آلبوم عکس: صنعت نفت ایران؛ بازنده همیشگی تحریم

به روز شده:  13:06 گرينويچ - سه شنبه 03 ژوئيه 2012 - 13 تیر 1391

صنعت نفت؛ بازنده بزرگ تحریم‌های ایران

  • وابستگی شدید ایران به درآمدهای نفتی، صنعت نفت را به یکی از شاخص‌ترین اهداف تحریم‌های بین‌المللی تبدیل کرده است.

    تحریم‌کنندگان ایران این تصور را دارند که با محدودیت بیشتر ایران در عرضه نفت خام به بازار جهانی و کاهش درآمدهای نفتی، منابع مالی کمتری صرف برنامه هسته‌ای بحث‌برانگیز این کشور خواهد شد.

    از این رو، صنعت نفت از اولین بخش‌های اقتصادی ایران بوده که هدف تحریم‌های بین‌المللی قرار گرفته است.

  • در شرایطی که با پایان جنگ هشت ساله ایران و عراق، زیرساخت‌های این صنعت در مناطق جنوبی ایران به شدت نیازمند جذب چندین میلیارد دلار سرمایه‌گذاری بود، دولت آمریکا شرکت‌های نفتی خود را از مشارکت در سرمایه‌گذاری‌های توسعه‌ای این صنعت منع کرد.

    این تحریم‌ها تنها محدود به شرکت‌های آمریکایی نبود و دولت آمریکا طی مصوبه‌ای در سال ۱۹۹۶ میلادی اعلام کرد که هر شرکت خارجی که بیش از ۲۰ میلیون دلار در صنعت نفت ایران سرمایه‌گذاری کند، مجازات خواهد شد.

    با توجه به حجم منابع مالی مورد نیاز برای اجرای پروژه‌های نفتی، چنین مصوبه‌ای به معنای بازداشتن شرکت‌های بین‌المللی از هر گونه مشارکت و همکاری در طرح‌های توسعه‌ای صنعت نفت ایران بود.

    عکس: شرکت ملی نفت ایران - مصطفی حسینی

  • مصوبه آمریکا برای مجازات سرمایه‌گذاران در صنعت نفت ایران تقریبا با تعریف قراردادهای بیع‌متقابل در این صنعت همزمان بود.

    با ارائه نوع جدید قراردادهای نفتی، وزارت نفت ایران توانست با شرکت شل برای توسعه میدان‌های نفتی سروش و نوروز و با شرکت توتال برای اجرای فازهای ۲ و ۳ طرح توسعه میدان گازی پارس جنوبی به توافق برسد.

    به دنبال امضای این قراردادها و اعلام حمایت کشورهای اروپایی از فعالیت شرکت های خود در صنعت نفت ایران بود که روند حضور شرکت‌های نفتی بین‌المللی در ایران آغاز شد.

    این دستاورد که حاصل در پیش گرفته شدن "دیپلماسی نفتی" در دوره مدیریت بیژن زنگنه، وزیر نفت دولت اصلاحات، خوانده شد، به نوعی شکست تحریم‌های نفتی ایران هم ارزیابی می‌شد.

  • استقبال شرکت‌های بین‌المللی از قراردادهای بیع‌متقابل دیری نپایید.

    گفته می شود که پروژه‌های سودآور در سال‌های نخست اجرای قراردادهای بیع‌متقابل به شرکت‌های نفتی متقاضی سپرده شده است و صنعت نفت ایران برای ترغیب سرمایه‌گذاران بیشتر برای مشارکت، لازم است تدابیر دیگری در پیش بگیرد.

    این روند، با شدت گرفتن اختلافات ایران و نهادهای بین‌المللی بر سر فعالیت‌های هسته‌ای این کشور همزمان شد و نقش تحولات سیاسی در روند سرمایه‌گذاری خارجی در صنعت نفت ایران پررنگ‌تر شد.

    عکس: سکوی میدان نفتی سروش - شرکت ملی نفت ایران - مجتبی محسنی

  • با خروج تدریجی شرکت‌های نفتی بین‌المللی، از حجم سرمایه‌گذاری خارجی در بخش نفت و گاز ایران به شدت کاسته شد و ایران بخشی از پروژه‌های خود را به شرکت‌های چینی و هندی واگذار کرد.

    تا پیش از آن، شرکت‌های نفتی هندی و چینی در دوره اوج حضور شرکت‌های نفتی بین‌المللی در صنعت نفت ایران، به عنوان شرکایی با سهم اندک با این شرکت‌ها فعالیت می‌کردند.

    اما همچنان به دنبال تاخیر این شرکت‌ها، ایران در دو سال گذشته بخش اعظم پروژه‌های خود را به شرکت‌های داخلی از جمله قرارگاه خاتم‌الانبیا وابسته به سپاه پاسداران واگذار کرده است.

  • در یکی از آخرین داده‌های رسمی وزارت نفت ایران، میزان سرمایه‌گذاری خارجی در پروژه‌های شرکت ملی نفت ایران در سال ۱۳۸۵ معادل ۲ میلیارد و ۵۱۳ میلیون دلار اعلام شده است.

    با آن که صنعت نفت ایران به داشتن بانک اطلاعاتی منظم مشهور است و با وجود پیشینه وزارت نفت در انتشار منظم آمار سالانه پیشرفت پروژه‌های توسعه‌ای و سرمایه‌گذاری‌ها در این صنعت، سیاستگذاران این وزارتخانه انتشار منظم داده‌های مربوط به این بخش را در سال‌های اخیر متوقف کرده‌اند و مقایسه آماری حجم سرمایه‌گذاری خارجی و داخلی در صنعت نفت ایران به روشنی امکان‌پذیر نیست.

    عکس: شرکت ملی نفت ایران - حمیدرضا نوروزی

  • رستم قاسمی، وزیر نفت ایران، حجم سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ایران را در سال گذشته بیش از ۳۰ میلیارد دلار اعلام کرده ولی به سهم سرمایه‌گذاری خارجی از مجموع این ارقام اشاره‌ای نکرده است.

    برنامه‌ریزان صنعت نفت ایران در دو دهه گذشته با تاکید بر ضرورت افزایش توان شرکت‌های ایرانی فعال در زمینه صنعت نفت، بخش قابل توجهی از ظرفیت‌های سرمایه‌ای این صنعت را به تولیدکنندگان داخلی اختصاص داده‌اند.

    این تاکید، با شدت گرفتن تحریم‌ها علیه ایران بیشتر شده و وزیر نفت ایران گفته است در سال ۹۱ که سال تولید ملی نامگذاری شده است، وابستگی‌هایی که در صنعت نفت وجود دارد، بیش از پیش از بین خواهد رفت.

    عکس: شرکت ملی نفت ایران

  • قرارگاه خاتم‌الانبیاء، از شرکت‌های زیرمجموعه سپاه پاسداران ایران که همزمان با دوره ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد وارد صنعت نفت شد، یکی از معدود شرکت‌های ایرانی فعال در صنعت نفت این کشور به شمار می‌رود که با وجود تحریم‌ها و مشکلات مالی تولیدکنندگان داخلی توانسته است همچنان قراردادهایی را با شرکت ملی نفت ایران یا شرکت‌های زیرمجموعه آن نهایی کند.

    از جمله سال گذشته شرکت ملی نفت ایران اعلام کرد که ۲۵ میلیارد دلار پروژه نفتی به قرارگاه خاتم‌الانبیاء واگذار کرده است.

  • با توجه به حجم قابل توجه منابع مالی مورد نیاز برای اجرای پروژه‌های عظیم نفتی، برنامه‌ریزان صنعت نفت ایران همواره خواهان اختصاص بخشی از درآمدهای نفتی به پروژه‌های توسعه‌ای بوده‌اند.

    از جمله، وزیر نفت ایران گفته است که ۱۸ درصد از منابع صندوق توسعه ملی در اختیار صنعت نفت قرار گرفته و جلساتی با مسئولان صندوق توسعه ملی و بانک های عامل برگزار شده است.

    او گفته است که به زودی طرح‌هایی که قرار است از این طریق حمایت مالی شوند، با اولویت میدان‌های مشترک معرفی می‌شوند.

    عکس: شرکت ملی نفت ایران - ابراهیم باقرلو

  • در عین حال، برخلاف تحریم‌های پیشین که آثارشان به صورت کمبود منابع سرمایه‌گذاری و کمبود یا نبود برخی کالاها در صنعت نفت ایران نمود پیدا می‌کرد، در دور جدید تحریم‌ها صادرات نفت خام و دریافت منابع مالی حاصل از فروش نفت ایران هدف قرار گرفته‌اند.

    به این ترتیب، در حالی که در گذشته مقامات ایران تاکید داشتند که کمبودهای ناشی از محدودیت‌های بین‌المللی، با استفاده از توان داخلی قابل جبران است، این بار یافتن خریدار برای نفت خام صادراتی و دریافت پول آن، دیگر با تکیه بر توان و ظرفیت‌های داخلی امکان‌پذیر نیست.

    عکس: شرکت ملی نفت ایران - مجتبی محسنی

  • براساس آخرین داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی که تحولات بازار نفت را زیر نظر دارد، ایران در ماه‌های آوریل و مه امسال (دو ماه گذشته) از تمام ظرفیت تولید نفت خام خود استفاده کرده، اما میزان صادرات نفت خام این کشور یک میلیون بشکه کمتر از ماه‌های پایانی سال گذشته بوده است.

    گفته می‌شود که ایران در پنج ماه گذشته (بعد از تصویب تحریم‌های جدید اتحادیه اروپا و آمریکا) بخشی از خریداران نفت خود را از دست داده است و چون تولید نفت از میدان‌های هیدروکربوری را ادامه داده، ظرفیت مخازن ذخیره‌سازی نفت در خشکی پر شده و شرکت ملی نفت ایران ناگزیر شده است بخشی از نفت خام تولیدی را که خریداری ندارد، در کشتی‌های نفتکش مستقر در آب‌های آزاد ذخیره کند.

  • به گفته تحلیلگران، در صورتی که روند چند ماه گذشته ادامه پیدا کند و ایران نتواند خریداری برای نفت خام تولیدیش پیدا کند، ناگزیر خواهد بود تولید نفت از برخی میدان‌های هیدروکربوری را متوقف کند.

    در چارچوب تحریم های جدید اتحادیه اروپا که از روز اول ژوئیه اجرایی می‌شود، کشورهای عضو این اتحادیه و شرکت‌های آنها از خرید نفت خام ایران منع شده‌اند.

    ولی وزیر نفت ایران به تازگی در پاسخ به پرسشی درباره برنامه وزارت نفت برای مقابله با این تحریم‌ها گفته است که تحریم‌های غرب علیه ایران از مدت‌ها قبل آغاز شده است و تنها در این تاریخ رسمی می‌شود.

    او گفت: اتحادیه اروپا با تحریم نفتی ایران نمی تواند برای صنعت نفت کشور مشکلی ایجاد کند و مانع پیشرفت آن شود.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.