مذاکرات هسته ای کجا متوقف شده

به روز شده:  17:27 گرينويچ - سه شنبه 15 ژانويه 2013 - 26 دی 1391
جلیلی و اشتون

خانم اشتون و آقای جلیلی به رغم توقف مذاکرات، با هم در تماس بوده‌اند

مذاکرات هسته ای ایران و گروه پنج به علاوه یک شش ماه است که متوقف شده است. در حالی که هر دو طرف مصرانه از لزوم ادامه گفتگوها سخن می‌گویند، حتی درباره زمان و مکان مذاکرات هم به نتیجه نرسیده‌اند.

رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران امروز سه شنبه، ۱۵ ژانویه گفت هفته گذشته ایران پیشنهاد خود را درباره زمان و مکان مذاکرات آینده اعلام کرده است.

این در حالی است که مایکل مان، سخنگوی کاترین اشتون - مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و نماینده شش قدرت جهان در مذاکرات هسته‌ای با ایران - می گوید آنها بارها زمان و مکان مذاکرات را پیشنهاد داده‌اند و این ایران است که به درخواست آنها جواب مثبت نداده است.

مایکل مان امروز در گفتگو با بی بی سی فارسی گفت "دیروز هم هلگا اشمید، معاون کاترین اشتون با علی باقری، معاون سعید جلیلی صحبت کرده و زمان و مکان مذاکرات را پیشنهاد داده و حالا ما منتظریم ایران به این پیشنهاد جواب مثبت دهد."

آقای مان گفت مذاکرات به طور کامل متوقف نشده و خانم اشتون و آقای جلیلی با هم در تماس بوده‌اند و مذاکرات فنی میان کارشناسان هم در جریان بوده است. او هنوز امیدوار است مذاکرات این ماه میلادی (ژانویه) انجام شود.

بسته های پیشنهادی

برنامه هسته‌ای ایران

مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا برای حل مساله هسته ای تنها یک گمانه زنی است

اما دلیل تاخیر شش ماهه مذاکرات چیست؟ اولین علت مسلما عدم توافق دو طرف بر سر بسته های پیشنهادی است.

ایران می داند که اگر مذاکرات دور بعد هم بی نتیجه تمام شود، فشارهای سیاسی و اقتصادی بر تهران افزایش خواهد یافت؛ از این رو می کوشد چانه زنی ها بر سر بسته پیشنهادی را پیش از شروع گفتگوهای دور بعد انجام دهد.

اعتمادسازی گام به گام تاکنون به نتیجه ای نرسیده است. طبق گزارشهای غیررسمی بسته پیشنهادی غرب که در نشست مسکو در ماه ژوئن ارائه شد، از ایران می خواست با تعطیلی فردو، غنی سازی ۲۰ درصدی اورانیوم را متوقف کند و اورانیوم غنی شده را هم به بیرون از کشور منتقل کند تا در مقابل سوخت راکتور و قطعات هواپیما بگیرد و تحریم هایش کمتر شود.

پیشنهادی که ایران قبول نکرد و منتظر بسته جدید غرب شد.

تحریم‌های اقتصادی ایران

ایران می‌خواهد تحریم‌های وضع شده علیه این کشور به طور کامل برداشته شود

آقای مان درباره جزئیات بسته پیشنهادی جدیدی که شش قدرت جهان به ایران پیشنهاد داده اند چیزی نگفت اما توضیح داد محور پیشنهاد جدید آنها هنوز توقف غنی سازی ۲۰ درصد است.

اما درخواست ایران فراتر از اینهاست. ایران طبق گزارشها می خواهد تحریمها به طور کامل برداشته شود، شورای امنیت سازمان ملل بر خلاف همه قطعنامه هایش حق غنی سازی ایران را به رسمیت بشمارد. ایران همچنین در بسته پیشنهادی اش خواسته مسایل منطقه ای از جمله بحران سوریه هم در محور مذاکرات باشد.

سخنگوی کاترین اشتون به بی بی سی فارسی گفت آنها هیچ پیش شرطی نمی پذیرند و تنها منتظرند ایران به بسته پیشنهادی شان جواب دهد.

"ما ماه ها پیش برای اعتمادسازی پیشنهادهایی روی میز گذاشتیم و بعد جنبه های فنی آن پیشنهادها را برای ایران توضیح دادیم و حالا منتظر ایران هستیم تا آن را بپذیرد."

آمریکا و ایران

دلیل دوم تاخیر گفتگوها انتظار برای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود. هم ایران و هم اعضای شورای امنیت و آلمان منتظر بودند ببینند سکاندار قوی ترین عضو مذاکرات چه کسی خواهد بود. حالا انتخاب دوباره باراک اوباما بسیاری را به حل مساله هسته ای ایران خوشبین کرده و حتی صحبت از مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا بار دیگر قوت گرفته است.

امروز گروهی از نمایندگان سابق مجلس شورای اسلامی که در خارج از ایران هستند، در نامه ای خطاب به آیت الله خامنه ای، باراک اوباما و کاترین اشتون خواستار مذاکره مستقیم ایران و آمریکا شدند.

اوباما

دلیل دوم تاخیر گفتگوهای هسته‌ای انتظار برای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا بود

از سوی دیگر کابینه جدید باراک اوباما هنوز کارش را شروع نکرده و وزرای جدید پیشنهادی برای وزارتخانه های امور خارجه و دفاع آمریکا سیاست هایشان را در قبال ایران علنی نکرده اند. برای همین تاخیر ایران تا ثبات دولت جدید اوباما قابل درک به نظر می رسد.

با این حال مایکل مان، سخنگوی خانم اشتون به بی بی سی گفت هنوز نامه نمایندگان مجلس به خانم اشتون را ندیده اما مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا برای حل مساله هسته ای تنها یک گمانه زنی است و تا آنجایی که به آنها مربوط می شود گفتگوها باید بین ایران و پنج به علاوه یک/ سه به اضافه سه باشد.

مذاکرات آژانس

دلیل دیگر تاخیر شاید مذاکرات پیش روی آژانس بین المللی انرژی اتمی و ایران باشد.

مذاکرات آژانس و ایران از گفتگوهای ایران و گروه پنج به علاوه یک جداست، اما این دو مذاکره تاثیر مستقیمی بر هم دارند. آژانس و ایران قرار است فردا بار دیگر در تهران به گفتگو بنشینند.

در حالی که نگاه شش قدرت جهان در مذاکرات هسته ای نگاهی رو به آینده است، مذاکرات ایران و آژانس در گذشته متوقف مانده. آژانس از ایران می خواهد به بازرسان اجازه بازدید از سایت نظامی پارچین را بدهد.

آژانس مشکوک است که ایران در این سایت تقریبا ده سال پیش انفجارهای مرتبط با بمب اتم انجام داده است. اتهامی که ایران تکذیب می کند.

هفته پیش رامین مهمان‌پرست سخنگوی وزارت امور خارجه ایران در جواب این سوال که آیا ایران اجازه بازدید از پارچین را به بازرسان آژانس می دهد گفت "مذاکرات بین نمایندگان ایران و ۱+۵ می‌تواند به چارچوبی برسد که احساس کنند اهداف اصلی‌شان برای تامین حقوق ملت ما و رفع نگرانی‌های طرف مقابل پیش می‌رود."

سایت پارچین

ایران تا کنون اجازه بازدید از پارچین را نداده است

این سخن اینطور تعبیر شد که اگر حق غنی سازی ایران به رسمیت شمرده شود، ایران اجازه بازدید از پارچین را می دهد.

با این حال جمعه یوکیو آمانو، رئیس آژانس بین المللی انرژی اتمی گفت به مذاکرات این هفته با ایران خوش بین نیست و بعید می داند تهران به بازرسان اجازه بازدید از سایت نظامی پارچین را بدهد.

او در توکیو گفته "مذاکرات با ایران به طور خطی پیش نمی رود. یک قدم جلو می رویم و دو قدم عقب."

یکی از اختلافات ایران با آژانس این است که ایران خواسته مدارک اطلاعاتی و جاسوسی که بر اساس آن آژانس ایران را متهم کرده ببیند. اما آژانس از ارائه این مدارک امنیتی خودداری می کند.

به هر حال آنطور که تاخیر شش ماهه در مذاکرات نشان می دهد هیچ کدام از دو طرف فعلا حاضر به عقب نشینی نیستند.

غرب امیدوار بود تحریم ها و فشار اقتصادی ایران را نرم کند و آیت الله خامنه ای را مجبور به مصالحه، اتفاقی که تاکنون نیفتاده است.

در این زمینه بیشتر بخوانید

BBC © 2014 بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست

بهترین روش دیدن این صفحه بر روی آخرین مرورگر مجهز به CSS است. با اینکه مرورگر کنونی تان قابلیت نمایش سایت را دارد ولی امکان بهترین تجربه تصویری را به شما نمی دهد . لطفا در صورت امکان مرورگر خود را به آخرین نسخه ارتقا دهید.