دانشگاه‌ها جایی برای فعالیت فرهنگی-هنری ندارند

به روز شده:  17:14 گرينويچ - جمعه 21 سپتامبر 2012 - 31 شهریور 1391
دانشگاه تهران

"فرمان تصفیه دانشگاه‌ها حتی پس از اتمام انقلاب فرهنگی نیز ادامه داشت"

"باید انقلاب اسلامی در تمام دانشگاه‌های سراسر ایران به وجود آید تا اساتیدی که در ارتباط با شرق و یا غرب‌اند تصفیه گردند و دانشگاه محیط سالمی شود برای تدریس علوم عالی اسلامی" این سخنان آیت الله خمینی در فروردین سال ۱۳۵۹، سرآغاز انقلاب فرهنگی در دانشگاه ها بود.

بستن در دانشگاه ها و درگیری های مربوط به آن به کشته شدن برخی از مخالفان تعطیلی دانشگاه‌ها و پلمپ دفاتر احزاب در دانشگاه ها منجر شد. این عملکرد با شعار اتصال "حوزه و دانشگاه" در زمانه خود به اوج رسید و باعث عدم تحصیل و تدریس بسیاری از اساتید به زعم انقلابیون "آمریکایی و ضدانقلاب" شد.

پس از تصفیه حساب‌ها و به گفته حاکمیت، "اسلامی شدن دانشگاه‌ها" درها باز شد و دانشجویان دوباره مجال بازگشت به میز و کلاس درس را پیدا کردند. "فرمان تصفیه دانشگاه‌ها" حتی پس از اتمام انقلاب فرهنگی نیز ادامه داشت و با برپایی حراست‌هایی که در آن زمان زیر نظر دستگاه‌های امنیتی فعالیت می‌کردند، دانشجویان و اساتید فعال و یا مخالف شناسایی، اخراج و گاه حتی زندانی می شدند.

انقلاب فرهنگی و دستور آیت الله خمینی سرآغاز درگیری حاکمیت با دانشگاه و دانشجو بود، به صورتی که حالا پس از گذشت سالیان دور از آن اتفاق، هنوز این رویه ادامه دارد و فعالیت های فرهنگی، هنری و رسانه ای – نشریات، در دانشگاه‌ها اگر بر خلاف میل حراست دانشگاه که امروز تنها همکاران دستگاه‌های امنیتی هستند باشد، همان نوع برخورد و رفتار را در پی خواهد داشت.

غیر از دانشکده‌های هنر که به دلیل ماهیت و خاصیت هنر و درس‌های هنری، حاکمیت علی رغم تمام تلاش‌هایش، در کنترل و مسدود کردن فعالیت‌های دانشجویان آن ناکام مانده است، باقی دانشکده‌ها و دانشگاه‌های فنی و تجربی به صورت کامل "زیر نظر حراست و مدیریت" در آمده اند.

در همین راستا "علی ت" دانشجوی گرافیک دانشگاه علمی کاربردی تهران شمال که نسبت به دانشگاه‌های سراسری و آزاد، آزادی عمل بیشتری دارند، در خصوص توقیف اجرای نمایش "چهارصندوق" نوشته بهرام بیضایی در این دانشگاه می گوید: "مدیریت دانشگاه اجازه تمرین این نمایش را به ما داده بود، اما بعد از چند جلسه تمرین، حراست دانشگاه ابتدا آمفی تئاتر دانشکده را بر رویمان بست و بعد با احضارمان به دفتر حراست تعهدنامه‌ای را به ما داد تا از این به بعد اگر هم خواستیم سراغ اجرای نمایشی بر روی صحنه برویم با نظر حراست باشد و در راستای خواسته‌های آنان. به همین صورت شد که تمرین متوقف شد و آن نمایش هیچ وقت اجرا نشد."

تعریف فعالیت‌های فرهنگی و هنری در دانشگاه‌های فنی و تجربی به نسبت دانشکده‌های هنر تعریفی متفاوت دارد. انتشار نشریات دانشجویی، اجرای تئاتر، برگزاری کنسرت های موسیقی، ایجاد سینماتک و برگزاری جلسات نقد و تحلیل فیلم و این قسم فعالیت‌ها در این بستر از سوی حراست‌های دانشگاه به جدیت رصد می شود.

"ایجاد هسته اولیه راه اندازی نشریه در دانشگاه باید از زیر نظر حراست گذر کند و اگر حراست فردی را تایید نکرد ما مجبوریم تا با اسم مستعار از کمک‌هایش استفاده کنیم"

یک دانشجوی دانشگاه مشهد

"آرش ب" دانشجوی دانشگاه سراسری مشهد هم در مورد معضلات انتشار نشریات دانشجویی می گوید: "ایجاد هسته اولیه راه اندازی نشریه در دانشگاه باید از زیر نظر حراست گذر کند و اگر حراست فردی را تایید نکرد ما مجبوریم تا با اسم مستعار از کمک‌هایش استفاده کنیم. غیر از این، اگر کوچک‌ترین انتقادی به فعالیت‌های مدیریتی دانشگاه داشته باشیم بازخوردش را در پایان ترم خواهیم دید و بسیاری از بچه‌ها بابت نوشته هاشان دچار تعلیق های کوتاه و دراز مدت شده‌اند. علی رغم تمام این فشارها و دانستن این نوع برخوردها وقتی ما بی اعتنا به فعالیت‌مان ادامه می‌دهیم به راحتی صبح روز بعد دفتر نشریه در دانشگاه پلمپ می‌شود و همه ما یا توبیخ شدیم و یا مجبور به نوشتن تعهد."

نکته ای که در برخورد با فعالیت های فرهنگی – هنری در دانشگاه‌ها همیشه مورد اشاره قرار می گیرد، هجمه غرب و تهاجم فرهنگی است. توجیهی که دست حاکمیت را برای برخورد با دانشجویانی که حتی برای پایان‌نامه‌هایشان به ارائه آثار هنری – فرهنگی روی می‌آورند باز می‌گذارد و متر این برخوردها نیز سخنان آیت الله خمینی در ایجاد انقلاب فرهنگی و پس از آن آیت الله خامنه ای رهبر وقت جمهوری اسلامی ایران است.

سخنان آقای خامنه ای در مورد موسیقی در دوره ریاست جمهوری سید محمد خاتمی که در شبکه‌های مجازی با جمله معروف "ما با موسیقی مخالف نیستیم اما این موسیقی‌ای که امروز در دانشگاه ها ارائه می‌شود را قبول نداریم" پخش شد، خود گواه معیار برخورد با مسایل و فعالیت های فرهنگی در دانشگاه های کشور است.

محمدجواد ارسطا، رئیس دانشگاه باقرالعلوم در گفت و گویی که سال هشتاد و نه با خبرگزاری فارس داشت به تهاجم فرهنگی "دشمن" در دانشگاه ها اشاره کرد که "برای مقابله با این هجمه باید از ائمه جماعت مساجد بخواهیم تا دانشگاه ها را مسجد کنند و تاکید بر مساجد باعث خواهد شد تا بتوانیم در برابر این هجمه ایستادگی کنیم."

این نوع نگاه و بسترشناسی دانشگاه در عملکردهای فرهنگی که بر متری نامعلوم بنا شده است باعث برخوردهایی است که دانشجویان را گاه دچار تناقضی می‌کند که کدام فعالیت فرهنگی و هنری در دانشگاه مجاز است و کدام غیرمجاز؛ زیرا هیچ اساسنامه و قانون مدونی برای این نوع بررسی‌ها و تحلیل‌ها و برخوردها موجود نیست.

با نگاهی به سال هشتاد و نه و دورخیز دولت و حاکمیت برای قبضه کردن دانشگاه ها شاید بهتر بتوان فضای بسته ایجاد شده در دانشگاه های غیرهنری را شناخت و بررسی کرد. معاون فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در چهل و هفتمین گردهمایی معاونین دانشجویی فرهنگی، خواستار توجه و تقویت مسائل فرهنگی بومی در دانشگاه‌های کشور شد.

غلامرضا خواجه سروی در این نشست با تاکید بر تقویت مسائل فرهنگی بومی و اسلامی اظهار داشت که "این مهم باید با غلبه بر محدودیت‌های ساختاری، نیروی انسانی و بودجه محقق شود. اگر ما همچون دوران انقلاب شکوهمند اسلامی، در محیط دانشگاه‌ها بتوانیم مسایل فرهنگی بومی را تقویت کرده و عملکردمان را با بنیان‌های اسلامی و بومی متناسب سازیم، موفق خواهیم شد به اهداف مورد نظر دست یابیم. ما در پی نفی فعالیت‌ها و دستاوردهای دانشگاه‌های خارجی نیستیم، اما باید بومی فکر کردن را اساس کار قرار دهیم. وی در ادامه ی سخنانش گفت "دانشگاه باید تدین و تمدن را توامان به ارمغان آورد."

"تلاش بر این است که هر کس وارد دانشگاه می شود در سطح حداقلی با رو خوانی و روانخوانی قرآن آشنا باشد و اگر این گونه نیست نهادها و مسئولین امر را بر آن داشتیم به چنین افرادی آموزش دهند تا در کوتاه مدت به این مشکل پایان داده شود"

غلامرضا خواجه سروی، معاون وزیر علوم ایران

او به تازگی نیز در افتتاحیه دومین دوره مسابقات قرآن کریم با اشاره به اینکه دانشجویان برای تربیت فرهیختگان اجتماعی به دانشگاه سپرده می شوند و توقع این است که بعد از دانش آموختگی از همه لحاظ ترقی و پیشرفت کرده و تخصص ویژه ای آموخته باشند، گفت: "برای پاسخگویی به چنین انتظاری برنامه آموزشی را از توجه و تمرکز به دروس تخصصی به فعالیت های فرهنگی که شامل اعضای هیئت علمی، اساتید و کارمندان دانشگاه ها است توسعه دادیم. تلاش بر این است که هر کس وارد دانشگاه می شود در سطح حداقلی با رو خوانی و روانخوانی قرآن آشنا باشد و اگر این گونه نیست نهادها و مسئولین امر را بر آن داشتیم به چنین افرادی آموزش دهند تا در کوتاه مدت به این مشکل پایان داده شود."

اما معاون فرهنگی وزارت علوم به هیچ عنوان اشاره نکرد که جز موارد دینی و قرآنی، دانشجویان اجازه چه نوع فعالیت هنری- فرهنگی دیگری را در دانشگاه دارند تا با برخورد از سوی حراست مواجهه نشوند؟ او در پایان سخنانش با اشاره به تغییر فضای دانشگاه‌ها گفت: "شهادت می دهیم که فضای دانشگاه ها در این سال‌ها بسیار تغییر کرده و به سمت مسائل قرآنی پیش رفته است و هر چه میزان توجه و سرمایه گذاری در این مباحث دینی و اعتقادی بیشتر باشد خروجی مطلوبتر خواهد بود."

"احسان خ" دانشجوی مدیریت در دانشگاه آزاد اراک در ارتباط با برگزاری جلسات شعر و همایش شعر در این دانشگاه گفت: "در سال گذشته همایشی با دعوت دانشگاه های اطراف نظیر دانشگاه آزاد نراق و محلات داشتیم که جمعیتی بالغ بر هزار نفر در سالن اصلی دانشکده جمع شدند تا همایش شعری با حضور شاعران دانشجوی این دانشگاه ها داشته باشیم. این مراسم که دو ساعت به طول انجامید با هجوم افراطیون، تنها به دلیل خواندن چند شعر اروتیک و اجتماعی بهم ریخت و من و سه نفر از برگزار کنندگان این مراسم به دلیل برگزاری این مراسم به چهار ترم مرخصی بهمراه پرداخت شهریه جریمه شدیم و با کسانی که به سالن همایش یورش برده بودند و بعضی از دانشجویان را نیز مورد ضرب و شتم قرار دادند هیچ برخوردی صورت نگرفت".

این نوع برخوردها که دیگر برای قشر دانشجو شناخته شده و قابل پیش بینی ست امروز به اوج خود رسیده و شکلی قانونی پیدا کرده و دیگر افراد افراطی و خودسر "زیر نظر حراست‌های دانشگاهی با دانشجویان برخورد می کنند".

به عبارت دیگر این سلسله سخنرانی مدیران و دست اندرکاران دانشگاهی از سال هشتاد و نه و خیلی پیشتر از آن بسترساز و توجیه گر رفتار امروز حاکمیت و مجلس شد تا امروز خواستار تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها شوند. خواسته‌ای که در صورت اجرا، دانشگاه‌ها را به صورت کامل از تمام فعالیت های گروهی و جمعی و فرهنگی بازخواهد داشت.

با سخنرانی‌های تازه آیت الله خامنه ای، رهبر جمهوری اسلامی در نکوهش رواج "علوم انسانی غربی و هنر غربی در دانشگاه ها"، این امر دیگر به خود وجهه ای کاملا عملی و عینی گرفته و مشخص نیست با روند حاضر در آینده نه‌چندان دور، فعالیت های ساده فرهنگی – هنری دانشجویان در دانشگاه‌های غیرهنری با چه برخوردهایی روبرو خواهد شد.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.