شش هفته به انتخابات، استمرار تنش در اردوی محافظه‌‎کار

فرازهای اصلی

* در هفته ای که گذشت گروه های اصولگرا حملات خود را به حامیان دولت ادامه دادند و با اینکه صحبت از برقراری آرامش شد اما به نظر نمی رسد که از میزان این حملات کاسته شود.

* در عوض، حامیان دولت از حملات خود به نیروهای اصولگرا کاستند و موضع دفاعی گرفتند. از جمله، محمود احمدی‌نژاد، رئیس جمهور، حرفی که موجب برانگیختگی سیاسی شود درباره رهبر و یا شورای نگهبان نزد.

* درشرایطی که رئیس جمهور قبلا از شورای نگهبان انتقاد کرده بود، آیت الله علی خامنه ای از نقش این نهاد در تشخیص صلاحیت کاندیدها تعریف کرد و آن را مبارک خواند. فرماندهان نظامی از این موضع رهبر جمهوری اسلامی دفاع کردند.

* جناح های میانه و اصلاح طلب سیاست ابهام خود را در مورد انتخابات ادامه دادند و هنوز معلوم نیست که محمد خاتمی و یا اکبر هاشمی رفسنجانی کاندیدای ریاست جمهوری شوند. حضور احتمالی روسای جمهور سابق موجب نگرانی اصولگرایان شده ولی در میان هواداران خودشان نیز این فکر را برانگیخته که این دو شخصیت اراده ای برای مبارزه سیاسی با اصولگرایان ندارند.

* هواداران رضا پهلوی، ولیعهد سابق ایران، اعلام کردند که انتخابات آزاد و عادلانه تنها پس از سرنگونی جمهوری اسلامی امکان پذیر است. آنها در پاریس نشستی با عنوان "برای انتخابات آزاد" گردهم آمده بودند.

* هفته آینده نام نویسی کاندیداها آغاز خواهد شد.

اصولگرایان سنتی

نگران از اختلاف های درون گروهی

به نظر می رسد که میزان و شدت درگیری اصولگرایان با حامیان دولت اکنون به درجه بی سابقه ای رسیده و اصولگرایان به شدت نگران شکاف های عمیقی هستند که در صفوفشان بوجود آمده است.

اردوی محافظه کار اکنون شامل سه شاخه اصولگرا، حامی دولت و جبهه پایداری (طرفدار محمدتقی مصباح یزدی) است. اصولگرایان نگرانند که این درگیری‌ها پایگاه اجتماعی همگی آنها را ضعیف کند و موجب ریزش بیشتر نیروهایشان شود.

اصولگرایان هنوز نتوانسته اند در مورد کاندیدای واحدی به توافق برسند. در شرایطی که ممکن است اصلاح طلبان در مورد یک نامزد مشترک اجماع کنند، تعدد کاندیداهای اصولگرا برایشان نقطه ضعف محسوب می شود.

برخی از اصولگرایان این شرایط را خطرناک توصیف کرده و خواستار کاهش تشنجات درون گروهی شده اند. ولی بعید به نظر می رسد که در این مرحله از مبارزه بتوانند شکاف ها را ترمیم کنند و قبل از نام نویسی کاندیداها درگیری ها را کاهش دهند.

در اوائل هفته گذشته سرمقاله‌نویسان اصولگرا مواضع انتقادی به دولت و رئیس جمهور داشتند ولی سپس حملات خود را متوجه محمد خاتمی و اکبر هاشمی رفسنجانی کردند و به شدت به آنها تاختند.

حامیان دولت

عقب نشینی بی سروصدا

در طول هفته محمود احمدی نژاد و حامیانش از میزان حملات خود به نیروهای اصولگرا کاستند. این حملات طی چند هفته قبل به ابعاد بی سابقه ای رسیده بود و آقای احمدی نژاد را عملا از حوزه گفتمان رسمی حکومت خارج کرده بود.

با اینکه اسفندیار رحیم مشایی آقای احمدی نژاد را در سفرهای استانی همراهی کرد اما رئیس جمهور، برخلاف هفته های قبل، حرف جنجال برانگیزی در مورد رهبر و یا شورای نگهبان نگفت. روزنامه دولت، ایران، حتی پیشنهاد مصالحه بین محافظه کاران را داد و ایجاد جبهه واحدی علیه اصلاح طلبان به رهبری احمدی نژاد را خواستار شد.

صدا و سیما بیش از پیش سخنرانی های احمدی نژاد را به شکل محدودی پخش می کند. تنها صحبت جنجالی حامیان دولت توسط مشایی و درباره "مکتب ایران" و قرائت های مختلف از اسلام بیان شد. احمدی نژاد هم از تجمیع انتخابات شوراها و ریاست جمهوری انتقاد کرد.

در حوزه تبلیغاتی، رسانه های طرفدار دولت وعده وام های اشتغال و استخدام کارمند دادند.

خط میانه، اصلاح طلب

استراتژی ابهام

ابهام در مورد احتمال و شرایط کاندیداتوری اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی طی هفته ادامه داشت. مبهم بودن قضیه برای اصلاح طلبان هم فرصت و هم تهدید محسوب می شود. فرصت است چون پایگاه اجتماعی خط میانه و اصلاح طلب را بسیج می کند و زمینه را برای ورود نامزد نهایی آنها فراهم می سازد.

حضور این دو رهبر ارشد سیاسی نیروی های اصولگرا را نگران و مجبور کرده تا برای عقب راندن آنها فعال شوند. اما این استراتژی بدون هزینه نیست چون روحیه هوادارانشان را تضعیف می کند و به این فکر دامن می زند که نیامدن رفسنجانی و خاتمی به خاطر ترس و ناتوانی نیروهای میانه رو و اصلاح طلب در برابر حکومت است.

در این هفته گروهی از اصلاح طلبان برنامه پیشنهادی خود را برای دولت آینده ارائه دادند. این برنامه بر ضرورت ارجحیت عدالت اقتصادی و رسیدگی به طبقات محروم تاکید دارد اما تقویت بازار آزاد را به عنوان یک نهاد مدنی ضروری می شمارد. در حوزه سیاست داخلی، اصلاح طلبان خواهان حکمرانی دمکراتیک، آزادی زندانیان سیاسی و بازسازی نهادهای مدنی شدند.

آنها همچنین خواستار آزادسازی احزاب و رسانه ها شده و در سیاست خارجی تنش زدایی و میانه روی و رفع تحریم ها را پیشنهاد کردند. اما در برنامه آنها اشاره ای به مسئله هسته ای نشده است.

مقامات حکومت

نگران از سخنان احمدی نژاد

در طول هفته آیت الله علی خامنه ای دو بار پیرامون مسئله انتخابات صحبت کرد. صحبت اول او ظاهرا در برابر سخنان احمدی نژاد بود که از نقش شورای نگهبان و تشخیص صلاحیت نامزدها تلویحا انتقاد کرده بود. آقای خامنه ای حضور شورای نگهبان را "مبارک" خواند و گفت اعضای آن افرادی بی طرف، عادل و بصیر هستند و تشخیص آنها مبارک است.

موضوع دیگر صحبت رهبر جمهوری اسلامی "اختلاف افکنی" بود که وی آن را خلاف مصلحت خواند. این گفته در چارچوب اختلافات درون گروهی اصولگرایان حائز اهمیت است.

پس از سخنان آیت الله خامنه ای، فرماندهان عالیرتبه نیروهای مسلح در حمایت از وی صحبت کردند. فرمانده ستاد مشترک، فرمانده سپاه و یک فرمانده عالیرتبه بسیج تلویحا از رئیس جمهور انتقاد کردند و از او خواستند جو سیاسی را متشنج نکند و به بحران پایان دهد.

انتقاداتی هم از اصلاح طلبان و خط میانه شد. مهمترین آنها سخنان حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات، بود که بدون نام بردن از اکبر هاشمی رفسنجانی حرف هایی زد که نسبت به رفسنجانی قابل تعبیر بود و او را متهم می‌کرد که در ناآرامی های انتخابات گذشته نقش داشته است. وزیر اطلاعات گفت که "این فرد با تحریک سران ساده لوح فتنه و اطرافیانش مارش فتنه را می‌زد و امروز چشمان بیدار نظام تحرکات وی را رصد می‌کند و به هیچ عنوان اجازه نخواهد داد اتفاقی مانند سال ۸۸ در کشور رخ دهد."

در همین حال، نیروهای انتظامی برنامه خود را برای حفظ امنیت در دوران انتخابات اعلام کردند.

خط تحریم

تنظیم براندازی حول محور انتخابات

هواداران شاهزاده رضا پهلوی طی نشستی با عنوان "برای برگزاری انتخابات آزاد" اعلام کردند که امکان برگزاری انتخابات آزاد، سالم و عادلانه در حکومت مذهبی جمهوری اسلامی ناممکن است.

آقای پهلوی از مردم ایران خواست با تحریم کلی انتخابات پیش رو از حکومت اسلامی روی برگردانند و به دنبال براندازی نظام باشند.

هدف از این نشست تلاش برای دستیابی به شرایط مناسب برای برگزاری انتخابات آزاد در ایران عنوان شد. در این گردهمایی دو روزه در پاریس چند صد نفر از هواداران شاهزاده شرکت داشتند.

نامزدها

بیش از ۲۵ نفر نامزد رسمی و یا احتمالی ریاست جمهوری هستند.

* حامیان دولت

اسفندیار رحیم مشایی (احتمالی)

علی نیکزاد (احتمالی)

ثمره هاشمی (احتمالی)

روح الله احمدزاده (احتمالی)

حمید رضا حاجی بابایی (احتمالی)

* دست راستی های مخالف احمدی نژاد

کامران باقری لنکرانی

علی رضا زاکانی

* اصولگرایان سنتی – ۲+۱

محمد باقر قالیباف

علی اکبر ولایتی

حداد عادل

* اصولگرایان سنتی: ائتلاف اکثریت اصولگرایان

منوچهر متکی

محمدرضا باهنر

یحیی آل اسحاق

حسن ابوترابی فرد

مصطفی پورمحمدی

* اصولگرا

محسن رضایی

* خط میانه

حسن روحانی

مصطفی کواکبیان

* اصلاح طلب

محمد خاتمی (احتمالی)

محمد رضا عارف

محمد شریعتمداری

اسحاق جهانگیری

* مفردین

علی فلاحیان، اصولگرا

محمد سعیدی‌کیا، اصولگرا

محمدباقر خرازی، اصولگرا

صادق واعظ زاده، اصولگرا

محسن مهرعلی زاده، اصلاح طلب

اکبر اعلمی، اصلاح طلب

قاسم شعله سعدی، اصلاح طلب

مطالب مرتبط