کتابشناسی احمد کسروی

حق نشر عکس .

احمد کسروی، نویسنده و پژوهش گری پرکار بود. او از سی سالگی که از تبریز به تهران رفت تا هنگام کشته شدنش در پنجاه و پنج سالگی، بیش از هفتاد کتاب و صد ها نوشتار در زمینه تاریخ، زبان، دین و چالش های سیاسی و اجتماعی به چاپ رساند.

نوشتارهای چاپ شده کسروی در تبریز، همه به عربی بود و نخستین کار او به فارسی، آذری یا زبان باستان آذربایجان در سال ۱۳۰۴ بود. شمار اندکی از کارهای کسروی به زبان های اروپایی برگردانده شده اند. افزون بر کارهایی که برای آموزش عربی در تبریز نوشته بود، تاریخ هیجده ساله آذربایجان را هم نخست به عربی نوشت و شیعی گری را هم خود او به عربی برگرداند.

کتاب های درسی به عربی

شریعت احمدی گویا نخستین بار در سال ۱۲۹۳ در تبریز چاپ شده است. کتابی است که کسروی برای آموزش شاگردانش بهره می گرفته است.

النجمة الدُریّه تبریز، ۱۲۹۴؛ کتاب آموزشی به عربی است که کسروی در "مموریال اسکول" امریکایی به شاگردانش درس می داده.

الدرّة الثمینه تبریز، ۱۲۹۷؛ کتاب آموزشی به عربی است.

خلاصة النحو تبریز، ۱۲۹۷؛ همراه با الدرة الثمینه چاپ شده است.

نوشتارهای عربی در لبنان

مَقتَل سفیر امریکا فی طهران مجلة العرفان، صیدا، لبنان، جلد ۹، شماره ۱، سپتامبر ۱۹۲۳. مجله العرفان را شیخ احمد عارف الزین جبل عاملی نویسنده تاریخ صیدا و مختصرتاریخ الشیعة، از سال ۱۹۰۹ در صیدا منتشر می کرد.

آذربیجان فی ثمانیة عشرعاماً مجلة العرفان، جلد ۹، شماره های ۱ تا ۱۰. کسروی تاریخ هیجده ساله آذربایجان را نخست به عربی نوشت و برای مجله العرفان در شهر صیدای لبنان فرستاد. ده سال بعد آن را به فارسی برگرداند و با افزوده هایی در مدت شش سال در پیمان به چاپ رسانید.

عربستان و الشیخ خزعل خان مجلة العرفان، جلد ۹، شماره ۶.

قهوة سوراة صیدا، لبنان، ۱۳۰۳ (۱۹۲۴)؛ برگردان کتاب Le Café de Surate نویسنده فرانسوی برناردن دوسن پیر به عربی است.

حقایق عن اسپرانتو صیدا، لبنان، ۱۳۰۳ (۱۹۲۴)؛ کتابی است به عربی در باره زبان اسپرانتو.

زندگی نامه

زندگانی من تهران، ۱۳۲۳.

ده سال در عدلیه تهران، ۱۳۲۳.

چرا از عدلیه بیرون آمدم تهران، ۱۳۲۳.

تاریخ پژوهی

قیام شیخ محمد خیابانی اهواز، ۱۳۰۲؛ یادداشت هایی است که کسروی به درخواست کاظم زاده ایرانشهر نوشته و تا سال ها پس از کشتن وی، جداگانه به چاپ نرسیده است.

شیخ صفی و تبارش تهران، ۱۳۰۶؛ نخست در ماهنامه آینده چاپ شد و با افزوده هایی در سال ۱۳۲۳ در دفتری جداگانه به چاپ رسید.

شهریاران گمنام در سه بخش؛ تهران، ۱۳۰۷، ۱۳۰۸ و ۱۳۰۹.

کارنامه اردشیر بابکان به پهلوی با برگردان فارسی؛ تهران، ۱۳۰۸

نام های شهرها و دیه در دو بخش؛ تهران، ۱۳۰۸ و ۱۳۰۹.

تاریخچه شیرو خورشید تهران، ۱۳۰۹.

تاریخ پانصدساله خوزستان تهران، ۱۳۱۲.

تاریخ هیجده ساله آذربایجان در شش بخش؛ تهران، از ۱۳۱۳ تا ۱۳۱۹.

گلچینی از کتاب پلوتارخ تهران، ۱۳۱۵.

تاریخ مشروطه ایران در سه بخش؛ تهران، ۱۳۱۹، ۱۳۲۰، ۱۳۲۱.

تاریخ چپق و قلیان تهران، ۱۳۲۳

مشعشعیان یا بخشی از تاریخ خوزستان تهران، آبان ۱۳۲۴؛ بخش نخست تاریخ پانصد ساله خوزستان است که پیشتر در سال ۱۳۱۲ به چاپ رسید. کسروی این بخش را با بازبینی های بسیار در دفتری جداگانه به چاپ رساند.

مردم یهود؛ کسروی نوشتن این کتاب را را در آذرماه ۱۳۲۴ آغاز کرد و بیش از هفده برگ آن را ننوشته بود که به که نگارش سه دفتر دیگر پرداخت و ترور او در اسفندماه، پایان دادن به این نوشتار را ناشدنی ساخت. آن برگ ها نخستین بار در دی ۱۳۲۵ به چاپ رسید.

پیدایش آمریکا تهران، ۱۳۲۴؛ برگردانی است از ترکی استانبولی (که خود برگردانی از انگلیسی بوده) به فارسی با افزایش و دگرگونی هایی.

زبان شناسی

اللغت الترکیه فی ایران مجلة العرفان، جلد ۸، شماره های ۲ تا ۵، نوامبر ۱۹۲۲ تا فوریه ۱۹۲۳.

آذری یا زبان باستان آذربایجان تهران، ۱۳۰۴.

زبان پاک تهران، ۱۳۲۲.

نقد و نظریه پردازی دینی و اجتماعی

آیین در دو بخش؛ تهران ۱۳۱۱ و ۱۳۱۲.

مقدمه بر عفاف نامه تهران، ۱۳۱۳.

راه رستگاری تهران، ۱۳۱۶

خدا با ماست تهران، اردیبهشت ۱۳۲۱.

درپیرامون اسلام تهران، شهریور ۱۳۲۲.

درپیرامون خِرَد تهران، مهر ۱۳۲۲.

ورجاوند بنیاد تهران، ۱۳۲۲.

صوفیگری تهران، آبان ۱۳۲۲.

فرهنگ چیست؟ تهران، آبان ۱۳۲۲.

شیعیگری تهران، بهمن ۱۳۲۲؛ نخست با نام بخوانید و داوری کنید به چاپ رسید و در چاپ های آتی به شیعی گری نام آور شد.

پندارها تهران، دی .۱۳۲۲

بهایی گری تهران، بهمن ۱۳۲۲.

در پاسخ به بدخواهان تهران، تیر ۱۳۲۳. در سال ۱۳۲۳، کسانی با نام ساختگی م. توحیدی کتاب تناقضات پیمان و پرچم را در چاپخانه علمیه تبریز به چاپ رساندند. در پاسخ به بدخواهان کسروی در واکنش به این نوشتار بود.

دین و جهان تهران، ۱۳۲۳.

گفت و شنید تهران، آذر ۱۳۲۳.

در پاسخ حقیقت گو تهران، فروردین ۱۳۲۴؛ بازچاپ چند گفتار است که کسروی پیشتر در پاسخ به کسی با نام ساختگی "حقیقت جو" در سال پنجم پیمان در ۱۳۱۸ نوشته بود.

گفت و گو: استاد رجبعلی تهران، شهریور ۱۳۲۴.

دین یاد می گیرد

حاجی های انبار دار تهران، مهر ۱۳۲۴.

چه دینی دارند؟

شیخ قربان از نجف می آید تهران، مهر ۱۳۲۴.

عطسه به صبر چه ربط دارد؟ تهران، مهر ۱۳۲۴.

بدارلشریعه شعر سروده تهران، آذر ۱۳۲۴.

در پیرامون جانوران تهران، آذر ۱۳۲۴.

در پیرامون روان تهران، ۱۳۲۴.

انکیزیسیون درایران آخرین نوشته پایان نیافته کسروی است که او چهل برگ آن را نوشته بود که به دست فداییان اسلام در کاخ دادگستری کشته شد.

سیاسی اجتماعی

قانون دادگری تهران، ۱۳۱۲.

امروز چه باید کرد؟ تهران، مهر ۱۳۲۰.

پیام به دانشمندان اروپا و آمریکا تهران، ۱۳۲۱.

کار و پیشه و پول تهران، ۱۳۲۳.

دادگاه تهران، آذر ۱۳۲۳.

دولت به ما پاسخ دهد تهران، دی ۱۳۲۳.

نهضت افسران ما تهران، اسفند ۱۳۲۳.

خواهران و دختران ما تهران، ۱۳۲۳.

در راه سیاست تهران، تیر ۱۳۲۴.

سرنوشت ایران چه خواهد بود؟ تهران، آذر ۱۳۲۴.

جناب آقا از میدان در رفت تهران، دی ۱۳۲۴.

امروز چاره چیست؟ تهران، دی ۱۳۲۴.

از سازمان ملل متفق تهران، دی ۱۳۲۴.

چه نتیجه تواند بود؟

بررسی و نقد ادبی

حافظ چه می گوید تهران، فروردین ۱۳۲۱.

در پیرامون رمان تهران، تیر ۱۳۲۲.

یکم آذر تهران، آذر ۱۳۲۲. (در یکم آذر ۱۳۲۲ نخستین شماره ی پیمان بیرون آمد. این دفتر، بخشی از پیمان است.)

یکم دیماه تهران، دی ۱۳۲۲. (کسروی یکم دیماه را "روز بهروز" می خواند و برآن بود که در این روز، کتاب هایی را که او می پنداشت زیانمنداند در آتش افکنند. دفتر یکم دیماه بازنویسی نوشتاری است از کسروی در پرچم در پشتیبانی از این آیین)

سیزدهم مرداد تهران، مرداد ۱۳۲۳.

در پیرامون ادبیات تهران، اسفند ۱۳۲۳.

بهمن ماه تهران، بهمن ۱۳۲۳.

فرهنگ است یا نیرنگ؟ تهران، بهمن ۱۳۲۳.

افزون براین کتاب ها، صدها نوشتار دیگر از کسروی در پرچم و پیمان چاپ شده است و برخی از آن ها را یاران و دوست دارانش در کتاب ها و جزوه هایی گردآوری کرده اند.