دیده‌بان حقوق بشر: دولت ایران حقوق کارگران را پایمال می کند

کارگران ایران
Image caption کارگران ایرانی از بسیاری از حقوق اساسی کارگری از جمله حق تشکیل اتحادیه مستقل محروم اند

یک سازمان مدافع حقوق بشر دولت ایران را به نقض فزاینده حقوق کارگران این کشور متهم کرده است.

در آستانه اول ماه مه، روز جهانی کارگر، سازمان دیده‌بان حقوق بشر با انتشار بیانیه‌ای، با متهم کردن دولت ایران به نقض همه جانبه حقوق کارگران در این کشور، گفته است که دهها تن از کارگران و فعالان اتحادیه های مستقل کارگری در جمهوری اسلامی "به خاطر سخن گفتن در دفاع از حقوق کارگران" بازداشت و زندانی شده اند.

این سازمان از دولت ایران خواسته است تا "به این سرکوب پایان دهد و با نزدیک شدن اول ماه مه، روز جهانی کارگر، مدافعان حقوق کارگران را آزاد کند."

این بیانیه می افزاید که با آغاز دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد، تهاجم به حقوق کارگران در ایران شدت گرفت و نیروهای امنیتی به ارعاب و بازداشت غیرقانونی تعداد روزافزونی از کارگران مبادرت کردند و آنان را با انگیزه های سیاسی، تحت پیگرد قرار دادند و به محاکمه های غیرمنصفانه کشاندند.

دیده‌بان حقوق بشر در بیانیه خود می نویسد که سرکوب حق تشکیل سندیکاهای کارگری و مدافعان حقوق کارگران در ایران مانع از آن شده است تا آنان بتوانند بر سیاست‌های کارگری دولت و شرایط کار تاثیری بگذارند در حالیکه وخامت اوضاع اقتصادی ایران بسیاری از مردم را به دامان فقر افکنده است.

براساس این بیانیه، در ایران تشکیل اتحادیه کارگری مستقل ممنوع است و دهها تن از فعالان کارگری تنها به جرم تلاش برای برخورداری از حق تشکل، زندانی شده‌اند و بسیاری دیگر با سپردن وثیقه در خارج از زندان و در انتظار رسیدگی دادگاه‌های انقلاب به پرونده هایشان به سر می‌برند.

دیده‌بان حقوق بشر می نویسد که روز ۱۵ آوریل - پانزده روز پیش - رضا شهابی، از رهبران سندیکایی در ایران، در خاتمه مرخصی استعلاجی، به زندان اوین احضار شد تا دوره محکومیت شش سال حبس خود را به اتهام "تبلیغ علیه جمهوری اسلامی" و "تبانی علیه امنیت ملی" بگذراند.

آقای شهابی خزانه دار و از اعضای سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه، یک اتحادیه مستقل کارگری در ایران است که اعضای آن بارها هدف تهاجم دولت ایران قرار گرفته اند.

در اوایل ماه مارس نیز، مقامات امنیتی هفت تن از فعالان سرشناس کارگری را در سنندج، مرکز استان کردستان ایران بازداشت و ظاهرا آنان را به فعالیت علیه امنیت ملی متهم کردند.

این بیانیه یادآور می شود که قانون کار ایران حق تشکیل اتحادیه های کارگری مستقل از شورای اسلامی کار را، که یک نهاد مورد تایید دولت است، به رسمیت نمی شناسد اما کارگران کوشیده اند به تشکیل و فعالیت در چارچوب چند اتحادیه مستقل مبادرت ورزند که از آن جمله می توان به سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوسرانی تهران و حومه، سندیکای کارگران مجتمع شکر هفت تپه و اتحادیه مستقل کارگران ایران اشاره کرد.

در عین حال، از سال ۲۰۰۵ به بعد، دولت ایران بارها به ارعاب، احضار، بازداشت، محاکمه و محکومیت کارگران مرتبط با این تشکل های مستقل مبادرت کرده است.

تحریم و وخامت شرایط کارگران

دیده‌بان حقوق بشر با اشاره به پرداخت نشدن دستمزد کارگران در تعدادی از واحدهای تولیدی ایران، می نویسد که حدود ۸۰ درصد از کارگران ایران به صورت روزمزد یا با قراردادهای استخدام موقت و به شکلی غیررسمی مشغول به کار هستند و در نتیجه، با محدودیت حقوق مادی و محرومیت از حمایت و امنیت شغلی مواجه اند.

Image caption اکثر کارگران ایران بدون داشتن قراردادهای دایم و رسمی به کار مشغولند و حمایتی از آنها به عمل نمی آید

محرومیت از حقوق کارگری به خصوص در مورد گروه های آسیب پذیرتر مانند زنان، کودکان و مهاجران افغان مصداق بیشتری دارد به نحوی که کارفرمایان در اخراج کارگران، برای زنان اولویت قایل می شوند تا در هزینه های مربوط به بیمه درمانی و مرخصی زایمان صرفه جویی کنند.

در سال های اخیر، شمار کارگران زیر پانزده سال در ایران افزایش قابل توجهی یافته و براساس گزارشی که مرکز پژوهش های مجلس در ماه سپتامبر سال ۲۰۱۲ منتشر کرد، بیش از ۹۰ درصد از سه میلیون و دویست و پنجاه هزار کودک محروم از تحصیل مشغول به کار هستند. این در حالی است که ماده ۷۹ قانون کار جمهوری اسلامی، استخدام افراد زیر این سن را ممنوع اعلام کرده است.

دیده‌بان حقوق بشر با اشاره به تحریم های اقتصادی و مالی اتحادیه اروپا و آمریکا علیه برنامه های هسته ای ایران، به نقل از فعالان کارگری می نویسد که این تحریم ها باعث وخامت بیشتر شرایط کارگران ایران شده است.

طی چند سال اخیر، بر میزان تعطیلی واحدهای تولیدی و اخراج کارگران افزوده شده و براساس آمار رسمی، حدود پنجاه درصد از واحدهای تولیدی، خط تولید را متوقف کرده یا در آستانه توقف خط تولید هستند و کارخانه های بزرگتر نیز با حدود ۳۰ در صد ظرفیت فعالیت می کنند. به گفته رئیس خانه کارگر، که یک نهاد دولتی است، بین ماه مه سال ۲۰۱۱ تا ماه مه ۲۰۱۲، بیش از یکصد هزار کارگر ایرانی بیکار شده اند.

دیده‌بان حقوق بشر در این بیانیه، اسامی تعدادی از فعالان کارگری را که در زندان به سر می برند منتشر کرده و یادآور شده است که براساس ماده ۲۲ معاهده بین المللی حقوق مدنی و سیاسی و ماده ۸ معاهده بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، کارگران از حق تشکیل و عضویت در اتحادیه‌های کارگری برخوردارند.

ایران این دو معاهده را امضا کرده اما اگرچه عضو سازمان بین المللی کار است، تا کنون از امضای کنوانسیون‌های این سازمان در مورد حمایت از حق آزادی سازماندهی و تشکیل نهادهای کارگری و تعیین حداقل سن کار خودداری ورزیده است.

روز اول ماه مه، روز بین المللی کارگر است و در بسیاری از کشورهای جهان، مراسمی به همین مناسبت برگزار می شود.

در ایران نیز در سال‌های پیشتر، نهادهای کارگری مورد تایید حکومت راهپیمایی‌هایی را به این مناسب برگزار می کردند اما در سال های اخیر، دولت مجوز برگزاری چنین اجتماعاتی را نداده است.

روز سه شنبه، ۱۰ اردیبهشت (۳۰ آوریل)، خبرگزاری کار ایران گزارش کرد که با وجود اینکه تنها یک روز به روز جهانی کارگر باقی مانده، وزارت کشور هنوز به درخواست صدور مجوز برای برگزاری راهپیمایی در این روز پاسخی نداده است.

لینک های اینترنتی مرتبط

بی بی سی مسئول محتوای سایت های دیگر نیست