ایران و ترکمنستان در ویکی‌لیکس: نگرانی آمریکا از احتمال انتقال اورانیوم به ایران

حق نشر عکس isna
Image caption قربانقلی بردی محمداف و محمود احمدی نژاد، روسای جمهور ایران و ترکمنستان

ترکمنستان، همسایه شمال شرقی ایران، روابط حسنه‌ای با ایران و روابط نزدیکی با آمریکا دارد.

در این میان به نظر می‌رسد برخی از دادو ستد‌ها میان ایران و ترکمنستان، مقام‌های آمریکایی را نگران کرده است. این موضوع به وضوح در اسناد ویکی‌لیکس منعکس شده است.

موقعیت ترکمنستان که با ایران و افغانستان هم مرز است، این کشور را در جایگاهی استراتژیک در آسیای میانه، قرار داده است. بر اساس گزارش ها آمریکا اقدام به ساختن پایگاه‌هایی در مرز این ترکمنستان با ایران کرده و به نیروهای مرزبانی ترکمن، آموزش‌های لازم را برای مقابله با هرگونه رفت و آمد غیر مجاز، داده است.

یکی از اسناد انتشار یافته در ویکی‌لیکس که متعلق به تاریخ ۶ بهمن ۱۳۸۸ (۲۶ ژانویه ۲۰۱۰) است، بر این گزارش‌ها صحه می‌گذارد.

سند دیگری در سایت ویکی‌لیکس منتشر شده که تاریخ آن به ۶ اسفند ۱۳۸۷ (۲۴ فوریه ۲۰۰۹) باز می‌گردد و حاوی تلگرافی مملو از ابراز نگرانی ریشارد مایلز سفیر وقت آمریکا در ترکمنستان است که از عشق آباد پایتخت به وزارت امور خارجه آمریکا فرستاده است.

آقای مایلز در این تلگراف از امکان استفاده ترکمنستان از کمک‌های روسیه برای ارسال اورانیوم به ایران، ابراز نگرانی کرده است.

دولت ترکمنستان با روسیه قراردادی برای پاکسازی دو کارخانه مواد شیمیایی باقی مانده از زمان اتحاد جماهیر شوری سابق از زباله‌های رادیو اکتیو امضا کرده است.

برپایه تلگراف سفیر آمریکا، حسین بیچاکلی سفیر وقت ترکیه در ترکمنستان، گفته است که یک هیات نظامی روسیه به عشق آباد سفر کرده و با مقام‌های ترکمنستان درباره از سر گیری تولید اورانیوم غنی شده توافق کرده است. این هیات همچنین از نیروگاه کیزالیکا در بالکان که در زمان اتحاد شوری سابق در آن فرایند غنی سازی اورانیوم انجام می‌شده، بازدید کرده است.

سفیر ترکیه نسبت به اینکه روسیه از راه ترکمنستان اقدام به کمک به برنامه اتمی ایران کند، ابراز نگرانی کرده است.

سندی دیگر که تاریخ ۲۵ بهمن ۱۳۷۸ (۱۳ فوریه ۲۰۰۹) بر روی آن ثبت شده است، به تلاش شماری از دیپلمات‌های ایرانی برای قاچاق اسلحه از ترکمنستان به ایران سخن گفته است. بنا بر این سند، این محموله را که نشانه «پست دیپلماتیک» به روی آن قرار داشته، ماموران گمرک ترکمنستان کشف و ضبط کرده‌اند. بر اساس سند درز کرده به ویکی لیکس، دیپلمات‌های ایرانی این اسلحه را لابلای فرش ترکمن قرار داده بودند و سعی داشتند آن را به ایران بفرستند.

سایت ویکی‌لیکس همچنین سندی متعلق به تاریخ ۱۲ اسفند ۱۳۸۷ (۲ مارچ ۲۰۰۹) منتشر کرده که به سفر قربانقلی بردی محمدوف رئیس جمهور ترکمنستان به ایران پرداخته است. هدف اصلی این سفر مذاکره در زمینه انتقال انرژی بوده است.

برپایه این سند، دیپلمات‌های آمریکایی در عشق آباد از موافقت ترکمنستان با فروش گاز ارزان به ایران ابراز نگرانی کرده‌اند. بر این اساس، ترکمنستان موافقت کرده است که گاز را با قیمتی کمتر از آنچه که به روس‌ها می‌دهد، به ایران بفروشد. این قیمت ۳۰۰ دلار برای هر یک میلیارد متر مکعب گاز برآورد شده است.

حضور انبوه گردشگران ایرانی در ترکمنستان که شمار آن‌ها سالانه به حدود ۷۰هزار نفر می‌رسد، از دیگر مسائلی است که در اسناد ویکی‌لیکس به آن اشاره شده است. در سندی که تاریخ آن به ۳ فروردین ۱۳۸۸ (۲۳ مارچ ۲۰۰۹) باز می‌گردد، دیپلمات‌های آمریکایی در عشق آباد در تلگرافی که به سفارت خود در واشینگتن ارسال کرده‌اند، دلیل این حجم از حضور گردشگران ایرانی در ترکمنستان را، ارزانی کالا و آزادی های اجتماعی از جمله آزادی در تفریحات دانسته‌اند.

دیپلمات‌های آمریکایی اما در عین حال نسبت به تاثیر ایرانی‌ها بر مردم ترکمنستان که سال های طولانی در دوره اتجاد جماهیر شوروی در انزوا به سر بردند، ابراز نگرانی کرده‌اند. بر اساس این اسناد آن‌ها بیم آن را دارند که برخی ایرانی‌ها باعث تزریق روحیه بنیادگرایی دینی در میان مردم ترکمنستان شوند.

این نوشته بخشی از مجموعه ای است که سایت فارسی بی بی سی در آن روابط ایران با کشورهای همسایه و همجوارش را بررسی می کند.