اکبر هاشمی رفسنجانی برای انتخابات ریاست جمهوری ثبت‌نام کرد

Image caption آقای هاشمی رفسنجانی در هفته های اخیر گفته بود اگر حضورش برای مردم موثر باشد می آید

اکبر هاشمی رفسنجانی با حضور در وزارت کشور ایران و ثبت نام، داوطلب نامزدی انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری ایران شده است.

آقای هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت و رئیس جمهوری سابق ایران، در آخرین دقایق باقی مانده از وقت ثبت نام، با حضور در ستاد انتخابات مستقر در وزارت کشور، برای نامزدی انتخابات یازدهمین دوره ریاست جمهوری ثبت نام کرد. آقای هاشمی رفسنجانی در هنگام ثبت نام گفت که شعار انتخاباتی اش را هم اکنون اعلام نمی کند.

آقای هاشمی رفسنجانی پیش از این خواستار برگزاری انتخابات آزاد شده بود اما آیت الله علی خامنه ای از به کار بردن این اصطلاح انتقاد کرده بود.

او در هفته های اخیر گفته بود که در صورت مخالفت آیت الله علی خامنه ای، رهبر ایران حاضر به شرکت در انتخابات نخواهد بود. "من بدون موافقت ایشان (آیت الله خامنه ای)، وارد عرصه نخواهم شد چون اگر ایشان موافق نباشند نتیجه ای که به بار می آید معکوس خواهد بود."

آقای هاشمی رفسنجانی گفته بود که شرایط سیاسی و اجتماعی و اقتصادی ایران را مناسب نمی داند و در پاسخ به دعوت گروه های متعدد از او برای شرکت در انتخابات گفته بود اگر حضورش را برای مردم مفید بداند، خواهد آمد.

"اگر برای مردم مفید باشم می آیم"

اکبر هاشمی بهرمانی – مشهور به هاشمی رفسنجانی – در سال ١٣١٣ در استان کرمان متولد شده است.

رای‌گیری برای انتخاب جانشین محمود احمدی نژاد، رئیس جمهوری، روز جمعه ٢٤ خردادماه صورت می‌گیرد و به داوطلبان نامزدی این انتخابات به مدت پنج روز تا روز ٢٢ اردیبهشت فرصت داده شده بود تا برای ثبت نام به وزارت کشور مراجعه کنند.

آقای هاشمی رفسنجانی از جمله افراد نزدیک به آیت‌الله روح‌الله خمینی، رهبر سابق جمهوری اسلامی بود و از زمان استقرار جمهوری اسلامی در ایران، سمت‌های مهم حکومتی را برعهده داشت. او از اعضای شورای انقلاب، تشکیلات نیمه مخفی بود که پس از سقوط نظام سلطنتی و تا تشکیل مجلس جدید، کمابیش نقش قانونگذار را برعهده داشت و پس از بروز اختلاف بین این شورا و دولت موقت، همراه با برخی از اعضای شورا، به عضویت کابینه هم در آمد.

وی از اولین دوره قانونگذاری در جمهوری اسلامی، ریاست مجلس را در دست گرفت و همزمان، آیت‌الله خمینی مسئولیت‌های دیگری از جمله نمایندگی خود در شورای عالی دفاع را به او محول کرد و به این ترتیب، آقای رفسنجانی نقشی مهم در جریان جنگ هشت ساله با عراق اثفا کرد. در سال های اخیر، وی از نقش خود در پایان دادن به این جنگ هم سخن گفته است.

گفته می‌شود که پس از درگذشت آیت الله خمینی، آقای رفسنجانی در هدایت مجلس خبرگان به انتخاب حجت الاسلام (بعدا آیت الله) علی خامنه‌ای، رئیس جمهوری وقت، به رهبری جمهوری اسلامی بسیار موثر بود.

اکبر هاشمی رفسنجانی در نخستین انتخابات پس از آغاز رهبری جدید، در سال ١٣٦٨ به ریاست جمهوری انتخاب شد در حالیکه با اصلاح قانون اساسی و حذف سمت نخست وزیری، قدرت اجرایی در نهاد ریاست جمهوری متمرکز شده بود.

Image caption گفته می‌شود رفسنجانی در گزینش آیت‌الله خامنه‌ای به رهبری جمهوری اسلامی نقشی مهم داشت

دو دوره ریاست جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی با برخی تغییرات در نگرش جمهوری اسلامی همراه شد که به خصوص می‌توان به توجه نسبی بر اهمیت پیشرفت اقتصادی و اجتماعی کشور در برابر تاکید بر "تعهد گرایی" به عنوان دیدگاه غالب در دوره آیت‌الله خمینی اشاره کرد.

از عملکرد دو دوره ریاست جمهوری آقای رفسنجانی ارزیابی‌های متفاوت و گاه متناقضی به عمل آمده است. طرفداران او این هشت سال را "دوره سازندگی" می نامند و حتی از اکبر هاشمی رفسنجانی با عنوان "سردار سازندگی" نام می‌برند در حالیکه از تحولات این دوره انتقادهای سختی هم نه تنها از سوی مخالفان جمهوری اسلامی، بلکه حتی توسط گروه ها و جناح‌های وابسته به حکومت به عمل آمده است.

در عین حال، از آنجا که در حکومت جمهوری اسلامی، قدرت سیاسی بین نهادهای متعدد آشکار و پنهان تقسیم شده، ارزیابی نقش دولت آقای رفسنجانی در تحولات مثبت و منفی این دو دوره آسان نیست.

از میان مقامات ارشد جمهوری اسلامی، آقای رفسنجانی و خانواده او از جمله نخستین کسانی بوده اند که به سودجویی مالی از موقعیت خود متهم شدند هر چند این اتهام را به شدت تکذیب می کنند.

پایان دو دوره

پس از پایان دو دوره ریاست جمهوری آقای رفسنجانی، در حالی‌که طرفداران او از لزوم تغییر قانون اساسی به منظور امکان انتخاب مجدد او سخن می‌گفتند، وی از ریاست جمهوری کنار رفت و به سمت ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام، که یک نهاد وابسته به رهبری است، منصوب شد.

این نهاد در دوره ریاست جمهوری محمد خاتمی، جانشین آقای رفسنجانی، نقشی مهم را در حل و فصل اختلافات درونی حکومت ایفا کرد.

Image caption حمله رفسنجانی محور اصلی تبلیغات احمدی نژاد را در انتخابات دوره گذشته تشکیل می داد

در نخستین انتخابات پس از پایان ریاست جمهوری آقای خاتمی، اکبر هاشمی رفسنجانی بار دیگر به عنوان نامزد گروه‌های معتدل‌تر جمهوری اسلامی در برابر محمود احمدی نژاد، که نماینده گرایش‌های افراطی‌تر شناخته می شد، به رقابت پرداخت اما در دور دوم انتخابات، از او شکست خورد.

نسبت به سلامت آن انتخابات تردیدهایی ابراز شده است که از جمله می توان به اتهام مداخله یکی از فرزندان رهبر جمهوری اسلامی و برخی نهادهای نظامی به نفع آقای احمدی نژاد اشاره کرد. مقامات حکومت جمهوری اسلامی همواره اتهام تقلب در انتخابات را رد کرده اند.

در مبارزات انتخاباتی دوره بعد، آقای احمدی نژاد بخش مهمی از تبلیغات انتخاباتی خود را به متهم کردن خانواده هاشمی رفسنجانی به آنچه فساد مالی و مرتبط دانستن رقبای خود با آقای رفسنجانی می خواند اختصاص داد که حتی به شکایت بی‌حاصل آقای رفسنجانی به رهبر جمهوری اسلامی هم منجر شد.

در جریان اعتراضات گسترده به نتیجه اعلام شده انتخابات دوره دهم و در حالیکه آیت‌الله خامنه‌ای صراحتا از نتیجه انتخابات و آقای احمدی نژاد حمایت به عمل می آورد، اکبر هاشمی رفسنجانی موضعی مسالمت‌جویانه نسبت به معترضان و رفع ابهام آنها از سوی حکومت را توصیه کرد که خشم طرفداران محمود احمدی نژاد و ظاهرا ناخرسندی آیت الله خامنه ای و نزدیکان او را در پی آورد.

ظاهرا این موضعگیری باعث شد که آقای رفسنجانی دیگر به عنوان امام موقت جمعه تهران برای اقامه نماز دعوت نشود و از سمت ریاست مجلس خبرگان رهبری هم به ناگزیر کناره‌گیری کند هر چند هنوز هم از اعضای این مجلس است.

در سال های اخیر، آقای رفسنجانی هدف حملات شماری از طرفداران محمود احمدی‌نژاد و آیت‌الله علی خامنه‌ای قرار داشته که حتی پس از بروز اختلاف بین رهبر و رئیس جمهوری ادامه داشته است.

در مقابل، برای جناح اصلاح‌طلب و برخی منتقدان شرایط کنونی ایران، آقای هاشمی رفسنجانی به یکی از معدود کسانی تبدیل شده که می‌تواند در داخل نظام حکومتی، اقداماتی را برای حل معضلات پیچیده سیاسی، اجتماعی و به خصوص اقتصادی جمهوری اسلامی به عمل آورد. محمد خاتمی، رئیس جمهوری سابق و از رهبران اصلی اصلاح طلبان، آقای رفسنجانی را بهترین گزینه برای دوره جدید ریاست جمهوری دانسته است.

Image caption خاتمی گفته است که رفسنجانی مناسب‌ترین فرد برای ورود به مبازرات انتخاباتی است

مخالفان جمهوری اسلامی تلاش طرفداران آقای رفسنجانی برای ورود به مبارزات انتخاباتی را نشانه ناکامی نظام دانسته و گفته بودند که ایران به جای پیشرفت طی شانزده سال گذشته، به وضعیتی گرفتار شده که رهایی از بحران‌های داخلی و خارجی، مستلزم بازگشت به عقب بوده است.

در عین حال، در طول شانزده سالی که از پایان زمامداری آقای رفسنجانی گذشته، جمهوری اسلامی دستخوش تحولاتی مهم شده که به خصوص می توان به افزایش قدرت نهادهای غیرانتخابی و حتی ابراز تردید علنی نسبت به ضرورت و موضوعیت رای مردم در حکومت اسلامی اشاره کرد.

پیش از اعلام خبر نام نویسی آقای رفسنجانی، به نقل از او گفته شده بود که در دست گرفتن مقام ریاست جمهوری بدون توافق و همسویی آیت‌الله خامنه‌ای، سودمند نیست و حتی می تواند مساله ساز باشد. مشخص نیست که آیا تصمیم آقای رفسنجانی به نام نویسی با هماهنگی با رهبر جمهوری اسلامی اتخاذ شده و در چنین صورتی، آیا آیت‌الله خامنه‌ای با کاهش برخی از اختیارات خود و نهادهای وابسته به رهبری به منظور امکان حل معضلات کشور توسط رئیس جمهوری موافقت کرده است یا نه.

داوطلبان نامزدی انتخابات ریاست جمهوری تنها در صورتی حق ورود به رقابت را دارند که "صلاحیت" آنان به تصویب شورای نگهبان، یک نهاد غیرانتخابی، رسیده باشد.

از شورای نگهبان به عنوان یکی از تشکیلات تابع رهبری نام برده می‌شود و پس از انتخابات بحث برانگیز دهمین دوره ریاست جمهوری، احمد جنتی، رئیس و برخی دیگر از اعضای شورا، ضمن حملات شدید به معترضان به نتیجه انتخابات، آقای رفسنجانی را هم به خاطر خودداری از همسویی با موضعگیری آیت‌الله خامنه‌ای در حمایت از انتخاب مجدد محمود احمدی نژاد، به صراحت یا تلویحا مورد انتقاد قرار دادند.

مهدی و فائزه، دو تن از فرزندان آقای هاشمی رفسنجانی، پس از انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری با اتهاماتی از جمله اتهامات سیاسی تحت پیگرد قانونی قرار گرفته اند.

فائزه هاشمی به تازگی دوران محکومیت زندان خود را به پایان رسانده و مهدی هاشمی، در انتظار ادامه محاکمه، با قید وثیقه آزاد شده است.

مطالب مرتبط