چراغ های سفارت ایران و بریتانیا تا کی خاموش می‌ماند؟

به روز شده:  10:43 گرينويچ - چهارشنبه 28 نوامبر 2012 - 08 آذر 1391

یک سال از تعطیلی سفارت‌خانه‌های ایران و بریتانیا گذشته است

ایران و بریتانیا یکی از پیچیده و سردترین فصل‌های روابط خود دهه‌های اخیر را طی می کنند.

سرعت بالا گرفتن بحران در روابط دو کشور پس از حمله گروهی از مهاجمان به سفارت بریتانیا و اقامتگاه دیپلمات های این کشور در باغ قلهک در یک سال گذشته در چنین روزهایی، تبعاتی غیر قابل پیش بینی در ساختار روابط دو کشور داشته است.

به دنبال حمله به اماکن دیپلماتیک بریتانیا در تهران پیش از ابلاغ قانون کاهش سطح روابط تهران و لندن توسط مجلس ایران، بریتانیا دیپلمات های خود را برای سومین بار طی سی و دو سال اخیر از ایران خارج کرد و این وضع تا امروز پایدار مانده است. اینک یک سال است که چراغ های سفارتخانه های ایران و بریتانیا در لندن و تهران خاموش است.

رنگ‌ها و رابطه‌ها

اگر از رنگ ها برای توصیف شرایط روابط کشورها استفاده کنیم و برای روابط سیاسی کامل دو کشور رنگ سبز و برای وضعیت قطع کامل رابطه رنگ قرمز را در نظر بگیریم، روابط ایران و بریتانیا را می توان در مقطع کاهش روابط و تعطیلی سفارت ها در وضعیت نارنجی دانست که به مراتب به قرمز نزدیک تر بود تا رنگ سبز.

پس از خروج دیپلمات های بریتانیایی از ایران و پیش از واکنش و تلافی احتمالی از سوی ایران، دولت بریتانیا دیپلمات های ایرانی مستقر در لندن را هم از خاک خود اخراج کرد.

در حال حاضر بریتانیا هیچ دیپلماتی در تهران ندارد. سفارت این کشور در تهران (با مسئولیت های سیاسی) و کنسولگری این کشور (با مسئولیت های حقوقی) هم تعطیل است.

با این همه ویلیام هیگ، وزیر امور خارجه بریتانیا گفته بود که این وضعیت به معنای قطع کامل روابط دو کشور نیست بلکه مناسبات تهران و لندن در "پایین ترین سطح سیاسی ممکن" قرار دارد.

اگر از رنگ ها برای توصیف شرایط روابط کشورها استفاده کنیم و برای روابط سیاسی کامل دو کشور رنگ سبز و برای وضعیت قطع کامل رابطه رنگ قرمز را در نظر بگیریم، روابط ایران و بریتانیا را می توان در مقطع کاهش روابط و تعطیلی سفارت ها در وضعیت نارنجی دانست که به مراتب به قرمز نزدیک تر بود تا رنگ سبز.

یکی از مهاجمان بر بام سفارت بریتانیا در تهران

روابط سیاسی ایران و بریتانیا در حال حاضر به شکل رسمی در سطح کاردار است. معنای وضعیت حاضر این است که دو کشور می توانند به محض توافق وزاری خارجه، کادر دیپلماتیک خود را به کشور مقابل اعزام کنند و دولت ایران برای این اقدام نیازی به مصوبه مجلس ندارد.

تعطیلی سفارت خانه‌های دو کشور به خصوص ایرانیان را برای اخذ ویزا و دیدار نزدیکانشان با مشکلات جدی رو به رو کرده و قطع خدمات کنسولی به ایرانیان مقیم بریتانیا که در شمار بزرگترین گروه مهاجران ایرانی هستند، مشکلاتی را در زندگی روزمره آنها به وجود آورده است.

با اخراج دیپلمات های ایران از خاک بریتانیا و خروج کارمندان بخش کنسولی، ایران هم عملا نماینده دیپلماتیک و کنسولی در بریتانیا ندارد. به این ترتیب مقام های ایران و بریتانیا کشور مقابل را مسئول حفاظت از اماکن و اموال دیپلماتیک یکدیگر خوانده اند.

"در حال حاضر چشم انداز روشنی در برابر وضعیت جاری میان ایران و بریتانیا وجود ندارد و پیش بینی گشایشی در روابط دو کشور برای خوشبین ترین تحلیل‌گران تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال آینده ایران، دشوار است."

چنین وضعیتی در سال های پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ دست کم یک بار سابقه دارد.

ایران گرچه در ماه های اخیر برای گشایش سفارت خانه های دو کشور ابراز تمایل کرده اما بریتانیا این خواسته را نادیده گرفته است. دو کشور حتی مطابق کنوانسیون بین المللی وین می توانستند کشور ثالثی را مامور حفاظت از منافع خود در خاک کشور دولت مقابل کنند اما این اقدام هم صورت نگرفته است.

در حال حاضر روابط سیاسی ایران و بریتانیا هرچند در پایین ترین سطح ممکن، اما برقرار است اما شرایط سیاسی بین المللی به صورتی رقم خورده که برخلاف دفعات گذشته این بار فقط انگیزه و خواست مقام های ایران و بریتانیا نیست که به تغییر شرایط موجود کمک می کند.

فضای بین‌المللی که پیوسته در حال حادتر شدن علیه ایران است، وضعیتی را به وجود آورده که بریتانیا را به حفظ وضعیت موجود سوق داده و ایران هم طی سال های اخیر با سیاست های تبلیغاتی، عملا دست خود را از ابتکار عمل خالی کرده است.

در حال حاضر چشم انداز روشنی در برابر وضعیت جاری میان ایران و بریتانیا وجود ندارد و پیش بینی گشایشی در روابط دو کشور برای خوشبین ترین تحلیل‌گران تا پیش از انتخابات ریاست جمهوری سال آینده ایران، دشوار است.

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.