عربستان و ایران به روایت ویکی لیکس: 'سر اژدها را قطع کن'

حق نشر عکس mehr
Image caption همراهی پادشاه عربستان با محمود احمدی نژا در مناسک حج

روابط ایران و عربستان سعودی در سال های پس از پیروزی انقلاب بهمن ۱۳۵۷ ایران‌، گاه خصمانه و طوفانی بوده و‌گاه آرام و دوستانه. اما برخی اسناد منتشر شده در سایت ویکی لیکس نشان می‌دهد که این روابط دوجانبه حتی با وجود دوره‌هایی که چهره ظاهری آن آرام و دوستانه بوده، در نهان وضعیت دیگری داشته است.

این وضعیت هم دلایل مختلفی دارد، از اختلافات مذهبی گرفته تا رقابت بر سر نفوذ بیشتر در منطقه. بخشی از اسناد ویکی لیکس به خوبی روابط خصمانه میان ایران و عربستان سعودی را به تصویر کشیده است.

عمده این اسناد، گزارش های مخابره شده از سفارتخانه‌های آمریکا در سراسر جهان به وزارت امور خارجه این کشور است.

تشویق برای حمله به ایران

اسناد ویکی لیکس در خصوص موضع مقام‌های سعودی در خصوص پرونده اتمی ایران، مطالب متفاوتی منتشر کرده‌اند. برخی اسناد متعلق به سال ۲۰۰۸ حاکی از آن است که مسئولان سعودی از مسئولان آمریکایی خواسته‌اند که برای حل و فصل برنامه اتمی ایران، به سمت گزینه نظامی پیش نروند و راه گفت‌و‌گو را در پیش بگیرند.

پس از آن اما به نظر می‌رسد که لحن مسئولان سعودی درباره برنامه اتمی ایران تند‌تر شده است. برخی از استاد تصریح می کند که ریاض به دیوید پترائوس فرستاده ویژه آمریکا به بغداد اطلاع داده که باید با "پرونده اتمی ایران و مطامع این کشور در عراق" مقابله کرد.

در سال ۲۰۰۹ شاهزاده ترکی فیصل سفیر سابق عربستان در آمریکا به آمریکایی‌ها گفته است: «مشکلی با استفاده از انرژی اتمی توسط ایران برای تولید برق و تصفیه آب دریا نداریم. مشکل ما با غنی سازی اورانیوم است.»

اسناد دیگری که ویکی لیکس منتشر کرده، از درخواست ملک عبد الله بن عبد العزیز پادشاه عربستان سعودی از ایالات متحده مبنی بر ویرانی نیروگاه‌های اتمی ایران سخن می‌گوید.

در یکی از اسناد آمده است: "پادشاه عربستان سعودی به شکل ویژه‌ای خواستار حمله نظامی آمریکا به ایران برای ویرانی تمام نیروگاه‌ها، مراکز و دستگاه‌های مرتبط به برنامه اتمی این کشور شده است."

بر پایه این سند که در اختیار اداره خاورمیانه وزارت امور خارجه آمریکا قرار داده شده «پادشاه عربستان سعودی از آمریکایی‌ها خواسته است تا سر اژد‌ها را قطع کند.»

این سند همچنین تصریح می‌کند که «سعودی‌ها از آمریکایی‌ها خواستند تا برای مقابله با نفوذ ایرانی در عراق همکاری کنند و تاکید کرده‌اند که عربستان سعودی، مقابله با ایران را یکی از اولویت‌های استراتژیک خود می‌دانند.»

برپایه این گزارش «عادل الجبیر سفیر عربستان سعودی در واشنگتن با سفارت آمریکا در ریاض تماس گرفت و به آن‌ها گفته است مگر جناب پادشاه از شما نخواست سر اژد‌ها را ببرید؟»

سند منتشر شده توسط ویکی لیکس تصریح می‌کند که برخی مسئولان سعودی از جمله شاهزاده نایف بن عبد العزیز ولیعهد و شاهزاده مقرن بن عبد العزیز رئیس سازمان اطلاعات عربستان بار‌ها از آمریکا خواستند برای ویران کردن مراکز اتمی ایران به این کشور حمله کنند.

البته پس از انتشار این اسناد در برخی از مطبوعات غربی، مقام‌های عربستان، درخواست برای حمله آمریکا به ایران را تکذیب کردند.

در مقابل اسناد ویکی لیکس حاکی از آن است که سعود الفیصل اعمال تحریم‌های سخت بر ایران را برای مقابله با برنامه اتمی این کشور در کنار تهدید نظامی را ترجیح می‌دهد.

ترس از موشک های ایرانی

تاریخ یکی از اسنادی که سایت ویکی لیکس منتشر کرده، مربوط به دسامبر ۲۰۰۶ است که نگرانی برخی از مسئولان سعودی را از احتمال شلیک موشک‌های اسکاد از سوی ایران به پالاشگاه‌های نفت عربستان در منطقه الشرقیه نشان می‌دهد.

یکی از مسئولان سعودی که سایت ویکلیکس نامش را پنهان نگاه داشته، در دیدار با فرانسیس ف. ناونسند رئیس وقت سازمان مبارزه با تروریسم آمریکا گفته است که عربستان توانایی مقابله با حملات تروریسی به پالاشگاه‌های نفت خود را دارد «اما موشک‌های اسکاد ایران چیز دیگری است و بزرگ‌ترین خطر را تشکیل می‌دهد.»

این مقام سعودی گفته است که «ایران در پی هدف قرار دادن پالایشگاه‌های نفت عربستان در مناطق راس التنوره و الجبیل است.»

این فرد همچنین خواستار بلوکه شدن اموال ایران در بانک‌های امارات متحده عربی شده است.

ایران و عربستان سعودی رقبای یکدیگر در تولید نفت هستند. پس از تحریم های اتحادیه اروپا علیه سرمایه گذاری و خرید نفت ایران، این رقابت تشدید شده و عربستان سعودی وعده داده است تا کمبود ناشی از تحریم ایران را از راه افزایش تولید، جبران کند.

کانال ارتباطی رهبر ایران و پادشاه عربستان

یک سند دیگر که تاریخ آن به ۲۲ مارس ۲۰۰۹ باز می‌گردد، گزارشی از دیدار جان برینان مشاور رئیس جمهور آمریکا در امور مبارزه با تروریسم با ملک عبد الله بن عبدالعزیز در عربستان سعودی ارائه داده است. این دیدار با حضور فورد فاکر سفیر آمریکا در ریاض صورت گرفته است.

در این دیدار پادشاه سعودی به آقای بریتان گفت که «دقایقی پیش» منوچهر متکی، وزیر امور خارجه وقت ایران بر روی صندلی او نشسته بود. بر اساس این سند، ملک عبدالله بن عبد العزیز دیدار خود با منوچهر متکی را «صریح و حاوی بحثی جدی در خصوص دخالت‌های ایران در امور داخلی کشورهای عربی» توصیف کرده است.

این سند به گفته های منوچهر متکی هم اشاره می کند و می گوید که وزیر خارجه ایران، به ملک عبدالله بن عبد العزیز گفته است که تهران خواستار بهبود روابط با ریاض است و پادشاه سعودی در پاسخ به وزیر ایرانی گفته است که «به شما مهلت یک ساله برای باز سازی روابط می‌دهم و این فرصت نهایی است.»

این سند می‌افزاید که آیت الله خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی ایران، سه سال پیش از آن، علی اکبر ولایتی مشاور خود را حامل پیامی برای ایجاد کانال تماس محرمانه با پادشاه سعودی به ریاض فرستاده بود. از طرف عربستان سعودی، سعود الفیصل وزیر امور خارجه این کشور و از طرف ایران هم شخص ولایتی مامور ایجاد این کانال شدند اما «هیچگاه از آن استفاده نشد.»

این نوشته بخشی از مجموعه ای است که سایت فارسی بی بی سی در آن روابط ایران با کشورهای همسایه و همجوارش را بررسی می کند.