مروری بر وضعیت دانشجویان زندانی و ستاره‌دار ایران در آستانه سال تحصیلی جدید

به روز شده:  12:04 گرينويچ - سه شنبه 18 سپتامبر 2012 - 28 شهریور 1391

پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری، تعداد بسیاری از دانشجویان منتقد بازداشت و روانه زندان شدند

سال تحصیلی جدید در دانشگاه‌های ایران در حالی آغاز می‌شود که عده‌ای از دانشجویان به جای حضور در کلاسهای درس، در حال گذراندن دوران محکومیت خود در زندان هستند یا به انتظار احضار برای اجرای حکم نشسته‌اند.

عده ای دیگر که به گفته کامران دانشجو وزیر علوم در فتنه سال ۸۸ فعال بوده و بعد از اتمام حجت رهبر ایران در نماز جمعه بعد از انتخابات "همچنان به فتنه گری ادامه دادند"، حق ورود به دانشگاه ها را ندارند و از آنها تحت عنوان " دانشجویان ستاره دار" یاد می شود.

این دانشجویان در واقع پس از عبور از سد کنکور با مانع بزرگتری مواجه شده اند.

فشار بر دانشجویان از انتخابات ۸۸ به این سو افزایش یافته است، حرکت های مستقل و اعتراضی دانشجویی سرکوب می‌شود و ترس از ستاره دار شدن یا محکومیت کیفری بر روی فعالیت‌های آنها سایه انداخته است.

دانشجویان ستاره‌دار

به عقیده بسیاری از کارشناسان، "ستاره دار شدن" دانشجویان در ایران به خصوص بعد از انقلاب اسلامی مسئله تازه ای نیست، اما اجرای آن با شروع دومین دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد و انتخاب سال ۱۳۸۸ وسعت بیشتری به خود گرفته است. آمار دقیقی از تعداد دانشجویان ستاره دار و محروم از تحصیل وجود ندارد، اما بعد از انتخابات سال ۸۸ و حوادث پس از آن ۸۰ دانشجو زندانی و از ادامه تحصیل محروم شدند.

پذیرش دانشجو در دوره کارشناسی ارشد از سال ۱۳۸۸روند تازه ای پیدا کرده است: گاه فعالان دانشجویی دانشگاه‌های سراسری موفق به دریافت کارنامه اولیه و انتخاب رشته می‌شوند اما شهریورماه پس از اعلام نتایج نهایی پذیرفته شدگان با گزینه 'مردود علمی' مواجه می‌شوند و کارنامه نهایی نیز برای این دانشجویان صادر نمی‌شود. از برخی از آنها قبل از اعلام قطعی نتایج مصاحبه ای در سازمان سنجش انجام می‌شود که به گفته برخی شرکت کنندگان، به جلسات بازجویی بی شباهت نیست. اعتراض و پی گیری در این زمینه غالبا بی نتیجه است.

احضاردر آستانه سال تحصیلی جدید

طی ماه‌ها و روزهای گذشته عده ای از دانشجویان و فعالان دانشجویی که از قبل در دادگاه محکوم شده بودند، برای گذراندن دوران محکومیت خود به زندان فراخوانده شده‌اند.

عادل محمد حسینی فعال دانشجوی روز شنبه ۳۱ تیر ماه راهی زندان اوین شد. حکم دادگاه بدوی این فعال دانشجویی در شعبه پانزده دادگاه انقلاب تهران، یک سال و چهار ماه حبس تعزیری به اتهام اقدام تبلیغی علیه نظام و چهار ماه برای توهین به محمود احمدی‌نژاد بود.

علی ملاحاجی، دانشجوی مهندسی پزشکی قزوین نیز برای گذراندن دوران محکومیت یک ساله حبس خود به زندان اوین رفت. همچنین نسیم سلطان‌بیگی فعال دانشجویی دانشگاه علامه طباطبایی برای گذراندن شش سال محکومیت و سیاوش حاتم، دانشجوی دانشگاه شهیدبهشتی و دبیر سابق انجمن اسلامی دانشگاه بوعلی که به یک و نیم سال حبس تعزیری محکوم شده بود نیز راهی زندان اوین شدند.

آبتین جهانیان و اشکان الهیاری نیز که پیش‌تر به دلیل شرکت در تجمعات اعتراضی به ترتیب به ٣سال و یکسال حبس محکوم شده بودند، برای گذراندن دوران حبس خود به زندان رفتند.

دانشجویان زندانی

جدا از دانشجویانی که به تازگی ستاره دار و محروم از تحصیل شده اند، تعداد فعالان دانشجویی که روزهای زیادی را در زندان گذرانده اند هم کم نیست.

برای تعداد قابل توجهی از دانشجویانی که در جریان حوادث بعد از انتخابات بازداشت شدند، احکام سنگینی صادر شد. "توهین به رهبری و رییس جمهوری" ،"تبلیغ علیه نظام"، "اقدام علیه امنیت ملی"، "تشویش اذهان عمومی" و "شرکت در تجمعات به منظور تبانی " از جمله اتهامات بسیاری از آنها بوده است. عده ای از این دانشجویان در طی این مدت بدون یک روز مرخصی همچنان در حال گذراندن دوران محکومیت خود هستند و عده ای دیگر به شهرهایی که فرسنگ‌ها دورتر از شهر محل سکونتشان است تبعید شده اند و دوران محکومیت خود را سپری می کنند.

از جمله کسانی که تا کنون به مرخصی نیامده اند، مجید توکلی، فعال دانشجویی دانشگاه صنعتی امیرکبیر است که دوران محکومیت هشت ساله خود را در زندان رجایی شهرکرج سپری می کند. اتهامات او شامل "اجتماع و تبانی علیه نظام جمهوری اسلامی، اتهام تبلیغ علیه نظام، توهین به رهبری و توهین به رئیس جمهوری" بوده و امسال سومین سال محکومیت خود را می گذراند.

دانشجویان بسیاری هستند که خانواده آنها از اطلاع رسانی درباره دستگیری آنها و شرایطشان در زندان پرهیز کرده‌اند اما وضعیت دانشجویان زندانی هم که درباره‌شان خبررسانی می‌شود مطلوب نیست.

ضیا نبوی، سخنگوی شورای دفاع از حق تحصیل و دانش آموخته رشته مهندسی شیمی از دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل، دانشجوی محروم از تحصیل و از جمله دانشجویانی است که در حال تحمل دوران حبس ۱۰ ساله خود در زندان کارون اهواز به اتهام همکاری با سازمان مجاهدین خلق است.

او سال گذشته با انتشار نامه ای خطاب به محمد جواد اردشیر لاریجانی، رئیس قوه قضاییه، به ازدحام و تراکم جمعیت در این زندان، وضعیت غیر بهداشتی زندانیان و مکان های عمومی، عدم وجود سیستم فاضلاب مناسب، وضعیت بد غذا، کمبود میوه و همچنین عدم وجود امکانات ارتباطی اشاره کرده بود.

"برای تعداد قابل توجهی از دانشجویانی که در جریان حوادث بعد از انتخابات بازداشت شدند، احکام سنگینی صادر شد. عده ای از این دانشجویان در طی این مدت بدون یک روز مرخصی همچنان در حال گذراندن دوران محکومیت خود هستند و عده ای دیگر به شهرهایی که فرسنگ‌ها دورتر از شهر محل سکونتشان است تبعید شده اند و دوران محکومیت خود را سپری می کنند."

در قسمتی از نامه ضیا نبوی آمده بود "نزدیک به یک سوم جمعیت بند، حیاط خوابند. حیاط خواب به این معنی است که تمامی هواخوری زندان توسط پتوهای زندانیان مفروش شده و تعدادی از زندانی ها روز و شب را در گرما و سرما در حیاط به سر می برند. او در نامه خود نوشته بود "احساس من این است که کم کم زندگی‌ام از محتوای انسانی تهی می‌شود و به خلق و خوی حیوانی رجعت می‌کنم! منظورم این است که غریزه صیانت نفس و میل به زنده ماندن، کم کم به اصلی‌ترین محرک و دغدغه‌ام بدل شده است و گویی جز زنده ماندن هیچ مساله مهمی برایم وجود ندارد."

شبنم مددزاده، نایب رئیس شورای تهران دفتر تحکیم وحدت و دبیر سیاسی انجمن دانشجویان دانشگاه تربیت معلم تهران نیز در زندان است. هسته اصلی اعتراضات صنفی و رفاهی دانشگاه تربیت معلم توسط او شکل گرفت و همین مسأله باعث محرومیت او از تحصیل، بازداشت و صدور حکم پنج سال زندان برای خانم مددزاده شد.

علاوه بر این برادر او، فرزاد مددزاده نیز در اسفند ۱۳۷۸ بازداشت شد و به اتهام اقدام علیه امنیت ملی به ۵ سال زندان با تبعید به زندان رجایی‌شهر محکوم شد.

مجید دری، دانشجوی محروم از تحصیل دانشگاه علامه طباطبایی نیز یکی از کسانی که تا به حال به مرخصی نیامده است. اتهامات او "محاربه، اقدام علیه امنیت ملی و بر هم زدن نظم عمومی" است که در مجموع به شش و نیم سال زندان محکوم شد و دوران محکومیت خود را در زندان بهبهان سپری می‌کند.

همچنین مهدیه گلرو، دانشجوی دانشکده اقتصاد علامه طباطبایی، دیگر دانشجوی زندانی ست که این روزها در حال سپری کردن دوران محکومیت خود به اتهام "تبلیغ علیه نظام" است.

تعدادی از دانشجویان زندانی در ایران به دلیل رفتار نامناسب مسئولان زندان، شرایط بد نگهداری و مطالبه خواسته‌هایشان دست به اعتصاب غذاهای چند روزه زده‌اند.

مهدی خدایی دبیر سابق انجمن اسلامی دانشگاه آزاد شهر ری برای سومین سال متوالی در زندان به سر می برند و در مجموع باید دوران محکومیت هفت ساله خود را سپری کند. او نیز به دلایل مشابهی نظیر "اقدام علیه امنیت ملی از طریق برپایی تجمعات" و "تبلیغ علیه نظام" در زندان به سر می‌برد و تا به حال نیز به مرخصی نیامده است.

آرش صادقی از دیگر دانشجویان زندانی است که در حال حاضر در زندان اوین دوران محکومیت خود را می‌گذراند. آرش صادقی، عضو ستاد ۸۸ میرحسین موسوی در انتخابات بود. مادر این زندانی در جریان حمله ماموران برای بازداشت فرزندش دچار ایست قلبی شد و جان سپرد.

برخی نیز درحالی محکومیت‌های سنگین خود را سپری می‌کنند که وضعیت جسمی مساعدی ندارند و شرایط نامناسب زندان موجب وخامت وضعیت جسمی و روحی شان شده است.

حسین رونقی ملکی، دانشجوی رشته کامپیوتر دانشگاه آزاد اراک یکی دیگر از دانشجویان زندانی ست که به ۱۵ سال زندان محکوم شده است. او از ناراحتی شدید کلیوی رنج می برد و چند ماه قبل دست به اعتصاب غذای خشک زده بود که موجب وخامت وضعیت جسمی و انتقال او به بیمارستان شد.

حامد روحی نژاد، دانشجوی رشته فلسفه دانشگاه شهید بهشتی هم به بیماری ام اس مبتلاست و در وضعیت جسمانی بسیار نامناسبی به سر می برد. حامد روحی نژاد هم اکنون در زندان شهر زنجان در حال گذراندن دوران محکومیت ۱۰ ساله خود به اتهام ارتباط با "گروه‌های معاند" است.

حامد امیدی و حبیب الله لطیفی دیگر دانشجویانی هستند که به زندان های طولانی مدت محکوم شده اند.

حبیب الله لطیفی، دانشجوی سال آخر رشته مهندسی صنایع دانشگاه ایلام و محکوم به اعدام است که به اتهام "اقدام علیه امنیت ملی" و "محاربه" به اعدام محکوم شده است. سازمان عفو بین الملل و دیده بان حقوق بشر چندین بار خواستار آزادی این زندانی محکوم به اعدام و برگزاری دادگاه عادلانه برای او شده اند.

امید کوکبی دانشجوی فوق دکترای فیزیک اتمی در دانشگاه تگزاس آمریکا با گرایش لیزر نیز از جمله دانشجویانی است که وزارت اطلاعات اتهامات او را "ارتباط با دولت متخاصم" و "کسب درآمد نامشروع" عنوان کرده و در نتیجه او به تحمل ۱۰ سال زندان محکوم شده است.

همچنین فرشته شیرازی دانشجوی رشته مدیریت و فعال حقوق زنان در ایرن به اتهام "توهین به مقامات، تبلیغ علیه نظام و تشویش اذهان عمومی" ششم مهرماه سال گذشته در دادگاه به سه سال حبس تعزیری و هفت سال ممنوع الخروجی محکوم شد.

"دانشجویان معتقد به آیین بهایی از جمله دانشجویانی هستند که همواره زیر ذربین نهادها و سازمان های اطلاعاتی در ایران بوده اند. بهائیان سال‌هاست که از حق تحصیل محروم هستند و برای بسیاری از دانشجویان و اساتید دانشگاه آنلاین بهاییان هم احکام سنگین صادر شده است."

کوهیار گودرزی دانشجوی محروم از تحصیل رشته مهندسی هوافضا دانشگاه صنعتی شریف که حکم ۵ سال زندانش تائید شده در دادگاه به " تبلیغ علیه نظام" و " اجتماع و تبانی علیه نظام" متهم شده است. او در طول دوران بازداشتش چندین بار دست به اعتصاب غذا زده است.

سعید جلالی فر از دانشجویان محروم از تحصیل در رشته فیزیک دانشگاه زنجان که از فعالین حقوق کودک نیز هست، همچون دیگر دانشجویان زندانی با اتهاماتی چون "فعالیت تبلیغی علیه نظام و اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت ملی" روبه روست. سعید جلالی فر به دنبال افشاگری پیرامون فساد اخلاقی معاون دانشجویی دانشگاه زنجان از این دانشگاه اخراج شده بود.

زندان برای عقاید مذهبی

علاوه بر فعالان دانشجویی، گروه دیگری از دانشجویان نیز به واسطه عقاید مذهبی و یا ارتباط بستگان شان با گروه‌های مخالف حکومت از حق تحصیل محروم هستند.

دانشجویان معتقد به آیین بهایی از جمله دانشجویانی هستند که همواره زیر ذربین نهادها و سازمان های اطلاعاتی در ایران بوده اند. بهائیان سال‌هاست که از حق تحصیل محروم هستند و برای بسیاری از دانشجویان و اساتید دانشگاه آنلاین بهاییان هم احکام سنگین صادر شده است.

به عنوان نمونه نوید خانجانی دانشجوی محروم از تحصیل بهایی که پیش از این حکم ۱۲ سال حبس تعزیری او در دادگاه تجدید نظر تایید شده بود چندی پیش در حالی که به همراه ۳۵ نفر از امدادگران داوطلب به کمک زلزله‌زدگان آذربایجان رفته بود از سوی نیروهای امنیتی بازداشت و به زندان رجایی شهر کرج منتقل شد.

دانشجویان کرد مشغول به تحصیل در دانشگاه‌های ایران نیز از جمله دانشجویانی هستند که تحصیل در دانشگاه‌ها برایشان آسان نیست. در چند سال گذشته بیش از ۸ دانشجوی کرد عضو "اتحادیه دانشجویان کرد" بنا به دلایل نامشخصی بازداشت و به قرنطینه زندان استان کردستان منتقل شده اند.

فشار بر دانشجویان و فعالان دانشجویی در ایران به اینها خلاصه نمی‌شود. سال تحصیلی جدید در دانشگاه‌ها در حالی آغاز می‌شود که دامنه تفکیک جنسیتی در دانشگاه‌ها گسترده‌تر از قبل شده است، اصرار مسئولان بر جداسازی کامل کلاس‌های درس مختلط همچنان ادامه دارد و تعدادی از اساتید دانشگاه‌ها با بازنشستگی اجباری و اخراج مواجه شده اند.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.