علی‌اکبر صالحی در واشنگتن‌پست: نگرانی طرفین مذاکره مدنظر قرار گیرد

حق نشر عکس Reuters
Image caption علی اکبر صالحی از ضرورت توجه به نگرانی‌های همه طرف‌های مذاکره‌کننده سخن گفته است

علی اکبر صالحی، وزیر خارجه ایران، در اقدامی کم سابقه یادداشتی درباره مواضع ایران در مذاکرات پنج + یک در روزنامه واشنگتن پست، چاپ واشنگتن، منتشر کرده است.

او در این یادداشت با عنوان "ما سلاح اتمی نمی خواهیم" نوشته است که این مذاکرات در صورتی به نتیجه می رسد که گفت و گویی جامع و بلندمدت باشد، نگرانی‌های همه طرف‌های این گفت و گو مدنظر قرار گیرد، و "اراده و آمادگی برای دادن و گرفتن، بدون پیش شرط" وجود داشته باشد.

پس از گذشت ماه ها از توقف مذاکرات بین ایران و کشورهای گروه موسوم به ۱+۵، روز دوشنبه ۹ آوریل، ایران و این گروه (آمریکا، بریتانیا، چین، فرانسه، روسیه و آلمان) اعلام کردند که با برگزاری دور بعدی مذاکرات در مورد برنامه هسته‌ای ایران در روز شنبه ۲۶ فروردین (۱۴ آوریل) در استانبول توافق کرده‌اند.

آقای صالحی در یادداشتش در روزنامه واشنگتن پست، در ابتدا با بیان تاریخچه فروش تاسیسات اتمی به ایران توسط آمریکا نوشته است که پس از انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ واشنگتن تحویل سوخت به تاسیساتی را که خود بنا کرده بود، قطع کرد و ایران مجبور شد که رآکتور خود را برای اورانیوم ۲۰ درصد غنی شده تنظیم کند.

به نوشته او، رآکتور تحقیقاتی تهران در حال حاضر فعال است و ایزوتوپ هایی را که برای درمان ۸۰۰ هزار ایرانی لازم است تامین می کند.

علی اکبر صالحی نوشته است که رسیدن به این نقطه "کار ساده ای" نبوده است: "در سال ۲۰۰۹ چون سوخت رآکتور رو به پایان بود، ما از آژانس بین المللی انرژی اتمی برای رآکتور، سوخت درخواست کردیم چرا که جان بسیاری از ایرانیان در خطر بود. در سال ۲۰۱۰ وقتی پذیرفتیم که حجم عمده ای از اورانیومی با درصد کم غنی شده را با سوخت رآکتور مبادله کنیم - که پیشنهاد دولت اوباما بود- پاسخی که از کاخ سفید گرفتیم، فشار برای تحریم های بیشتر از سوی شورای امنیت سازمان ملل بود."

او سپس نوشته که "ما بر اساس وظیفه خود، به لطف خدا و سخت‌کوشی دانشمندان متعهد، توانستیم که کاری را بکنیم که تا کنون نکرده بودیم: اورانیوم را تا ۲۰ درصد غنی کردیم."

آخرین دور گفت و گوهای اتمی ایران با پنج عضو دائمی شورای امنیت و آلمان، موسوم به گروه ۱+۵ در ژانویه ۲۰۱۱ و بدون موفقیت برگزار شد.

پیش از آن نیز مذاکراتی در اواخر سال ۲۰۱۰ در ژنو سوئیس برگزار شده بود.

خواسته ایران و کشورهای دیگر

حق نشر عکس AFP
Image caption هیلاری کلینتون گفته است که ایران باید نشان دهد که گزینه‌های جدیدی با خود به میز مذاکره می آورد

آقای صالحی در ادامه یادداشت خود به بحث اعتماد در روابط پرداخته و نوشته است: "همه روابط - چه روابط والدین و فرزندان باشد، چه روابط همسران و چه روابط بین ملت ها-دولت ها، بر اساس اعتماد شکل می گیرد."

او سپس رآکتور تحقیقاتی تهران را نمونه ای دانسته که به وضوح، مشکل کلیدی بین ایران و آمریکا را به تصویر می کشد: "فقدان اعتماد."

آقای صالحی با اشاره به اینکه ایران بارها مخالفت خود را با سلاح های کشتار جمعی اعلام کرده، به فتوای هفت سال پیش آیت الله خامنه ای، رهبر ایران، مبنی بر حرام بودن "تولید، انبارکردن و استفاده از سلاح هسته ای" اشاره کرده و نوشته است که در زمان حمله صدام حسین با سلاح های شیمیایی در دهه ۱۹۸۰، ایران هیچ وقت با سلاح های مشابه انتقام نگرفت و "در بحث برنامه انرژی هسته ای هم، آژانس بین المللی انرژی اتمی، موفق به یافتن هیچ گونه ابعاد نظامی در این خصوص نشده است."

آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر ایران در نخستین روز فروردین ماه امسال نیز در مشهد گفت: "ما به دلایل خودمان به هیچ‌وجه به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم. نه تولید کرده‌ایم و نه تولید خواهیم کرد".

در پی این اظهارات، هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا از ایران خواست که مغایرت تولید سلاح اتمی با اصول اسلامی را در عمل نشان دهد.

احترام متقابل

آقای صالحی در بخش دیگری از یادداشتش در واشنگتن پست نوشته است که "با این حال، مستقل بودن و داشتن قدرت برتر به معنای این نیست که امکان گفت و گو یا دیپلماسی وجود ندارد."

به نوشته او "می توان در هر گفت و گو، به صورت مساوی و بر اساس احترام و عدالت متقابل وارد شد."

او در این یادداشت نوشته که یک جنبه مهم وارد شدن به مذاکره بر اساس احترام متقابل، "پذیرفتن نگرانی های دیگر طرف های مذاکره کننده به اندازه مساوی با نگرانی های خود است."

از سوی دیگر، هیلاری کلینتون، وزیر خارجه آمریکا امروز پنجشنبه، با اشاره به دیدار آینده ایران با کشورهای پنج به علاوه یک گفت ایران باید نشان دهد که گزینه های جدیدی با خود به میز مذاکره می آورد.

خانم کلینتون در ادامه گفت: "ایرانی ها برای اعلام صلح آمیز بودن برنامه هسته ای شان به فتوای رهبر خود علیه تولید سلاح های هسته ای اشاره می کنند. ما می خواهیم این موضوع را در عمل، در دست کشیدن آنها از فعالیت های نظامی هسته ای شان ببینیم."

به نوشته علی اکبر صالحی، برای حل مشکل هسته ای، مذاکرات پیش رو میان ایران و گروه پنج + یک باید "جامع و مبسوط" باشد. به نوشته او "نگرانی های همه طرف های این گفت و گو باید مدنظر قرار گیرد. مشکلات پیچیده ای را که برای چندین دهه حل نشده باقی مانده اند، نمی توان ظرف یک شب حل کرد."

او نشانه دیگر از احترام متقابل را "اراده و آمادگی برای دادن و گرفتن، بدون پیش شرط" دانسته است. به نوشته آقای صالحی، این شکل بده و بستان، از رویکردهایی که تنها شامل گرفتن است، تمایز دارد.

محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور ایران، هم چند روز پیش، ضمن انتقاد از اعضای گروه ۱+۵ "بابت مطالبات یک طرفه از ایران" گفت که مذاکرات آینده باید دو طرفه باشد.

علی اکبر صالحی در یادداشتش در واشنگتن پست نوشته که گفت و گو را باید به چشم یک فرایند دید تا یک اتفاق. "یک خانه ممکن است ظرف چند دقیقه بسوزد و از بین برود ولی برای ساختنش مدت های طولانی لازم است. شبیه همین، اعتماد ممکن است به سادگی و به سرعت شکسته شود، ولی مدت زیادی طول می کشد تا بازسازی شود."

در همین حال روزنامه نیویورک تایمز روز هفتم آوریل نوشت که باراک اوباما معتقد است که گفتگوهای پیش رو "آخرین فرصت" برای ایران است تا برای برنامه هسته ای خود و حل بحران ایجاد شده بر سر آن به "راه حلی دیپلماتیک" دست یابد.

به نوشته آقای صالحی در واشنگتن پست، "علیرغم تحریم ها، تهدیدها به جنگ، ترور تعدادی از دانشمندان ایرانی، و دیگر شکل های تروریسم، ایران انتخاب کرده است که متعهد به گفت و گو باقی بماند."

قدرت‌های غربی می‌گویند که نگران بعد نظامی احتمالی برنامه اتمی ایران هستند.

آنها ایران را متهم می‌کنند که در پی دست یافتن به توانایی تولید سلاح اتمی است، اما ایران همواره تأکید می‌کند که این برنامه تنها اهداف صلح‌آمیز را دنبال می‌کند.

مطالب مرتبط