چهار هفته به انتخابات: وجد اصلاح‌طلبان، تردید محافظه‌کاران

فرازهای اصلی

شورای نگهبان مشغول بررسی موقعیت داوطلبان نامزدی پست ریاست جمهوری است در حالیکه برخی نیروهای سیاسی از این شورا خواسته اند نامزدهای رقیب را رد صلاحیت کند.

ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی نیروهای اصلاح طلب و خط میانه را به وجد آورد و صفوفشان را منظمتر کرد.

در میان حامیان دولت افت قابل توجهی دیده می‌شود که احتمالا ناشی از ضعف سازماندهی و موقعیت سیاسی آنهاست.

اختلاف نظر میان اصولگرایان در مورد نامزد نهایی این اردو ادامه دارد ولی سعید جلیلی و محمد باقر قالیباف در موقعیت برتری قرار دارند.

به نظر می‌رسد برخی از گروه هایی که به عنوان هوادار سرنگونی جمهوری اسلامی شناخته می‌شوند قصد ندارند این انتخابات را رسما تحریم کنند.

خط میانه، اصلاح طلب

ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی نیروهای اصلاح طلب را به وجد آورد. روزنامه هایشان تیتر زدند "سرانجام آمد"، چیزی مانند تیتر "امام آمد" سال انقلاب ۱۳۵۷. نوشتند آغازی شگفت انگیز، نقطه عطفی تاریخی و پایان انتظاری بزرگ.

گروه های جناح میانه و اصلاح طلب فورا به خط شدند و صفوف خود را منظم کردند، از جمله جبهه مشارکت و مجاهدین انقلاب اسلامی که بیانیه دادند. صدای ناراضی از میانشان شنیده نشد. حتی برخی عناصر سنتی اصولگرا به تایید گفتند که این کار رفسنجانی نظر رهبر را تامین می کند.

محمد شریعتمداری، از دیگر نامزدهای ائتلاف جناح میانه و اصلاح طلب گفت که به نفع هاشمی کنار می رود و محمدرضا عارف گفت که از رقابت انصراف نمی دهد - که کارش را باید واقع بینی برای روز مبادا تفسیر کرد.

همزمان با این هیجانات، لحن این جناح نسبت به محافظه کاران تندتر شد و اصلاح طلبان شکاف های عمیق اردوی محافظه کار را دوباره زیر ذره‌بین گذاشتند. دو شکاف را بزرگ نمایی کردند. یکی بین اصولگرایان سنتی و حامیان دولت و یکی میان جناح راست و رهبری. روزنامه بهار نوشت و یک نماینده در مجلس گفت که موضع تندورهای اصولگرا در قبال هاشمی موضع رهبری نیست.

حامیان دولت

در هفته ای که گذشت فعالیت حامیان دولت افت قابل توجهی پیدا کرد و امکاناتشان بسیار محدود به نظر ‌رسید.

سرمقاله های روزنامه دولت نمایانگر احوالشان بود. این سرمقاله ها از یک سو از اعضای شورای نگهبان ‌می خواستند که با سعه‌صدر و به دور از غوغاسالاری جریان های سیاسی، بررسی خود را انجام دهند و تصمیم گیری کنند. از سوی دیگر تلاش داشت تصویر جدیدی از اسفندیار رحیم مشایی، نامزد مورد نظر دولت - بسازد و او را دنباله‌رو آیت الله خامنه ای، رهبر ایران، معرفی کند. مخالفین دولت را هم به چالش ‌کشیدند که اگر یک کلمه حرف خلاف اسلام از مشایی دارند آن را بیاورند.

اما موقعیت آنچه که از حامیان دولت در صحنه به جای مانده درهم ریخته و آشفته به نظر می رسید. نامشخص است که بتوانند سازماندهی و تبلیغات کافی برای یک مبارزه موثر انتخاباتی داشته باشند.

با اینکه برخی ستون نویس هایشان ادعای قدرت ‌کردند، اما نشانی دیده نمی شود که در موقعیتی باشند تا حمله و یا ضد حمله ای را تدارک ببینند. یک ماه به انتخابات مانده موقعیت حامیان دولت محدود به نظر می رسید.

جناح راست

طی هفته‌ای که گذشت در جناح راست، یعنی کسانی که از پروپاقرص ترین حامیان آقای محمود احمدی نژاد محسوب می شدند و اکنون از سرسخت ترین منتقدینش هستند، شک و شبهه درباره تشخیص نامزد اصلح کارشان را سخت کرد.

محمدتقی مصباح یزدی، بزرگ این گروه، اعلام کرد پس از هفت سال فکر درباره این موضوع کامران باقری لنکرانی را نماینده اصلح معرفی کرده است. ولی نامزد دیگر گروهشان، سعید جلیلی، رفت و نام نویسی کرد. این نشان اختلاف بود. آقای مصباح گفت "ایستاده ام و عقب گرد هم نداریم و هر آنچه ببنیم وظیفه است، همان را انجام می‌دهیم". اما آقای مصباح یک راه دیگری باز گذاشت که از شخص دیگری حمایت شود و گفت که می توان به شخص غیر اصلح رای داد اگر از به قدرت رسیدن شخص فاسدی جلوگیری کند.

اینکه آقای مصباح یزدی نامزد اصلح را رسما معرفی کند، یعنی کاری کند که آیت الله علی خامنه ای نمی کند، حکایت از فاصله آن دو در حوزه عمل و نظر دارد، هم در مسئله انتخابات و هم در تعیین جایگاه سیاسی آقای مصباح در آینده.

روزنامه "جوان"، که نزدیکی به سپاه دارد، عکس سر به زیر آقای جلیلی را منتشر کرد که برای اسم نویسی به وزارت کشور می رود و نوشت با سادگی و برای خدمت آمده است.

در این میان لحن و کلام رسانه های دست راستی در حمله به اکبر هاشمی رفسنجانی اوج تندتری گرفت. هاشمی را گزینش فتنه و انحراف دانستند، کاندیدای انحرافی را از جنود شیطان خواندند و ادعا کردند رئیس جمهور سابق ایران ابوالحسن بنی صدر و سازمان مجاهدین خلق از او حمایت می کنند.

اصولگرایان

یک هفته مانده به تبلیغات رسمی، اصولگرایان میان خودشان اختلاف جدی دارند. با بیش از ۲۰ نامزد وارد صحنه شدند و گرد و خاک کردند که وانمود کنند تکثر نامزد و حق انتخاب و دمکراسی است. اما چون وقت آن رسید که استتار را کنار بگذارند و خط شکن نهایی را به میدان بیاورند اختلاف و تردید میانشان ظاهر شد.

شهردار تهران، محمدباقر قالیباف که چند سال برای پست ریاست جمهوری نقشه می کشد ظاهرا حاضر به ترک میدان نیست. و مذاکره کننده هسته ای، سعید جلیلی، با همان عزمی که مذاکرات هسته ای را سالها به درازا کشانده در مورد پروژه جدید خود جدی است. اما به نظر می رسد که جلیلی (که تندروتر است) نسبت به قالیباف (که میانه روتر است) جایگاه سنگین تری دارد.

همزمان با این اوضاع، تهاجم به هاشمی کار اصلی اصولگرایان شد و حمله به حامیان دولت کار فرعیشان. کوبیدن هاشمی ستون به ستون در روزنامه ها و دهان به دهان میان شخصیت هایشان چرخید.

از سن پیر و تردید سیاسی و غیر انقلابی بودن هاشمی گفتند و عدم حمایت مراجع و محرومتر کردن محروم ها را برشمردند. لحنشان تند و گاه خارج از نزاکت بود.

سرانجام ۱۰۰ نماینده از ۲۹۰ نماینده مجلس آستین بالا زدند و به شورای نگهبان نامه نوشتند و برخی "مشاهیر نظام" به اعضای شورا تلفن زدند که کار هاشمی و مشایی را همین جا تمام کنید و نگذارید از فیلتر صلاحیت بگذرند.

خط تحریم

بیش از چهار هفته به رای گیری نمانده اما اکثر گروه هایی که معتقد به سرنگونی و انحلال جمهوری اسلامی هستند هنوز بیانه ای برای تحریم انتخابات نداده اند. برعکس، نشانه هایی دیده می شود که شاید برخی از این نیروها قصد تحریم صریح را نداشته باشند و بخواهند یک بازی تاکتیکی بکنند.

از جمله شورای ملی ایران به سخنگویی شاهزاده رضا پهلوی نامه‌ای منتشر کرد، خطاب به "حضرت آیت الله سید علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی"، که ادبیاتی دیپلماتیک و مودبانه دارد و از وی می خواهد که انتخابات پیش رو را منحل کند و به جای آن زمینه شرایط برگزاری یک انتخابات آزاد و سالم را فراهم نماید.

در این نامه حتی به آقای خامنه ای پیشنهاد شده است که "سلامت انتخابات را تضمین نمایید تا بتوانیم روح استبدادزدگی را از ژرفای جان و روح کشورمان بزداییم".

جمشید اسدی که از طرفداران تغییر رژیم به صورت مسالمت آمیز است و از مقاله نویسان شناخته شده سایت های خارج از کشور محسوب می‌شود در مقاله ای گفت که "پرهیختن از تحریم انتخابات به معنای پرهیختن از نشان دادن کاستی های آن نیست".

این مواضع شاید نشان از آن باشد که برخی از این نیروها قصد تحریم رسمی انتخابات را ندارند چون به اهمیت تاثیر گذاری آن واقف‌اند.

داوطلبین نامزدی

* حامیان دولت

اسفندیار رحیم مشایی (رئیس دفتر رئیس جمهور)

روح الله احمد زاده کرمانی (ریاست سازمان میراث فرهنگی)

محمود مظفری (رئیس هلال احمر)

صادق خلیلیان (وزیر کشاورزی)

* اصولگرایان دست راستی مخالف احمدی نژاد

سعید جلیلی (مسئول پرونده هسته ای)

کامران باقری لنکرانی (وزیر سابق)

علی رضا زاکانی (نماینده مجلس)

* اصولگرایان سنتی: ۲+۱

محمد باقر قالیباف (شهردار)

علی اکبر ولاتی (مشاور رهبر)

حداد عادل (نماینده مجلس)

* اصولگرایان سنتی

محمد حسن ابوترابی فرد (نماینده مجلس)

منوچهر متکی (وزیر سابق خارجه)

*اصولگرا

محسن رضایی (دبیر مجمع تشخیص مصلحت)

* خط میانه

اکبر هاشمی رفسنجانی (رئیس مجمع تشخیص مصلحت)

حسن روحانی (عضو شورای امنیت ملی)

*اصلاح طلب

محمد رضا عارف (معاون سابق ریاست جمهوری)

مصطفی کواکبیان (نماینده سابق مجلس)

* مفردین اصولگرا

محمد باقر خرازی

داوود احمدی نژاد

محمد سعیدی کیا

حسن سبحانی

علیرضا علی احمدی

محمد غرضی

علی فلاحیان

محمد قدیری ابیانه

پرویز کاظمی

محمود کاشانی

طهماسب مظاهری

رامین میهمان پرست

ابوالحسن نواب

صادق واعظ زاده

پرویز کاظمی

* منفردین اصلاح طلب

ابراهیم اصغرزاده

جواد اطاعت

اکبر اعلمی

مسعود پزشکیان

خسرو نصیرزاده

قاسم شعله سعدی

مطالب مرتبط