گفتگوی دوجانبه سرپرستان مذاکرات هسته‌ای ایران و ۱+۵ در بغداد

جلیلی و اشتون حق نشر عکس AFP
Image caption سرپرستان هیات‌های نمایندگی ایران و گروه ۱+۵ پس از نشست عمومی در گفتگوهای دوجانبه شرکت کردند

در پایان دور دوم جلسه عمومی مذاکرات هسته ای ایران و کشورهای گروه ۱+۵ در بغداد، سرپرستان هیات های اعزامی دو طرف مذاکرات خصوصی خود را آغاز کرده اند.

صبح روز پنجشنبه، ۴ خرداد (۲۴ مه)، جلسه عمومی مذاکرات هسته ای ایران و اعضای هیات های اعزامی گروه ۱+۵ در مهمانسرای دولتی عراق برگزار شد و در پایان جلسه عمومی، کاترین اشتون و سعید جلیلی، سرپرستان مذاکرات دو طرف، گفتگوهای خصوصی خود را آغاز کردند و برخی خبرگزاری های داخلی، احتمال ادامه مذاکرات و محل برگزاری جلسات بعدی را موضوع اصلی این گفتگوها دانسته اند.

تا کنون هیچیک از دو طرف رسما در مورد مذاکراتی که روز گذشته و امروز در بغداد صورت گرفت اطلاعاتی در اختیار رسانه ها قرار نداده اما گفته می شود احتمال دارد خانم اشتون و آقای جلیلی در پایان مذاکرات دوجانبه، در یک نشست خبری شرکت کنند و یا بیانیه مشترکی را در اختیار رسانه ها قرار دهند.

پیش از جلسه عمومی روز پنجشنبه هم خانم اشتون و آقای جلیلی به طور خصوصی با یکدیگر دیدار کردند و ظاهرا به تبادل نظر پیرامون مطالبی پرداختند که در جلسه روز چهارشنبه مطرح شده بود.

کسری ناجی، خبرنگار بی‌بی‌سی فارسی در بغداد، می‌گوید که مذاکرات به دلیل دوری مواضع دو طرف و همچنین "طوفان شن" در عراق، که باعث شده هیئت‌های مذاکره‌کننده نتوانند به کشورهای خود بازگردند، به درازا کشیده است.

برخی خبرگزاری ها به نقل از منابع اتحادیه اروپا گزارش کرده اند که گروه ۱+۵ پیشنهادی شامل یک رشته امتیازات در برابر موافقت ایران با توقف تولید اورانیوم با خلوص متوسط را ارائه داده بود. ایران علاوه بر تولید اورانیوم با خلوص کم که مصرف سوخت نیروگاهی دارد، به تولید اورانیوم با خلوص حدود ۲۰ درصد نیز پرداخته و هدف از تولید آن را، تامین نیاز یک رآکتور تحقیقات پزشکی اعلام کرده است.

قاعدتا هدف نهایی این پیشنهاد محدود کردن دامنه فعالیت اتمی جمهوری اسلامی و کاهش نگرانی گروه ۱+۵ درباره اهداف این فعالیت ها بوده است. کشورهای غربی به خصوص ایران را به تلاش برای تولید تسلیحات اتمی متهم کرده و گفته اند که چنین تحولی به مسابقه تسلیحاتی در منطقه خاورمیانه و خلیج فارس منجر شده و امنیت این منطقه را به مخاطره می اندازد.

در مقابل، هیات اعزامی جمهوری اسلامی با ارائه یک بسته پیشنهادی، خواستار مذاکره با قدرت های بزرگ بر سر یک رشته مسایل بین المللی شده بود که ظاهرا برخی از آنها ارتباطی با پرونده هسته ای ایران ندارند.

نمایندگان ایران و گروه ۱+۵ در سال های ۲۰۰۸، ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ مذاکراتی انجام دادند که بدون نتیجه به پایان رسید اما در آخرین دور مذاکرات که چندی پیش در استانبول برگزار شد، بر سر ادامه گفتگوهای کنونی در بغداد به توافق رسیدند.

حق نشر عکس Reuters
Image caption ظاهرا اجلاس دو روزه بغداد به ارائه پیشنهادهای متقابل دو طرف و پاسخ به آنها پرداخت

در مورد نتیحه مذاکرات بغداد و احتمال ادامه این مذاکرات خبری در دست نیست اما گزارش هایی در مورد ادامه مذاکرات منتشر شده هر چند گفته می شود که ایران با برگزاری جلسات بعدی در ژنو، سوئیس، و یا هر کشور دیگری که از تحریم های اقتصادی علیه ایران حمایت می کند مخالفت کرده است.

بخشی از تحریم های اقتصادی علیه جمهوری اسلامی به طور یکجانبه توسط کشورهای غربی وضع شده اما برخی دیگر حاصل مصوبات شورای امنیت بوده و برای تمامی کشورهای عضو سازمان ملل الزام آور است و به همین دلیل، بسیاری از کشورهای جهان این تحریم ها را به اجرا گذاشته اند.

اجلاس بغداد در حالی برگزار شده که در ماه های اخیر، تشدید تحریم های خارجی فشارهای سنگینی را بر اقتصاد ایران وارد کرده است و به همین دلیل هم از سرگیری مذاکرات در هفته های اخیر تاثیراتی مثبت بر بازارهای ارز و طلا در ایران گذاشته بود.

پیشنهادهای متقابل

ظاهرا در جلسه روز گذشته، گروه ۱+۵ "یک بسته پییشنهادی" را برای حل بحران اتمی جمهوری اسلامی ارائه داد که به گفته ایرنا، خبرگزاری دولتی ایران، شب گذشته ایران "نظرات صریح و روشن" خود را در مورد این بسته پیشنهادی به کاترین اشتون ارائه کرد که وی آمادگی لازم برای پاسخگویی نداشت.

پیشتر هم گزارش هایی در مورد ارائه بسته پیشنهادی جدیدی از سوی کشورهای گروه ۱+۵ انتشار یافته بود و در مقابل، برخی منابع داخلی از بسته پیشنهادی متقابل هیات ایرانی نیز خبر داده بودند.

ایرنا بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی را "جامع" و شامل مسایل مختلف هسته ای و غیرهسته ای و موضوعات منطقه ای گزارش کرده و گفته است که "بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی برخلاف بسته پیشنهادی ۱+۵ که جزئی نگر بوده، کاملا جامع است."

حق نشر عکس Reuters
Image caption گفتگوهای قبلی برای حل بحران اتمی ایران با ارائه پیشنهادهای متقابل اما بدون نتیجه خاتمه است

جزئیات طرح ایران منتشر نشده، اما به گفته برخی ناظران، معمولا پیشنهادهای جمهوری اسلامی شامل مجموعه ای از موضوعات متفاوت و نه لزوما مرتبط با برنامه هسته ای و یکی از دلایل عدم موفقیت مذاکرات قبلی بین گروه ۱+۵ و ایران بوده است.

در حالیکه نمایندگان گروه ۱+۵ برای گفتگو پیرامون نزدیک کردن نظرات دو طرف در مورد پرونده هسته ای ایران در این مذاکرات شرکت کرده بودند، بسته های پیشنهادی جمهوری اسلامی شامل مواردی مانند آمادگی دولت ایران در مشارکت در مدیریت جهانی و حل و فصل انواع مسائل بین المللی و منطقه بوده و گاه بحران هسته ای تنها موضوعی جنبی تلقی شده است.

به همین دلیل، کسانی که جمهوری اسلامی را به فعالیت های غیرمجاز هسته ای متهم می کنند این بسته های پیشنهادی را مردود دانسته و انگیزه ارائه آنها را "وقت کشی" و درگیر کردن جامعه جهانی در مذاکراتی طولانی و بی حاصل دانسته بودند تا ایران بتواند با استفاده از فرصت، به فعالیت های خود ادامه دهد.

خبرگزاری دولتی ایران در دفاع از بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی گفته است که در آن "داده ها و ستانده ها متوازن است" و بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ را "به روز نبودن و عدم تناسب بین داده ها و ستانده های آن" قلمداد کرده است.

این خبرگزاری توضیح نداده است که منظور از "داده ها و ستانده ها" در پیشنهادهای هسته ای چیست اما احتمالا اشاره به "به روز نبودن" بسته پیشنهادی می تواند حاکی از آن باشد که طرف مقابل پیشرفت های هسته ای اخیر جمهوری اسلامی مانند افزایش تولید اورانیوم غنی شده و تولید اورانیوم با خلوص بیشتر را به عنوان واقعیاتی اجتناب ناپذیر مورد قبول قرار نداده است.

صبح پنجشنبه، شبکه تلویزیونی عرب زبان العالم، متعلق به جمهوری اسلامی" گفته است که پیشنهاد گروه ۱+۵ رضایت طرف ایرانی را جلب نکرده و ایران خواستار اصلاحات اساسی در آن شده است و افزوده است که طرف مقابل به اصل گام به گام که در نشست استانبول بر سر آن توافق شده بود پایبند نبوده است.

همچنین، تلویزیون انگلیسی زبان پرس تی وی، متعلق به جمهوری اسلامی، در خبری کوتاه به نقل از "منابع نزدیک به هیات ایرانی" گفته است که چشم انداز مذاکرات "مبهم" است و اگر گروه ۱+۵ بسته پیشنهادی ایران را رد کند، آینده مذاکرات "زیر سئوال قرار می گیرد."

مطالب مرتبط