مارک فیتزپاتریک: ایران در برخورد با آژانس حالت تهاجمی گرفته است

به روز شده:  18:01 گرينويچ - سه شنبه 18 سپتامبر 2012 - 28 شهریور 1391

فریدون عباسی دوانی (چپ) و علی اصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس

اتهام فریدون عباسی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران علیه آژانس بین المللی انرژی اتمی بی اعتمادی طرفین را به سطحی پایین تر از گذشته رسانده است.

هر چند قرار است که یکبار دیگر مذاکره کنندگان ایران و آژانس در ماه آینده با هم دیدار کنند، اما به نظر می رسد اختلاف بر سر بازدید از پارچین به این آسانی رفع نشود، مخصوصا این که ایران، به گفته آقای عباسی، عقیده دارد که "تروریستها و خرابکاران" احتمالا در آژانس نفوذ کرده اند.

این موضوع را در گفتگو با مارک فیتزپاتریک، کارشناس مسائل گسترش تسلیحات اتمی در موسسه بین المللی مطالعات استراتژیک در لندن، بررسی کردم و ابتدا نظرش را درباره ادعای آقای عباسی پرسیدم:

این ادعایی بسیار تکان دهنده و کاملا بی مدرک است. این ادعا به این دلیل مطرح شده که ایران از سوی آژانس بین المللی انرژی اتمی تحت فشار است تا به سوالاتی درباره فعالیتهایی که جنبه احتمالا نظامی دارد، پاسخ دهد. حالا ایران حالت تهاجمی گرفته و می خواهد آژانس را بدنام کند، ولی این کار بیهوده است.

اما در بیانیه آقای آمانو اشاره ای به اتهام ایران نشده است، آیا دلیلی دارد که آژانس این اتهام را تکذیب نکرده است؟

آژانس خود را فراتر از این هیاهو می داند و نمی خواهد با آقای عباسی درگیر لجن پراکنی شود. آژانس مانند سایر سازمانها، هر اتهام مطرح شده علیه آن را تکذیب نمی کند. اما ناگفته پیداست که این ادعا که تروریستها در آژانس نفوذ کرده اند، وقیحانه است.

برخی ممکن است به اتهام نفوذ سرویسهای اطلاعاتی غرب به آژانس در دوره پیش از جنگ عراق اشاره کنند. آیا این سابقه به تقویت ادعای ایران کمک نمی کند؟

فکر می کنم اتهامی که مطرح شده بود این بود که در خلال بازرسی ها از عراق، بخش از تیم بازرسی سازمان ملل برای گردآوری اطلاعات به خدمت گرفته شده بود، اما خود آژانس متهم نشده بود.

تا آنجا که من می دانم آژانس هرگز در کارهای گردآوری اطلاعات دخیل نبوده. در واقع آژانس قابل اعتمادترین و حرفه ای ترین نهاد وابسته به سازمان ملل است و کشورها باید خیلی احمق باشند که با این کارشان بخواهند به اعتبار آژانس لطمه بزنند.

اگر ایران فکر می کند آژانس قابل اعتماد نیست، پس چرا همچنان به همکاری با آن ادامه می دهد؟

آژانس سازمانی است که وظیفه اش تایید صلح آمیز بودن برنامه های اتمی کشورهاست و اگر ایران نخواهد با آژانس همکاری کند، آن وقت از چارچوب حقوقی مسائل هسته ای بیرون می رود.

اما ایران در حال بازی است، یعنی از یکطرف تظاهر به همکاری می کند ولی از طرف دیگر چند سالی است که از ارائه جوابهای قانع کننده به سوالات آژانس درباره جنبه های احتمالا غیرنظامی برنامه هسته ای خود طفره می رود.

البته باید اذعان کرد که غیر از این سوالات، ایران به آژانس بطور منظم اجازه داده از تاسیسات نطنز و فوردو بازرسی کند. و ایران هر چند گهگاه سطح این همکاری را کم می کند، ولی تهدید به قطع این همکاری نکرده است.

آژانس می خواهد از تاسیسات پارچین بازدید کند اما ایران می گوید این مرکزی نظامی است و فعالیت اتمی در آن انجام نمی شود و بنابراین مطابق قوانین لزومی ندارد که اجازه بازرسی از را صادر کند. چطور می توان از این بن بست ایران و آژانس بر سر پارچین بیرون رفت؟

ایران بر سر راه آژانس سنگ اندازی می کند و می کوشد از پارچین و سایر مسائل مرتبط به عنوان اهرمی برای اعمال فشار بر گروه پنج بعلاوه یک استفاده کند.

به نظر می رسد موضع ایران این است که تا وقتی که گشایشی در مذاکراتش با گروه پنج بعلاوه یک به رهبری کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، صورت نگرفته، بر سر شفافیت بیشتر کوتاه نخواهد آمد. اما تعهدات ایران در قبال آژانس بخشی از این گفتگوهای دیپلماتیک نیست.

بهر حال ممکن است زمانی شورای حکام آژانس به این نتیجه برسد که ایران، همانند سال ۲۰۰۵، تعهدات پادمانی اش را نقض کرده و آن وقت شورای امنیت سازمان ملل یکبار دیگر پرونده ایران را به دست بگیرد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.