قاچاق سوخت؛ سودآورتر از قاچاق تریاک

Image caption وانتی پر از گالنهای سوخت که از مرز ایران گذشته و در فروشگاهی مرزی در پاکستان آماده تخلیه بار است

کاهش ارزش ریال، قاچاق سوخت را از مرزهای شرقی ایران به پاکستان چنان سودآور کرده که قاچاقچیان تریاک به قاچاق سوخت روی آورده‌اند و به گفته اسماعیل کوثری، رئیس کمیته دفاعی مجلس روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر سوخت از مرزهای شرقی ایران به خارج قاچاق می‌شود.

قاچاق سوخت به دلیل یارانه دولت سالها تجارت سودآوری در مرزهای غربی و شرقی ایران بوده است. بنا به تخمینها حجم گازوئیلی که سالها از ایران به پاکستان قاچاق می شد بین ۲.۷ تا ۳ میلیون تن (۲۰ تا ۲۲ میلیون بشکه) بوده که این از واردات سالانه گازوئیل شرکت نفت پاکستان از کویت بیشتر بوده است. اما از زمانی که دولت ایران در تیرماه ۱۳۸۶، بنزین را سهمیه بندی کرد و یارانه سوخت را کاهش داد این تجارت به میزبان قابل توجهی از رونق افتاد چرا که سود اندکی عاید قاچاقچیان می کرد.

از اواخر تابستان سال گذشته که تحریمها باعث شد ریال در مدت یک هفته حدود ۴۰ درصد ارزش خود را نسبت به دلار از دست بدهد، این تجارت دوباره بسیار سود آور شده به نحوی که گفته می شود برخی قاچاقچیان تریاک ترجیح داده اند به قاچاق سوخت روی بیاورند.

گازوئیل آزاد در ایران لیتری ۳۰۰۰ ریال (حدود ۹ سنت آمریکا) است. گازوئیل قاچاق در پاکستان تقریبا یک دلار آمریکا ارزش دارد که از نرخی رسمی کمتر است. از همین محاسبه ساده می توان فهمید جابجایی مرزی سودی بیش از ده برابر عاید می کند.

آقای کوثری گفت: "روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر سوخت از مرزهای شرقی به خارج قاچاق می‌شود."

این در حالی است که به گزارش خبرگزاری فارس در دی ماه سال گذشته "تنها در بخشی از مرز‌های جنوب شرقی کشور روزانه ۶ میلیون لیتر سوخت به خارج از کشور قاچاق ‌شده که ارزش روزانه آن ۳ میلیارد تومان و ارزش سالانه آن بیش از هزار میلیارد تومان" بوده است.

برخی گزارشها حاکی از آن است این تجارت بقدری سودآور شده که حتی کودکان محلی با بطریهای نوشابه اقدام به جابجا کردن سوخت می کنند. حمل سوخت با قاطر از روشهای متداول است اما وانت بیشترین کارایی را در جابجایی سوخت دارد و حتی بعضی صاحبان مینی بوس در منطقه که مسافر جابجا می کرده اند اکنون مینی بوسها را فروخته و بجای آن با وانت سوخت جابجا می کنند.

Image caption در انتظار مشتری در حاشیه شهر کویته پاکستان. این شهر به مرز افغانستان هم بسیار نزدیک است

اسماعیل کوثری می گوید"روزانه ۳ الی ۴ هزار وانت اقدام به قاچاق سوخت می‌کنند."

اما این قاچاق در ابعاد وسیعتری هم صورت می گیرد و سوخت را از دریای عمان با نفتکش و حتی خط لوله به پاکستان قاچاق می شود.

شهریور سال گذشته احمد نیکوفر٬ معاون اجتماعی مرزبانی ناجا از کشف ۳۲ هزار متر لوله زیرزمینی انتقال سوخت قاچاق در آب‌های هرمزگان خبر داد و گفت "پنج فروند شناور دریایی توقیف و بیش از ۵۰ هزار لیتر سوخت" کشف و ضبط شده است.

پیش از آن احمد مرادی٬ فرماندار بندرعباس در موردی دیگر گفته بود قاچاقچیان برای انتقال سوخت قاچاق خط لوله ای به طول حدود ۱۰ کیلومتر به سمت دریا کشیده بودند.

افزایش قاچاق سوخت باعث شده که شائبه دست داشتن بعضی دستگاه های حکومتی در آن مطرح شود و محمود احمدی نژاد رئیس جمهوری ایران هم در یک سخنرانی بحث برانگیز به همین مسئله اشاره کرد.

او در تیر ماه ۱۳۹۰در "همایش تخصصی راهبردهای نوین در پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و ارز" از اصطلاح برادران قاچاقچی استفاده کرد که بعد از آن برای توصیف قاچاق وابسته به مراکز قدرت به کار گرفته شده است. اشاره رییس جمهوری ایران به نهادهایی بود که بدور از نظارت اقدام به جابجایی غیر قانونی و گسترده کالا می‌کنند.

اسماعیل کوثری می گوید کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و این کمیته موضوع قاچاق سوخت از مرزهای شرقی را در دستور کار قرار داده است.

از دلایلی که برای افزایش قاچاق سوخت عنوان می شود عدم تخصیص بودجه برای بستن مرزهای شرقی در سال گذشته است.

با این حال برخی منابع هم این موضوع را مطرح کرده اند که نیروهای امنیتی پاستان که حضور وسیعی در بلوچستان این کشور دارند هم در این نقل و انتقالات نقش دارند.

Image caption یک پمپ بنزین کنار جاده در کویته پاکستان. همانطور که روی تابلو دیده می شود نرخ سوخت روزانه تعیین می‌شود

استان بلوچستان پاکستان که تقریبا نیمی از خاک این کشور تشکیل می دهد کم جمعیت ترین استان این کشور و یکی از مراکز اصلی قاچاق تریاک و هرویین از افغانستان و یکی از پایگاههای مهم طالبان در منطقه است.

حدود دو ماه پیش بازرس ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان گفته بود سوختی که با بودجه دولت آمریکا برای نیروهای امنیتی افغانستان خریداری می شود ممکن است برای خرید سوخت ایرانی صرف شده باشد که به معنای نقض تحریمهای آمریکاست.

آمریکا نگران تلاشهای اخیر ایران برای تحکیم تبادل انرژی با پاکستان نیز هست. این کشور با احداث خط لوله گاز ایران از بلوچستان مخالف است در حالیکه ایران این خط را راهی تازه برای صادرات سوخت می بیند و پاکستان از این خط لوله برای کمبود برق در استان بلوچستان استقبال می کند.

مطالب مرتبط