ ایران آگاه می‌شوند، این زن سزاوار آنست که سفیری لایق برای معرفی فرهنگ و هنر ایرانی و البته زن ایرانی به جهانیان باشد.

حق نشر عکس etemad rahmati
Image caption سیمین دانشور در طرحی از جمال رحمتی، اعتماد

نویسنده سرمقاله ابتکار تاکید کرده: احتمالاً در همین شماره امروز روزنامه‌ها، انبوه یادداشت‌های نویسندگان و شاعران و پیام‌های تسلیت مسئولان به چاپ می‌رسد و از تاثیر ادبی این «بانوی فرهیخته» سخن‌ها گفته خواهد شد تا هم بی‌خبری چندین ساله ما از یکی از قله‌های ادبیات معاصر توجیه شود و هم درد تلنگری که وجدان ما را عذاب می‌دهد، اندکی التیام یابد.

دادگاه اختلاس و فساد. جمهوری

روزنامه جمهوری اسلامی در سرمقاله اش درباره دادگاهی که فردا جلسه دوم آن برپا می شود نوشته اسناد و مدارک منتشر شده در رسانه‌ها، این واقعیت را به اثبات رساندند که افرادی که به عنوان مرتکبان جرم در پرونده فساد سه هزار میلیارد تومانی از آنها نام برده می‌شود و اکنون درحال محاکمه هستند، با تکیه بر عناصر دیگری توانستند مرتکب این جرم شوند و این فساد عظیم را پدید آورند. اگر چنین اسناد و مدارکی دردست نبود و یا منتشر نمی‌شد، شاید اکنون افکار عمومی انتظاری بیش از آنچه درحال انجام است از دستگاه قضائی نداشت، لکن اکنون که این اسناد و مدارک با رساترین بیان اعلام می‌کنند این فساد بزرگ با راهگشائی افرادی صورت گرفته که کلید قفل‌ها در اختیار آنها بوده و سوءاستفاده‌ها با چراغ سبز آنها امکان انجام پیدا کرده، اکتفا به محاکمه حلقه‌های وسط و معاف ماندن عناصر اصلی و کلیدی نمی‌تواند افکار عمومی را قانع کند.

به نوشته این روزنامه اینکه افکار عمومی قانع شود یا نشود، هر چند مهم است ولی شاید وظیفه دستگاه قضائی اصولاً این نباشد که ببیند افکار عمومی چه می‌خواهد و با چه چیز قانع می‌شود، اما نکته مهم اینست که با معاف داشتن عناصر اصلی و کلیدی از تعقیب و مجازات، هرگز فساد ریشه کن نخواهد شد. این ماجرا همانند رودی است که طغیان کرده و شما برای جلوگیری از ویران شدن خانه‌هائی که در مسیر آن قرار دارند اقدام به بنا کردن سیل بند در برابر آن می‌کنید اما جلوی طغیان را نمی‌گیرند.

جمهوری اسلامی نوشته همین حالا که هنوز پرونده فساد سه هزار میلیارد تومانی بسته نشده، مسئولان مختلف به صورت غیررسمی از پرونده‌های دیگری با مقادیر بالاتری سخن می‌گویند که در نوبت هستند. این، یعنی عامل اصلی فساد وجود دارد و تا ریشه کن نشود، باید انتظار تکرار چنین مواردی را داشته باشیم.

انتخابات، همان طور که انتظارش می رفت

حق نشر عکس ghods
Image caption تیتر و عکس صفحه اول قدس

"حضور پرشور مردم در انتخابات جواب دشمن را داد" عنوان اصلی کیهان و جوان است و قدس از قول آیت الله خامنه ای از مردم برای شرکت در انتخابات تشکر کرده است.

اعتماد در گزارشی پیرامون انتخابات نوشته درحالی که تنها پنج کاندیدا در تهران موفق به ورود به نهمین دوره مجلس شورای اسلامی شده‌اند و ۵۰ نامزد دیگر بار دیگر و در دور دوم انتخابات باید به رقابت بپردازند، رسانه‌های منتسب به طیف‌های مختلف اصولگرا از پیروزی تشکل و جناح متبوع خود گزارش‌ها می‌نویسند و بازی را به مرحله "ما بردیم؛ ما بردیم" رسانده‌اند. درحالی که تعداد کاندیداهای راه‌یافته به مرحله دوم انتخابات مجلس در تهران به‌طور بی‌سابقه‌یی زیاد است و هرچند که هنوز عضویت یا تمایل بسیاری از راه‌یافتگان به مجلس در سراسر کشور به احزاب و ائتلاف‌ها مشخص نیست، فعالان و رسانه‌های این تشکل‌ها و ائتلاف‌ها سعی دارند جناح خود را پیروز میدان معرفی کنند.

به نوشته اعتماد در یک سو مدافعان دولت و احمدی‌نژاد، منتقدان رییس دولت را بازنده میدان عنوان می‌کنند و انتقاد از احمدی‌نژاد را مساوی با قهر مردم می‌دانند و در سوی دیگر منتقدان دولت و شخص احمدی‌نژاد از پیروزی مخالفان سیاست‌های دولت خبر می‌دهند. این درحالی است که بسیاری از منتخبین در استان‌ها و شهرستان‌ها، هنوز خط و ربط سیاسی مشخصی ندارند و به گفته کارشناسان باید منتظر مانند تا عملکرد آنها در مجلس و جذب شدن‌ این افراد در فراکسیون‌های مختلف، جناح پیروز اصولگرا در انتخابات را مشخص کند. شاید پیش‌دستی سایت‌ها و رسانه‌های اصولگرا در پیروز معرفی کردن جناح متبوع خود و بازنده دانستن رقیب هم‌مسلک، در نتایج دور دوم انتخابات مجلس در تهران هیچ تاثیری نداشته باشد اما به نظر می‌رسد این دور و کری‌خوانی‌های اصولگرایانه برای یکدیگر تنها برای بدنه و حامیان مفید باشد.اعتماد

مردم سالاری در سرمقاله اش با اشاره به انتخابات جمعه پیش نوشته قرار بود با تشکیل احزاب و نقش آفرینی آنان، مشارکت نهادینه شود. عده ای از مخالفان تحزب نقشه کشیدند و نگذاشتند احزاب اقتدار پیدا کنند. قانون اساسی، قوانین مدنی، مصوبات مجلس، همه وهمه نهادینه شدن مشارکت در قالب احزاب را صحه می گذارند و به احزاب پروانه هم می دهند اما گروه هایی در جاهایی از هرم قدرت جای می گیرند و نقشه می کشند تا احزاب مقتدر نشوند و مشارکت از جانب احزاب نهادینه نشود. در عوض نهادهائی که وظیفه دیگری دارند و طبق قانون هم نباید در فعالیت هایی مثل انتخابات شرکت کنند و از بودجه عمومی هم استفاده می کنند وظیفه تحزب را برعهده می گیرند.

به نوشته این مقاله حذف برخی چهره های فعال مجلس هشتم طی سالیان دراز، محصول یک فرآیند طبیعی نمی تواند باشد، محصول نقشآفرینی بخش هایی از جامعه است که قرار نبوده این نقش را داشته باشند. چگونه می شود نماینده ای آرای خود را ۲۰درصد هم افزایش داده باشد، اما یکباره آرای منتخب به عددی برسد که معمول نبوده است. این از یک طرف خوب است و از طرفی دیگر محصول طراحی رقباست.

مردم سالاری در نهایت نوشته تجارب گذشته حاکی از آن است که گروه های اندکی خود برای این نقش آفرینی حرکت کرده اند و راهی جهت حضور در کانون های سیاستگذار و تصمیم گیر و نقشه کش یافته اند، ولی اکثریت منتظرند که از طرف دولتمردان و مسوولین دولتی چگونگی مشارکت آنان تعریف، ابلا غ و پی گیری شود، یعنی نقش خود را به نقشه دیگران سپرده اند! و در طول تاریخ پرفراز و نشیب این ملک، همین دیگران رفته رفته، طراحی های جدیدی انجام داده اند .

حضور در مجلس در دقیقه نود و نظارت همگانی بر قانون

"حضور احمدی‌نژاد در دقیقه نود" گزارش اصلی ابتکار است، شرق از "۲۷۷۸پرونده ‌جرایم پزشکی" خبر داده، اعتماد از "تغییرات گسترده در هیات مدیره کانون وکلا" نوشته و "واردات یک میلیارد دلا ری برنج به کشور" تیتر یک مردم سالاری است.

عباس عبدی در مقاله خود در اعتماد با اشاره به خبر مربوط به تشکیل شورای نظارت بر اجرای قانون اساسی و بحث های مخالف و موافق درباره آن نوشته نظارت بر اجرای قانون (اعم از قانون اساسی و عادی) وظیفه همه شهروندان و به‌طور خاص مقامات حکومتی است. نه‌تنها دولت و رییس‌جمهوری، بلکه مجلس و دستگاه قضایی یا هر فرد دیگر هم باید بر اجرای قانون به معنای اعم و قانون اساسی به معنای اخص نظارت کنند. ولی مسوولیت و سهم هر فرد یا نهاد در این نظارت، بستگی مستقیم به قدرت و توان آن فرد یا نهاد دارد. بنابراین دولت یا مجلس یا قوه قضاییه نیز به تناسب قدرت و امکاناتی که دارند باید در این نظارت همگانی شرکت کنند. نمایندگان هم موقعی که قسم نمایندگی را در مجلس قرائت می‌کنند، خود را به انجام چنین وظیفه‌یی متعهد می‌کنند. در نتیجه این حد از نظارت وظیفه همه افراد و نهادهاست، هرچند انجام این کار برای رییس‌جمهور و نمایندگان مجلس در قانون تصریح شده و یک وظیفه قانونی نیز هست.

نویسنده مقاله اعتماد اظهار عقیده کرده ولی نظارت یک مرحله پیشرفته‌تر هم دارد. مثل نظارت مشاوران بر پیمانکاران که در صورت تخطی از مقررات و ضوابط تعیین شده، می‌توانند دستور توقف در ادامه کار را بدهند. این نوع نظارت نیازمند مجوز قانونی است و ممکن است حقوقدانان در استنباط از اصل ۱۱۳ از حیث شمول این نحوه نظارت برای رییس‌جمهوری اختلاف نظر داشته باشند. ولی آنچه امروز مورد نظر و قطعی است و خوب است از سوی همه مردم و نهادها اجرایی شود، تعهد به انجام حداقل میزان نظارت است. اگر این مرحله انجام شد، در مرحله بعد راه‌های اجرایی آن نیز پیدا خواهد شد.

در ادامه مقاله آمده در حال حاضر هیچ‌کس نمی‌داند هدف دولت از پرداختن به کدام‌یک از نقض‌های قانونی است؟ از سوی دیگر درست یا غلط، منتقدان، دولت را به رفتارهای آشکارا غیرقانونی متهم کرده‌اند و برخی از سوالاتی که از رییس دولت پرسیده می‌شود، مربوط به همین اقدامات است. برای نمونه عدم پرداخت بودجه مترو یا عدم پرداخت یارانه‌های بخش تولید از نظر همه نقض مسلم قانون است که تاکنون دولت پاسخ درخوری به این ادعاها نداده است که اگر داده بود کار به سوال از رییس دولت نمی‌رسید.

بی‌پولی، گرانی و بی‌ توجهی های چشم در چشم

پگاه افشار در سرمقاله جهان صنعت نوشته چیزی تا پایان سال باقی نمانده اما هنوز بحث بر سر چگونگی تنظیم بازار و کنترل افزایش قیمت‌ها که طی چند ماه گذشته بیش از پیش شدت گرفته است ادامه دارد، در این بین سازمان حمایت از مصرف‌کننده و تولیدکننده که نهاد اصلی مبارزه با افزایش قیمت بی‌رویه است، نتوانسته جلو افزایش نرخ‌های غیرقانونی را بگیرد، اگرچه شورای اصناف با کمک بازرسانش قرار بود جلو گرانی‌ها بایستد اما نگاهی به بازار و خرید و فروش نشان می‌دهد دولت در تنظیم بازار کم‌کاری کرده است.

به نوشته این مقاله در دو، سه هفته اخیر قیمت مواد غذایی، پوشاک و لوازم خانگی افزایش چشمگیری یافته است. با این اوصاف از شورای اصناف و وزارت صنعت، معدن و تجارت خبر می‌رسد، «بازار تحت کنترل است» هرچند از سوی این ارگان‌ها هر روز شاهد اعلام نرخ‌هایی مصوبی در کالاهای اساسی هستیم اما واقعیت بازار از چیزی دیگری حکایت می‌کند.در حال حاضر کار به جایی رسیده که مغازه‌داران بی‌توجه به نرخ‌های مصوب قیمت‌ها را بالا و بالاتر می‌برند و در این بین کاری هم از دست مسوولان تنظیم بازار برنمی‌آید. گران‌فروشی آن هم جلو چشمان بازرسان تنظیم بازار موید این است که نظارت و کنترلی بر واحدهای صنفی وجود ندارد به همین دلیل گرانی باسرعت هرچه بیشتر می‌تازد.

سرمقاله جهان صنعت در نهایت نوشته: تعداد زیادی از مردم مشکلات مالی دارند و قدرت خرید آنها به شدت کاهش یافته که این موضوع تشویش خانواده‌ها را در آستانه سال نو به همراه دارد. یارانه نقدی نیز نتوانست دردی از مردم دوا کند بنابراین مردم در این روزها با مشکلاتی چون بی‌پولی، گرانی و بی توجهی مسوولان تنظیم بازار دست و پنجه نرم می‌کنند.در چنین شرایطی دولت به فکر اجرای فاز دوم هدفمندی یارانه‌ها در اسرع وقت است، اما سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا مردم طاقت یک اتفاق منفی دیگر را دارند؟

سیاست روز در گزارش اصلی خود نوشته هر چه را بخواهیم می توانیم از این دیار بگیریم اما آداب و رسوم را نمی توانیم. نمی‌توانیم دست ردی بر آداب و رسوم چندین و چند ساله خود بگذاریم و بخواهیم که همه آن تاریخ پر فرهنگ را فراموش کنیم. آداب رسوم تعطیلات باستانی نوروز هم که برای خودش حکایت نامه‌ای جدا دارد که آداب خرید تنها بخشی از این حکایت نامه است.

این روزنامه نوشته نمی توانیم چشم در چشم مردمان دیارمان کرده و خط بطلانی بر تمام نابسامانی های موجود بکشیم. نمی توانیم انکار کنیم که قدرت خرید مردم پایین آمده است. نمی توانیم انکار کنیم که خیابان های شلوغ این شب های بازار برای اقشار خاصی تدارک دیده شده است و نمی توانیم از بندهایی که در ادامه می‌‌آید و سیمایی از وضعیت موجود در بازار خرید است فرار کنیم.

و خلاصه گزارش سیاست روز این که نمی توانیم فرار کنیم و تنها بر گزارشی از آنچه عیان است اکتفا می‌کنیم تا بدانیم اینجا کماکان ایران است اما با شرایطی متفاوت! شرایطی که با گشت کوچکی در بازار خرید شب عید به آن پی می بریم. بازار مواد غذایی،پوشاک، لوازم خانگی و غیره و غیره و هرچه را که بگوئید بر طبل گرانی می کوبند؛بر طبل آنکه عید شده است و بازار تحت کنترل نیست.

پیام جدید، جنگ یا گفتگو

"پیام جدید غرب برای مذاکره هسته ای" گزارش اصلی تهران امروز است و سیاست روز در صدر اخبار خود از زبان رهبر جمهوری اسلامی نوشته "سخن اوباما مبنی بر عدم جنگ با ایران حرف خوبی است اما صحبت از تحریم نشانه ادامه توهم است".

حسن بهشتی‌پور در تهران امروز نوشته فضای رسانه‌ای در عرصه بین‌الملل در حال حاضر به گونه‌ای ترسیم شده که به ادعای غرب، ایران به خواست شورای امنیت،‌ گردن ننهاده و قطعنامه‌های این شورا را اجرا نکرده است. در همین راستاست که با بزرگنمایی موضوع پارچین سعی کردند از طریق آن به ایران فشار بیاورند. این در حالی است که سلطانیه، گفته ایران در قالب یک مدالیته جدید حاضر است شرایط بازرسی از سایت پارچین را فراهم کند.

به نوشته این گزارش مفهوم مدالیته جدید آن است که مدالیته قبلی در سال ۲۰۰۷، نهایی نشده است. پس در شرایط جدید،‌ ایران می‌خواهد تمام ادعاهایی که غرب در قبال ایران دارد، یک جا مطرح شود، تا بتواند به همه آنها یک جا پاسخ دهد و پرونده هسته‌ای ایران به وضعیت عادی بازگردد. چرا که ایران نمی‌خواهد فضا این گونه باشد هر بار که با آژانس و غرب همکاری می‌کند، آنها بدون پاسخ متقابل، یک ادعای جدید را مطرح کنند.

نویسنده تهران امروز با اشاره به سخنانی که رئیس‌جمهور آمریکا در رابطه با عدم اقدام نظامی علیه ایران به زبان آورد و آن چه نخست‌وزیر اسرائیل پس از بازگشت به اسرائیل عنوان کرد که ما امیدواریم تحریمها علیه ایران جواب دهد و تصمیم نداریم که فعلا علیه ایران وارد جنگ شویم نوشته" همین مسئله نشان می‌دهد که عملیات روانی‌ای که برای ترساندن ایران طراحی کرده بودند نتیجه‌ای نخواهد داد. به ویژه که مشارکت گسترده مردم در انتخابات که نشان‌دهنده حمایت مردم از مواضع جمهوری اسلامی ایران بود، بر شکل گیری فضای قبل از مذاکرات تاثیرگذار است.

تیترهای پنهان

حق نشر عکس heidari sharq
Image caption کارتون روز؛ کاری از هادی حیدری، شرق

ابتکار در ستون طنز خود نوشته:

- عضو جبهه متحد اصولگرایان: اصولگرایان از تخریب یکدیگر خودداری کنند [ وقتی کسان دیگه‌ای برای تخریب وجود دارن ]

- غلامعلی حدادعادل: کدورت‌های انتخابات را کنار بگذاریم [تا انتخابات بعدی]

- پزشکیان: مسئولان و مردم باید از یک سفره استفاده کنند [این جوری مردم هم مشکل چاقی پیدا نمی‌کنن]

- سلحشور این بار علیه دختر خودش: دخترم مجذوب بت هالیوود شده که به اصغر فرهادی تبریک گفته [ وقتی کسان دیگه‌ای برای تخریب وجود دارن، چرا خودی؟!]

- احتمال ارائه لیست مشترک اصولگرایان در دور دوم انتخابات [یه خورده تحمل کنین برادران. می‌دونم کار سختیه]