ایران و جمهوری آذربایجان در ویکی‌لیکس: پولشویی و قاچاق مواد مخدر

حق نشر عکس BBC World Service
Image caption روسای جمهوری ایران و جمهوری آذربایجان

جمهوری آذربایجان کشوری در شمال غرب ایران است که به نظر می‌رسد روابط سیاسی با ثباتی با ایران نداشته است.

اسناد ویکی‌لیکس، از سطح بالای تنش در روابط ایران و جمهوری آذربایجان حکایت می‌کند. البته آنچه که در این اسناد آمده تنها به روابط سیاسی بسنده نکرده و به دست داشتن برخی از مقام‌های ایرانی در قاچاق مواد مخدر در جمهوری آذربایجان نیز اشاره کرده است.

جمهوری آذربایجان، اسرائیل و ایران

سایت ویکی‌لیکس سندی را منتشر کرده که از سفارت آمریکا در باکو دی ماه ۱۳۸۷ (ژانویه ۲۰۰۹) به وزارت امور خارجه این کشور در واشینگتن فرستاده است.

این سند حاوی گفت‌و‌گوی دیپلمات‌های آمریکایی و اسرائیلی در باکو است. برپایه این سند دیپلمات‌های اسرائیلی گفته‌اند که با مقام‌های آذربایجانی، قرارداد فروش اسلحه‌ به ارزش میلیون‌ها دلار «به منظور مقابله با تهدیدهای ایران» امضا کرده‌اند.

اسرائیل و جمهوری آذربایجان همچنین توافقنامه‌ای برای ساخت مشترک هواپیماهای بدون سرنشین امضا کرده‌اند که ۵۱درصد از سهم این صنعت متعلق به اسرائیل است.

در تلگراف ارسال شده از سفارت آمریکا در باکو آمده است که هدف اسرائیل از امضای این توافقنامه‌ها این است که جمهوری آذربایجان را به عنوان همپیمان خودش در مقابل ایران حفظ کند.

در این سند همچنین آمده که اسرائیل از خاک جمهوری آذربایجان به عنوان مقری برای جاسوسی علیه ایران استفاده می‌کند. به همین منظور اسرائیل چندین پایگاه در مرز جمهوری آذربایجان با ایران تاسیس کرده که در آن ده‌ها مامور تلاش می‌کنند تا تماس‌های سیمی و بی‌سیمی داخل ایران را شنود کنند.

برپایه این سند، یکی از اهدافی که جمهوری آذربایجان از امضای این سند پی گیری می‌کند، به دست آوردن سلاح‌هایی پیشرفته به منظور بالا بردن توان نظامی خود و آمادگی برای هر جنگ احتمالی با ارمنستان است.

آذربایجان بر سر مالکیت استان قره باغ با ارمنستان اختلاف ارضی دارد. از سویی باکو ایران را متهم می‌کند که از ارمنستان در این مناقشه پشتیبانی می‌کند.

پولشویی و مواد مخدر

اسناد دیگری که در سایت ویکی‌لیکس منتشر شده، از فعالیت‌های پولشویی و قاچاق مواد مخدر وابسته به ایران در جمهوری آذربایجان حکایت می‌کند

برپایه سندی با تاریخ ۱۶ اسفند ۱۳۸۷ (۹ مارچ ۲۰۰۹) که سایت ویکی‌لیکس منتشر کرده، کاردار سابق سفارت آمریکا در جمهوری آذربایجان با ارسال تلگرافی به وزارت امور خارجه کشورش، از فعالیت‌های پولشویی ایرانی در بانک‌های جمهوری آذربایجان به منظور دور زدن تحریم‌های بین المللی سخن گفته است.

این سند نام تعدادی از شهروندان ایرانی که در پوشش تجارت خصوصی برای دولت ایران پولشویی می‌کنند را ذکر کرده است. بر اساس این سند این افراد در موسسه‌های تجاری خصوصی شامل بنگاه‌ها، کارخانه‌ها، شکرت‌ها و کمپانی‌های تولیدی و تجاری فعالیت می‌کنند.

سندی محرمانه دیگری که تاریخ آن به ۲۲ خرداد ۱۳۸۸ (۱۲ ژوئن ۲۰۰۹) باز می‌گردد، از دست داشتن مسئولانی در سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران در قاچاق مواد مخدر به جمهوری آذربایجان سخن گفته است.

این سند که از سفارت آمریکا در باکو صادر شده، خاطرنشان می‌کند میزان هروئینی که از ایران به آذربایجان قاچاق شده، از ۲۰ کیلوگرم در سال ۲۰۰۶ میلادی، به ۵۹ هزار کیلوگرم در سال ۲۰۰۹ رسیده است.

این سند تاکید کرده است که ایران از جمهوری آذربایجان به عنوان گذرگاه اصلی برای قاچاق هروئین به اروپا استفاده می‌کند. بر این پایه همانگونه که دیپلمات‌های آمریکایی تاکید کرده‌اند، ایران بزرگ‌ترین خریدار افیون افغانی و بزرگ‌ترین تولید کننده هروئین در جهان است.

سندی دیگر با تاریخ ۴ مهر ۱۳۸۸ (۲۶ سپتامبر ۲۰۰۹)، تاکید کرده که ۵۹درصد از هروئین در جمهوری آذربایجان از ایران وارد این کشور می‌شود و‌‌ همان مقدار از آذربایجان به بازارهای اروپایی می‌رسد.

سندی نیز با تاریخ ۲۳ مهر ۱۳۸۸ (۱۵ اکتبر ۲۰۰۹) از خلف خلف اف وزیر وقت امور خارجه جمهوری آذربایجان نقل کرده که گفته است: «قاچاق هروئین توسط دستگاه‌های امنیتی ایران صورت می‌گیرد.»

او تاکید کرده است که ماموران امنیتی جمهوری آذربایجان، قاچاقچیان ایرانی را دستگیر می‌کند و به کشورشان باز می‌گرداند، اما آن‌ها در ایران به سرعت آزاد می‌شوند. او همچنین خاطرنشان کرده است: «گاهی افرادی را دستگیر می‌کنیم که چندی پیش‌تر آن‌ها را به کشورشان تبعید کرده بودیم.»

در این سند آمده که عملیات شنود توسط سازمان‌های امنیتی جمهوری آذربایجان حاکی از آن است که نیروهای امنیتی ایرانی به طور مستقیم در خرید افیون از افغانستان، تبدیل آن به هروئین و قاچاق آن به جمهوری آذربایجان، دست دارند.

این نوشته بخشی از مجموعه ای است که سایت فارسی بی بی سی در آن روابط ایران با کشورهای همسایه و همجوارش را بررسی می کند.