چرا ایرانی‌ها برنامه 'تخت‌گاز' را دوست دارند؟

مطلب زیر را مریم معروف از بخش جهانی بی بی سی، برای وبسایت انگلیسی بی بی سی نوشته است:

طبق کتاب رکوردهای گینس، برنامه تاپ‌گی‌یر (Top Gear) که با نام تخت‌گاز از تلویزیون فارسی بی بی سی پخش می شود، پربیننده ترین برنامه مستند تلویزیونی در جهان است. این برنامه طنز آمیز درباره خودروست و به هشت زبان دوبله و در ۲۱۴ کشور جهان پخش می شود. ایران یکی از آخرین کشورهایی است که از طریق تلویزیون فارسی بی بی سی به جرگه بینندگان این برنامه اضافه شده است.

هنگامی که مظفر شافعی، دوبلور فارسی جرمی کلارکسون مجری این برنامه، به کردستان عراق سفر کرده بود، متوجه شد در جمعی که حضور یافته، پچ پچی می شنود.

مهمانان می گفتند: "آیا این خود اوست؟ همان کسی که صدایش را در تخت گاز می شنویم؟"

مدتی نگذشت که گروهی از مهمانان جوان از آقای شافعی در این باره پرسیدند و پاسخ او این بود که "بله، من جرمی کلارکسون هستم."

در ابتدا بعضی حرفش را باور نکردند، تا وقتی که آقای شافعی با صدای بلند گفت: "امشب."

این واژه ای است که جرمی کلاکسون اغلب برنامه تخت گاز را با آن آغاز می کند و پس از آن یک مکث طولانی می کند.

کلاکسون مجری اصلی برنامه، فردی است صریح الهجه و معمولا بحث برانگیز.

پس از گفتن این واژه بود که جمع حاضر در آن مهمانی، از هیجان جیغ کشیدند...آقای شافعی می گوید که حتی به بعضی از آنها امضاء داده است.

تلویزیون فارسی بی بی سی از سال ۲۰۰۹ برنامه تخت گاز را پخش می کند.

از آنجا که بی بی سی، از جمله بی بی سی فارسی، اجازه فعالیت در ایران را ندارد، امکان سنجیدن میزان محبوبیت این برنامه در آن کشور وجود ندارد، ولی هنگامی که سال گذشته یکی از قسمت های تخت گاز به دلیل پخش مصاحبه با هیلاری کلینتون، وزیر خارجه پیشین آمریکا، پخش نشد، مخاطبان تلویزیون با عصبانیت اعتراض کردند.

گرچه جرمی کلارکسون نیز از محبوب بودن این برنامه در ایران خبر دارد، ولی از میزان حمایتی که مخاطبان از این برنامه کردند، متعجب شد.

کلارکسون می گوید: هیلاری کلینتون چیزهای زیادی درباره ایران داشت که بگوید...آدم فکر می کند که برای ایرانی ها مصاحبه با او قاعدتا باید جالب باشد...ولی من خوشحال شدم که ما از هیلاری کلینتون جالب تر هستیم."

وقتی که فصل تخت گاز تمام شد، تلویزیون فارسی اقدام به پخش تخت گاز آمریکا کرد، که این تغییر هم با شکایت مخاطبان رو به رو شد. یکی از بینندگان با لحن بی تعارف، مشابه زبان کلارکسون، نوشته بود که مجریان برنامه جدید "شوخ" نیستند.

شافعی موفقیت این برنامه را تا حد زیادی مدیون لحن زنده و شاد کلارکسون و طنزهای شیطنت آمیز و بی پرده او می داند و می گوید که او آنها را با امانت داری به فارسی بر می گرداند.

او می گوید که تلاش می کند حرکت لب های کلارکسون را با واژه های فارسی طوری هماهنگ کند گو اینکه کلارکسون دارد فارسی صحبت می کند.

داریوش بازرگان، که در سال ۲۰۰۸ مستندی درباره مسابقه اتومبیلرانی در ایران برای بی بی سی ساخت، می گوید که بی پرده سخن گفتن کلارکسون است که او را محبوب تماشاگران ایرانی کرده است.

به گفته او "طنز کلارکسون نامناسب است و ایرانی ها چنین چیزهایی را در تلویزیون دولتی نمی شنوند....در واقع کلارکسون را به نوعی می توان نقطه مقابل محمود احمدی نژاد دانست."

با وجود سهمیه ای بودن بنزین در ایران، مردم عاشق ماشین هستند. داریوش بازرگان می گوید که فرهنگ دوست داشتن اتومبیل به قبل از انقلاب اسلامی برمی گردد.

به طور مثال پورشه، ماشینی است که دیدن آن در محله های ثروتمند نشین شمال تهران، امری عادی است. هر چند کارخانه آلمانی سازنده این خودرو، با فشارهایی که در پی اعمال تحریم های اخیر علیه ایران بر آن وارد آمد، در سال گذشته فروش آن را به ایران متوقف کرد. شرکت های سازنده مازراتی و لامبورگینی هم اخیرا ارتباط خود را با ایران قطع کرده اند.

علاقه محمد رضا پهلوی، شاه سابق ایران به اتومبیل های کلاسیک مشهور است؛ ماشین هایی که بسیاری از آنها اکنون در موزه ملی خودرو نگهداری می شوند.

در اواخر دهه ۱۹۶۰ و زمان حکومت شاه بود که ایران مونتاژ پیکان را آغاز کرد. پیکان بر اساس مدل انگلیسی هیلمن هانتر عرضه شد و در ایران به خودروی ملی تبدیل شد.

کلارکسون پیکان را ماشین "مزخرفی" توصیف کرد زیرا شبیه فورد کورتینا است که او سال ها پیش رانندگی را با آن آموخت.

البته کلارکسون می گوید که دوست دارد با پیکان در ایران سفر کند. او می گوید: "در واقع این، از نوع کارهایی است که در برنامه تاپ‌گی‌یر انجام می دهیم."

کلارکسون همچنین می گود که دوست دارد این برنامه را در ایران هم اجرا کند. او می گوید که یک بار این درخواست را با سفیر ایران در لندن مطرح کرده و او هم موافق بوده است.

به گفته کلارکسون: "در آن زمان او یک پسر ۱۴، ۱۵ ساله داشت که عاشق برنام تاپ‌گی‌یر بود، ولی قاعده ای هست که طبق آن بی بی سی نمی تواند در ایران فعالیت کند، پس به ما هم اجازه داده نشد و این موضوع تاسف انگیز است، زیرا برنامه ما اصلا سیاسی نیست."