نفس‌های صنعت شیر ایران به شماره افتاده است

تولید شیر حق نشر عکس 1
Image caption صنعت شیر ایران اخیرا با مشکلات زیادی روبرو شده است

نوسان قیمت علوفه، سوخت، دستمزد، حمل و نقل و آثار تحریم های بین المللی، صنعت شیر ایران را دچار مشکلات پیچیده کرده است.

در پی افزایش قیمت مواد اولیه برای تولید شیر و گرانی این محصول در بازار ایران، معاون تولید دامی وزیر جهاد کشاورزی گفت که ۴۰ میلیارد تومان اعتبار برای حمایت از تولیدات دامداران کشور اختصاص داده شده است.

داوود اسکندری، مدیر بازرسی و نظارت اصناف تهران نیز امروز یکشنبه ۳۱ خرداد اعلام کرد که قیمت شیر به قیمت ۶۳۰ تومان سابق بازگشته، اما همچنان برخی مغازه‌داران شیر را گرانتر از تعرفه قانونی می‌فروشند.

به گفته کارشناسان به دلیل قطع یارانه، افزایش قیمت در حوزه‌های مختلف تولید شیر و مشکلات و ناهماهنگی‌های موجود در این صنعت، تولید کنندگان تولید شیر خود را کم کرده و بعضا به صفر رسانده‌اند.

بعضی گزارش ها حاکی است که تولید کنندگان شیر برای جبران کاهش قیمت شیر، این ماده غذایی را همراه پنیر، ماست و محصولات لبنی دیگر که قیمت بالاتری دارند به مغازه داران عرضه می کنند.

اما مسئله و مشکل در این صنعت بسیار فراتر از موضوع عرضه شیر به مغازه دار است.

'مشکل نقدینگی'

به گفته مسئولان وزارت جهاد کشاورزی ایران، دامداران برای تهیه علوفه مشکل نقدینگی دارند و این مشکل تنها با اختصاص اعتبار و تهیه ارز برای تامین سویای مورد نیاز آنها قابل حل است.

۲۰۰ نماینده مجلس ایران در هفته آخر اردیبهشت با صدور بیانیه نسبت به افزایش قیمت تولید شیر و وجود مشکلات برای دامداران انتقاد کرده و خواستار کمک دولت ایران در این زمینه شدند.

در بخشی از این بیانیه آمده است: "چند ماهی است که ذخیره ژنتیک کشور در بخش تولید شیر مورد مخاطره شدید قرار گرفته است و هزاران گاو شیری کشور به کشتارگاه تحویل شده اند. جبران این واقعه تاسف آور میسر نیست مگر با سالها وقت و سرمایه گذاری زیاد افزایش شدید قیمت علوفه، دامداران را با ضرر سنگین مواجه می کند و با ادامه این روال، دولت مجبور به واردات شیر خشک خارجی خواهد شد. بعلاوه تعداد زیادی از واحدهای تولید شیر تعطیل و جمعیتی از بیکاران به خیل بیکاران کشور افزوده خواهد شد."

این نمایندگان همچنین با اشاره به قیمت تعیین شده برای شیر عنوان کردند: "تورم ناشی از گرانی محصولات لبنی پذیرفتنی نیست ولیکن تعطیلی عوامل تولید و ایجاد بیکاری به مراتب تلخ تر است، تعیین قیمت غیر کارشناسی و غیر منصفانه شیر به هر کیلو ۶۳۰ تومان در حالی تحمیل می شود که قیمت تمام شده حدود ۸۰۰ تومان برای هر کیلو است. تعیین مبلغ ۳۹۵ تومان برای خرید تضمینی هر کیلو گندم، در حالیکه قیمت تمام شده حدود۵۵۰ تومان در کیلو محاسبه شده است از مصادیق بارز کار غیر کارشناسی و تحمیلی و خسارت آور بر ضد تولید است."

دامداران به دلیل گرانی مواد اولیه و هزینه‌های جانبی بارها اعلام کرده‌اند که تولید شیر "صرفه اقتصادی ندارد و سود آور نیست."

محمدرضا اسماعیلی، مدیر عامل اتحادیه تعاونی‌های تولید کنندگان فرآورده‌های لبنی در اواسط اردیبهشت‌ماه با اشاره به گرانی علوفه و نگهداری دام برای تولید شیر و نیاز به حمایت از این صنعت گفت: "در حال حاضر کارخانه‌ای که ظرفیت دریافت شیری بالغ بر ۵۰ تن دارد با ۱۰ تن ظرفیت شیر فعالیت می‌کند و نمی‌تواند از پس هزینه‌هایش بر آید به همین دلیل مجبور به اخراج کارگر و مسایل دیگر است."

به گفته آقای اسماعیلی قیمت "شیر خام" (فرآوری نشده) نسبت به یک سال گذشته ۹۰ درصد افزایش داشته است.

بر اساس آمار رسمی، ۸۳۳ کارخانه فعال با ظرفیت ۱۲ میلیون تن تولید شیر در ایران وجود دارد که با ۵۰ درصد ظرفیت کار می‌کنند و هزاران کارگر نیز در این صنعت مشغول به کار هستند.

سعید سلطانی، مدیر عامل اتحادیه مرکزی دامداران از دیگر مقامات این صنعت است که با انتقاد نسبت به وضعیت فعلی صنعت دامداری در ایران گفته است: "در سال ۱۳۸۹ حدود ۴۸۸ میلیارد تومان اعتبار یارانه‌ای به شیر پرداخت شد. اما در سال گذشته (۱۳۹۰) به یکباره یارانه ۵۰۰ میلیارد تومانی شیر حذف شد و هیچ ارز دولتی هم برای وارادت علوفه (کنسانتره، پودر ماهی و پودر گوشت و غیره که از کشورهای مختلف وارد ایران می شود) تامین نشد.

به گفته این مسئول با توجه به افزایش ۸۳ درصدی هزینه ها، "حمایت دولتی برای صنعت شیر ضروری است" حال آنکه سال گذشته هیچ یارانه‌ای به این بخش تعلق نگرفته و اعتبار مربوط به یارانه انرژی نیز پرداخت نشده است.

سعید سلطانی، مدیرعامل اتحادیه مرکزی دامداران علت فعال نشدن ظرفیت‌های دامداری کشور را عدم اجرای قانون حمایت از تولید عنوان کرد و گفت که "از سال ۱۳۸۷ به بعد شیر تولیدی روی دست دامداران می‌ماند و کارخانه‌ها با قیمت بسیار پائین این محصول را خریداری و بهایش را چهارماهه پرداخت می‌کنند، به این ترتیب، امنیت شغلی تولید‌کننده برای ادامه تولید به خطر افتاده است."

به گفته کارشناسان مسئولان به جای بررسی علت افزایش قیمت‌ها، مشکلات وارداتی به دلیل تحریم، افزایش قیمت ارز و افزایش قیمت جهانی غلات، به راحتی دست به واردات زده و مشکلات را با نگاه کارشناسی پیگیری نمی‌کنند.

مدیرعامل اتحادیه مرکزی دامداران نیز با انتقاد از این نوع برخوردها گفت: "مسئولان به جای بررسی علل افزایش قیمت، درهای واردات را باز کرده اند که این امر در آینده نه چندان دور از بین رفتن تولید را در پی خواهد داشت."

در همین حال "صدراله دولت"، مدیر عامل مرکز پیشیانی امور دام ۱۷ اردیبهشت ماه اعلام کرد که علوفه ارزان به شکل نامحدود بین دامداران توزیع شده و قیمت نهاده‌های توزیعی ۵۰ درصد نسبت به بازار ارزان تر است، اما آقای سلطانی دیروز (۳۰ اردیبهشت) اعلام کرد که "علوفه ارزانی که قرار است در اختیار تولید کننده قرار بگیرد، هنوز به دست دامداران نرسیده و قیمت‌ها همچنان بالا است."

همچنین جواد وکیل گیلانی، رئیس مرکز همکاری‌های امور دام کشور (مهاد) اعلام کرده که "نه تنها این علوفه به دست دامداران نرسیده بلکه دامدارانی که پول ندارند که علوفه بخرند، جریمه می شوند."

او در گفت و گو با سایت دامپزشک گفت: "قیمت گازوئیل، سوخت مورد نیاز تراکتور برای حمل شیر پس از هدفمندی یارانه ها دو برابر شده و دستمزد کارگر و حق بیمه بالا رفته است. با این وضعیت دولت چطور توقع دارد که قیمت فرآورده‌ها تغییر نکند، ما روزگار خوبی داشتیم و در خاورمیانه کشوری بودیم که بیشترین تولید شیر را داشت و دامداران روزی ۹۷۰ تن شیر تولید می کردند، ولی حالا اوضاع فرق کرده و سرانه مصرف کم کم رو به کاهش گذاشته و این زنگ خطری است که به صدا در آمده است اما کو گوش شنوا".

مطالب مرتبط