کشمکش بر سر 'حذف علت مرگ ستار بهشتی' از گزارش مجلس ایران

به روز شده:  08:44 گرينويچ - 06 ژانويه 2013 - 17 دی 1391

مرگ ستار بهشتی در زمان بازداشت در ایران واکنش‌های داخلی و بین‌المللی گسترده‌ای را به دنبال داشت

در پی قرائت گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در صحن علنی مجلس ایران؛ چند تن از نمایندگان به "حذف" یک پاراگراف از این گزارش اعتراض کردند.

محمدرضا تابش گفت که گزارش قرائت شده با گزارشی که بین نمایندگان توزیع شده بود تفاوت داشته و یک پاراگراف آن حذف شده بود. آقای تابش پس از جلسه مجلس به خبرنگاران گفت که قسمت حذف شده در مورد علت مرگ آقای بهشتی بوده است.

علی مطهری هم ضمن انتقاد از حذف پاراگراف مذکور، گفت: "شخصا به این نتیجه رسیده ام که بازداشت ستار بهشتی (بر خلاف آنچه در گزارش مجلس آمده است) با حکم قضایی نبوده است".

طرح سئوال آقای مطهری از وزیر کشور ایران در مورد علت مرگ آقای بهشتی هم امروز توسط هیأت رئیسه مجلس اعلام وصول شد.

مهدی دواتگری، نماینده ویژه مجلس در پرونده مرگ آقای بهشتی دیروز شنبه ۱۶ دی (۵ ژانویه) از حذف یک پاراگراف از گزارش کمیسیون خبر داده بود؛ اما امروز حسین نقوی حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی گفت که تصمیم "بعضی اعضای کمیسیون" مبنی بر حذف یک پاراگراف از گزارش مذکور مورد تأیید سایر اعضا قرار نگرفته و گزارش قرائت شده در مجلس، متن کامل بوده است.

'فشار خودسرانه'

در گزارش کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران آمده که روند بازداشت این وبلاگنویس ایرانی قانونی بوده است.

با این حال، این کمیسیون اضافه کرده است که با توجه به اقرار ستار بهشتی به اتهاماتی که علیه اش مطرح بود، اعمال آنچه "فشارهای فیزیکی و روانی خودسرانه" در طول بازداشت به او خوانده شده، بدون مجوز قانونی انجام شده است.

مرگ ستار بهشتی، وبلاگنویس ایرانی در زمان بازداشت در ایران در ماه‌های گذشته واکنش‌های داخلی و بین‌المللی بسیاری را به دنبال داشت.

خبر درگذشت او آبان ماه امسال منتشر شد و گفته شد که کلیک ابهاماتی در این پرونده وجود دارد، از جمله گزارش‌هایی در مورد شکنجه شدن او در جریان بازداشتش منتشر شد و مادرش نیز کلیک گفت که فرزندش به قتل رسیده است.

در گزارشی که امروز در صحن علنی مجلس ایران ارائه شد، به نقل از آخرین نظریه کمیسیون پزشکی قانونی درباره علت مرگ ستار بهشتی آمده است که "با اطلاعات موجود"، تعیین "علت قطعی" مرگ از نظر پزشکی امکان‌پذیر نیست، ولی چون دلایل و شواهدی از بیماری منجر به فوت وجود نداشته است، محتمل‌ترین علت مرگ این وبلاگنویس می‌تواند "پدیده شوک" باشد.

ایراد ضرب یا ضربات به نقاط حساس بدن یا فشارهای شدید روانی از عواملی خوانده شده‌اند که ممکن است باعث چنین شوکی شده باشند.

آنچه در گزارش آمده:

  • بازداشت ستار بهشتی قانونی بوده
  • او اتهاماتش را پذیرفته و چون نتوانسته قرار وثیقه‌اش را تودیع کند، در بازداشت مانده است
  • او روز دهم آبان به اوین منتقل شده
  • پلیس فتا او را روز یازدهم آبان از زندان اوین تحویل گرفته و به "نظرگاه" خود منتقل کرده
  • از روز یازدهم آبان تا زمان فوت که نزدیک به ۴۸ ساعت می‌شود، هیچ تحقیقی از او به عمل نیامده است
  • پزشکی قانونی نتوانسته علت قطعی مرگ او را از نظر پزشکی مشخص کند
  • محتمل‌ترین علت مرگ، "پدیده شوک" است
  • در جریان رسیدگی به پرونده، قرار بازداشت هفت نفر از ماموران پلیس فتا صادر شد
  • هم‌اکنون سه نفر از ماموران انتظامی در بازداشت هستند
  • یکی از ماموران انتظامی که بازداشت شده است، کسی است که دفتر ثبت وقایع روزانه نظرگاه پلیس فتا را در روز یازدهم آبان تنظیم کرده است
  • بازداشتی دیگر، افسر نگهبان وقت پلیس فتای تهران بزرگ در روز ۱۳ آبان است که در سرکشی به ستار بهشتی در زمان بازداشت در نظرگاه پلیس فتا عدم حرکت و تنفس او را به مرکز اورژانس تهران گزارش کرده است
  • در گزارش به فرد سومی که در بازداشت است، اشاره نشده
  • رئیس پلیس فتای تهران بزرگ در ارتباط با این پرونده در آذر ماه برکنار شد

خانواده ستار بهشتی از زمان طرح علنی ابهامات مربوط به درگذشت او تحت فشار نیروهای امنیتی بوده‌اند و روز پنجشنبه، ۲۳ آذرماه گزارش‌هایی از حمله نیروهای امنیتی به مادر و خواهر ستار بهشتی پس از برگزاری مراسم چهلم او در قبرستان رباط کریم کلیک منتشر شد.

'مغایر با موازین شرعی و قانونی'

گزارشی که امروز در صحن علنی مجلس ایران ارائه شد، از سوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران و درباره روند بازداشت و چگونگی درگذشت ستار بهشتی تهیه شده بود.

در این گزارش آمده است که در تحقیقات اولیه از ماموران پلیس فتای تهران بزرگ، هفت نفر از آنها از جمله افسران پرونده و مراقبان بازداشتگاه تفهیم اتهام و قرار بازداشت موقت آنها صادر شده است.

در این گزارش اضافه شده است: "در تحقیقات از ماموران نیروی انتظامی، نتایج روشن‌کننده‌ای از چگونگی رفتار با متهم متوفی در دوران بازداشت به دست آمده که با موازین شرعی و قانونی مغایرت داشته است."

بنا بر این گزارش، هم‌اکنون سه نفر از ماموران پلیس فتای تهران بزرگ در بازداشت هستند.

همچنین در این گزارش، کلیک برکناری سرهنگ محمدحسن شکریان، رئیس پلیس فتای تهران بزرگ در روز یازدهم آذر ماه امسال، در راستای پیگیری‌های مربوط به تخلفات در جریان بازداشت ستار بهشتی خوانده شده و آمده است که آقای شکریان به دلیل "قصور، ضعف و عدم‌نظارت کافی بر عملکرد پرسنل تحت امر خود" برکنار شد.

'تبلیغ علیه نظام'

براساس گزارش مجلس ایران، ماموران پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات (فتا) تهران بزرگ ستار بهشتی را در ارتباط با فردی که با نام مستعار در سایت فیسبوک فعال بود و وبلاگ می‌نوشت، بازداشت کرده‌اند.

گفته شده است که "تبلیغ علیه نظام جمهوری اسلامی ایران، ارزش‌های نظام و انعکاس اخبار غلط و نیز ارتباط با فعالان سیاسی معاند در خارج از کشور" از دلایل اقدام پلیس فتا برای بازداشت این فرد بوده است.

در گزارش کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران آمده است که ماموران پلیس فتای تهران بزرگ روز نهم آبان امسال، ستار بهشتی ۳۵ ساله را در منزلش در رباط کریم بازداشت کرده و اتهامات "فعالیت تبلیغی علیه نظام جمهوری اسلامی، توهین به ارزش‌های نظام و اجتماع و تبانی به قصد اقدام علیه امنیت کشور" را به او تفهیم کرده‌اند.

در این گزارش اضافه شده است که ستار بهشتی اتهاماتی را که علیه‌اش مطرح شده بودند، پذیرفته و گفته است که "چون با سیاست‌های نظام مخالف بوده، مطلب می‌نوشته و آن را به خارج از کشور ایمیل می‌کرده است."

بنا بر این گزارش، دادستانی قرار تامین وثیقه ستار بهشتی را صادر کرده بود، ولی چون او نتوانسته وثیقه را تامین (تودیع) کند، بازداشتش ادامه یافته و به "نظرگاه پلیس فتای تهران بزرگ" تحویل داده شده است.

در اختیار پلیس فتا

در گزارش مجلس ایران آمده است که ستار بهشتی یک روز بعد از بازداشت، به بازداشتگاه اوین اعزام شده است، ولی در عین حال، بازپرس دادسرای فرهنگ و رسانه تهران موافقت کرده است که او به مدت ۱۰ روز در بازداشتگاه پلیس آگاهی تهران بزرگ باشد.

در این گزارش با اشاره به بررسی سوابق بهداری بازداشتگاه اوین آمده است که ستار بهشتی روز دهم آبان به بهداری اعزام شده و "نوار قلب تهیه شده، حکایت از سلامت قلب ایشان داشته است." این وبلاگنویس یک روز بعد (یازدهم آبان) هم به بهداری اوین منتقل شده و آرام‌بخش دریافت کرده تا در نهایت، صبح روز ۱۱ آبان به ماموران پلیس فتای تهران بزرگ تحویل داده شده است.

"ستار بهشتی روز دهم آبان به بهداری اعزام شده و نوار قلب تهیه شده، حکایت از سلامت قلب ایشان داشته است"

سوابق بهداری بازداشتگاه اوین

براساس اعلام کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، ماموران پلیس فتا برخلاف دستور قضایی، پس از تحویل ستار بهشتی او را به بازداشتگاه پلیس آگاهی تهران بزرگ نبرده‌اند، بلکه به "نظرگاه پلیس فتا" منتقل کرده‌اند و از روز یازدهم آبان "تا زمان فوت (حدود ۴۸ ساعت) هیچ تحقیقی از او به عمل نمی‌آورند."

در عین حال، در این گزارش اضافه شده است که طبق دفتر ثبت وقایع روزانه در نظرگاه پلیس فتا، ستار بهشتی در زمان ورود "از ناحیه صورت، ساق پای چپ دارای کبودی و تورم است. بازوی دست راست و بازوی دست چپ هم دارای خالکوبی است. از ناحیه سمت راست کمر نیز دارای کبودی و تورم می‌باشد."

براساس این گزارش، روز ۱۳ آبان افسر نگهبان وقت پلیس فتای تهران بزرگ در سرکشی به بازداشت‌شدگان متوجه "عدم‌حرکت و تنفس متهم" شده و این موضوع را به مرکز اورژانس تهران گزارش کرده است.

'عامل شوک'

در این گزارش با استناد به نتیجه کالبدشکافی سازمان پزشکی قانونی در روز ۱۴ آبان امسال آمده است: "در معاینه ظاهری ناحیه قدامی و خلف تنه، کبودی‌های در حال جذبی در شانه چپ، ران، زانو و ساق پای راست و پای چپ مشهود بود که این کبودی‌ها مربوط به سه الی چهار روز قبل از مرگ بود."

پزشکی قانونی در آخرین نظریه‌اش در روز ۳۰ آبان ماه تصریح کرده است: "با بررسی‌های انجام شده و با اطلاعات موجود، تعیین علت قطعی فوت (ستار بهشتی) از لحاظ پزشکی مقدور نبوده، اما نظر به این که در معاینه جسد و بررسی‌های تکمیلی هیچگونه دلایل و شواهدی از بیماری منجر به فوت احراز نگردیده است، محتمل‌ترین علت منجر به فوت می‌تواند پدیده شوک باشد که در صورت احراز ایراد ضرب یا ضربات به نقاط حساس بدن یا فشارهای شدید روانی این عوامل، می‌تواند عامل شوک مذکور باشد."

"پلیس فتای تهران بزرگ مجوز نگهداری ستار بهشتی را در طول بازداشت نداشته است"

گزارش کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران

در عین حال، کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران یادآور شده است که طبق ماده ۲۲ آیین‌نامه اجرایی سازمان زندان‌ها و اقدامات تامینی و تربیتی کشور، "تاسیس، احداث و اداره بازداشتگاه‌ها به طور انحصاری در اختیار سازمان زندان‌هاست" و پلیس فتای تهران بزرگ "مجوز نگهداری" ستار بهشتی را در طول بازداشت نداشته است.

در این گزارش اضافه شده است که صرفنظر از نبود توجیه قانونی برای نگهداری ستار بهشتی در "تحت نظرگاه پلیس فتای تهران بزرگ"، این بازداشتگاه هم "حداقل استانداردهای قانونی" را نداشته و نیز "افسر نگهبان وقت مراقبت از وضعیت عمومی و فردی متهم متوفی نداشته است. شاهد امر این که حسب نظریه پزشک اورژانس و پزشکی قانونی، زمان فوت متهم چند ساعت پیش از زمان مراجعه افسر نگهبان به تحت نظرگاه و توجه به فوت متهم بوده است."

در گزارش کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران به قوه قضائیه ایران توصیه شده است که پرونده درگذشت ستار بهشتی "به طور ویژه مورد بررسی قرار گیرد، متخلفین آن دقیقا شناسایی شوند و با آنها برخورد قضایی شود."

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.