اتهامات سیاسی فیسبوکی‌های ایران

به روز شده:  19:30 گرينويچ - پنج شنبه 01 نوامبر 2012 - 11 آبان 1391

طرفداران حکومت ایران از فیسبوک به عنوان یکی از ابزارهای "جنگ نرم" نام می‌برند

بازداشت چهار نفر در سیرجان به اتهام توهین به مسئولان در فیسبوک، بار دیگر به بحث‌ها درباره فعالیت این شبکه اجتماعی در ایران و نحوه برخورد دولت با آن دامن زده است.

با آنکه فیسبوک در ایران فیلتر است و دسترسی کاربران ایرانی به آن از سوی حکومت محدود شده است اما بسیاری از ایرانیان با استفاده از فیلترشکن، از این شبکه اجتماعی استفاده می کنند.

زمانی کارکرد فیسبوک برای کاربران ایرانی فقط آپلود کردن عکس های دوستانه و خانوادگی بود و از آن تنها به عنوان شبکه ای اجتماعی برای دوست یابی و به اشتراک گذاشتن عکس ها، فیلم ها و نوشته هایی که چندان رنگ و بوی سیاسی نداشتند استفاده می شد اما به دنبال انتخابات ریاست جمهوری دهم ایران و حوادث پس از آن کارکرد متفاوت تری برای منتقدان حکومت پیدا کرد.

حال بسیاری از طرفداران حکومت از آن به عنوان یکی از ابزارهای "جنگ نرم" نام می برند و عده ای دیگر ریشه بسیاری از مشکلات و ناهنجاری های اخلاقی را این شبکه اجتماعی می دانند.

از زمان انتخابات ١٣٨٨ تاکنون بخش زیادی از کاربران ایرانی شبکه هایی چون فیسبوک و توییتر از آن به عنوان ابزاری برای اطلاع رسانی، اعتراض یا همبستگی و همدردی استفاده کرده اند. هر چند این فعالیت ها چندان بی دردسر نیست و عده ای را روانه زندان کرده است و برخی از کاربران نیز با اتهاماتی چون "توهین به مقدسات" و "تبلیغ علیه نظام" مواجه اند.

هفته گذشته چهار نفر در سیرجان به دلیل آنچه "فعالیت تبلیغی علیه نظام و توهین به مسئولان در فضای مجازی فیسبوک" خوانده می شد، دستگیر شدند.

"این نخستین بار نیست که با کاربران فیسبوک که در آن به فعالیت سیاسی و ابراز مخالفت با حکومت ایران می پردازند، برخورد قضایی صورت می گیرد."

دادستانی عمومی و انقلاب سیرجان اعلام کرده که پیش از این نیز افرادی دستگیر و دادگاه برای آنها حکم صادر کرده است و برخی از متهمان نیز به حبس محکوم شده‌اند.

این نخستین بار نیست که با کاربران فیسبوک که در آن به فعالیت سیاسی و ابراز مخالفت با حکومت ایران می پردازند، برخورد قضایی صورت می گیرد.

یکی از موارد اخیر این برخورد خردادماه امسال با افرادی صورت گرفت که به گفته مسئولان قضایی بر روی فیس بوک به تمسخر برخی مفاهیم و شخصیت های مذهبی پرداخته بودند.

بازداشت شدگانی که منتسب به فعالیت در صفحه فیس بوکی "کمپین یادآوری امام نقی به شیعیان" بودند و به گفته خانواده ها و دوستانشان فعالیت خاصی در صفحه مذکور نداشتند و تنها به دلیل لایک زدن این صفحه یا فعالیت فرزندشان در آن، ماه‌ها در بازداشت به سر بردند.

آمار دقیقی از تعداد کاربران فیسبوک در ایران وجود ندارد

به خانواده برخی از این بازداشت شدگان اعلام شده بود که در صورت اطلاع رسانی، مجازات سختی در انتظار فرزندان و بستگان شان است.

در بخشی از نامه ای که از یاشار خامنه یکی از اعضای "کمپین یادآوری امام نقی به شیعیان" منتشر شد، آمده بود:

"من «یاشار خامنه» هستم که در فضای مجازی با نام مستعار «یاشار نقی پژوه» شناخته می‌شوم و در خارج از کشور دانشجو هستم. از روزی که «کمپین یادآوری امام نقی به شیعیان» شروع به کار کرد به همراه بسیاری از جوانان ایرانی به طنز نویسی برای به چالش کشیدن مسائل خرافی مشغول هستم. امروز که این نامه را می‌نویسم پنج هفته است که پدرم گروگان وزارت اطلاعات است. چرا که نه وکیل دارد، نه پرونده‌ای تشکیل شده و نه اینکه حق ملاقات با خانواده را دارد. تنها جرمش این است که پدر من است."

گرداب در فیسبوک

اطلاعات سپاه پاسداران جمهوری اسلامی که از سال ١٣٨٧ با پروژه گرداب وارد فضای مجازی شد و سعی در کنترل وضعیت صفحاتی که مخالف حکومت و یا اعتقادات مسلمانان هستند دارد.

از جمله این برخوردها، هفتم مرداد ماه سال گذشته رییس پلیس تهران خبر از دستگیری تعدادی از شرکت‌کنندگان در مراسم آب بازی در پارک آب و آتش تهران و گردانندگان صفحه گردهمایی آبپاشی فیسبوکی داد.

به خانواده های این بازداشت شدگان گفته شده بود که اتهام فرزندان شان تبلیغ علیه نظام است. پیش از این هماهنگ کنندگان فیس بوکی آب بازی در اهواز و شیراز نیز توسط ارتش سایبری سپاه شناسایی و بازداشت شده بودند.

به گفته پلیس فتا بسیاری از شرکت کنندگان در این گردهمایی‌ها از طریق عکس هایی که از آنها در فضای مجازی منتشر شده بود شناسایی و بازداشت شده بودند.

روزانه تعداد زیادی از کاربران ایرانی با گذشتن از سد فیلترینگ وارد فیسبوک می‌شوند

شبکه‌ای برای اعتراض

فیلتر بودن فیسبوک در ایران باعث شده است تا آمار دقیقی از تعداد کاربران فیسبوک در ایران وجود نداشته باشد، اما شواهد نشان می دهد که تعداد زیادی از کاربران ایرانی روزانه از سد فیلترینگ حکومت عبور می‌کنند و در فیسبوک فعالند.

بعد از انتخابات ۱۳۸۸ فیسبوک دوباره فیلتر شد و مسئولان ایران علت فیلتر شدن آن را نقض حریم شخصی افراد بیان کردند در حالی که منتقدان علت این اقدام را استفاده معترضان از این سایت برای سازمان دهی و بارگذاری فیلم و عکس اعتراضات در ایران بیان می کنند.

در روزهای اوج اعتراضات به نتایج انتخابات بسیاری از بیانیه های رهبران مخالف حکومت از سوی کاربران توییتر و فیسبوک به اشتراک گذاشته شد و عکس رهبران مخالف دولت ایران به عنوان عکس پروفایل بسیاری از این کاربران انتخاب شد. اعتراضات از سطح خیابان وارد فضای مجازی شد و ساماندهی بسیاری از اعتراضات از این شبکه اجتماعی صورت گرفت.

مردانی با روسری

انتشار خبر دستگیری مجید توکلی فعال دانشجویی دانشگاه امیرکبیر به همراه عکسی از او در خبرگزاری فارس که گفته شده بود در روز ۱۶ آذر قصد فرار با چادر زنانه و مقنعه را داشته است اعتراض‌هایی را از سوی مخالفان دولت ایران در پی داشت، مخالفانی که معتقد بودند آقای توکلی بدون لباس مبدل دستگیر شده و پس از دستگیری به او مقنعه و چادر پوشانده شده است.

این عده معتقد به ساختگی بودن این عکس بودند و پس از انتشار آن بسیاری از کاربران مرد در اعتراض به این اقدام خبرگزاری فارس و حمایت از مجید توکلی با به سر کردن روسری عکس هایی از خود را بر روی وبسایت‌های اجتماعی از جمله فیسبوک گذاشتند و پوستری هم از مجموعه این عکس ها طراحی کردند.

کاریکاتورهای یک نماینده

کاریکاتوری که محمود شکرایه، کارتونیست اراکی از چهره نماینده این شهر در مجلس ایران کشیده و به محکومیت او به شلاق منجر شد. نماینده مردم اراک بعدها شکایت خود را پس گرفت

چندی پیش نیز کشیدن کاریکاتور احمد لطفی آشتیانی، نماینده اصولگرای شهر اراک در مجلس ایران موجب محکومیت محمود شکرایه کاریکاتوریست اراکی شد.

هیات منصفه دادگاه مطبوعات استان مرکزی این کاریکاتوریست اراکی را به تحمل ۲۵ ضربه‌ی شلاق محکوم کرد اما در پی اعلام خبر محکومیت این کارتونیست، مانا نیستانی، کاریکاتوریست از همکارانش دعوت کرد تا برای اعلام همبستگی با آقای شکرایه، کاریکاتور این نماینده اصولگرای مجلس ایران را به تصویر بکشند. بعد از اعلام این همبستگی در فضای مجازی ده ها کاریکاتور از این نماینده مجلس ایران در فضای فیسبوک منتشر شد، به طوری که بعد از این اعتراض ها نماینده مردم اراک شکایت خود را از این کاریکاتوریست پس گرفت.

همدردی فیسبوکی

فیسبوک این روزها به ابزاری برای همدردی و حمایت نیز تبدیل شده است چه حمایت از مردم سوریه باشد و چه زلزله زدگان آذربایجان شرقی. به دنبال زلزله آذربایجان شرقی و عدم اطلاع رسانی مناسب از سوی صدا و سیما و دیگر رسانه ها، جمعی از فعالان و کاربران شبکه های اجتماعی همچون فیسبوک به منظور همدردی با مردم آذربایجان شرقی به ایجاد صفحاتی برای جمع آوری کمک به این زلزله زدگان پرداختند و بسیاری از کاربران عکس پروفایل خود را به عکس "آذربایجان تسلیت" تغییر دادند.

فیسبوک تبدیل به رسانه‌ای قوی شده که حکومت ایران با فیلتر کردن هم نتوانسته دسترسی به آن را محدود کند، رسانه‌ای که از شهروندان در مواقع بحرانی یک شهروند- خبرنگار موثر نیز می‌سازد.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.