سه هفته به انتخابات: چرخش اوضاع به نفع اصولگرایان

فرازهای اصلی

رد صلاحیت‌ها و چرخش اوضاع به نفع اصولگرایان

اکبر هاشمی رفسنجانی نماینده ائتلاف خط میانه و اصلاح‌طلب توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شد و این اقدام جنجالی آرایش سیاسی اردوی آنها را درهم ریخت.

شورای نگهبان همچنین صلاحیت پنچ اصولگرا، از جمله سعید جلیلی و محمد باقر قالیباف، را تایید کرد و موقعیت سیاسی اردوی آنها را محکمتر ساخت.

به دنبال رد صلاحیت داوطلب جناح دولت، اسفندیار رحیم مشایی، موقعیت حامیان محمود احمدی نژاد بیش از پیش متزلزل شد.

اکنون تمام جناح‌ها باید در مورد نامزد نهایی خود تصمیم بگیرند.

رد صلاحیت‌ها

برانداختن داوطلبان میانه رو و حامی دولت

تنها یک نامزد از خط میانه و یک نامزد از اصلاح طلبان از فیلتر شورای نگهبان گذشتند.

رسانه های حکومت و اصولگرا که ماه‌ها بر طبل ضرورت رد صلاحیت رقیبانشان می‌کوبیدند فورا به کار افتادند و اعلام کردند این تصمیم کاملا قانونی بوده و ربطی به سیاست و ماهیت جناحی داوطلبان نداشته است.

از صدا و سیما گرفته تا ستون نویس های اصولگرا و ائمه جمعه یک نفس همین حکایت را تکرار کردند. لحن و کلام بیشترشان نسبت به رفسنجانی دلجویانه بود. می‌خواستند این ضربه مهلک را به نحوی ترمیم کنند. تاکید کردند مقام و منزلت آقای هاشمی در نظام به جای خود باقی است. ولی برخی هم او را تهدید کردند.

در مقابل، جناح‌های اصلاح طلب شوک شدند؛ "شوک بزرگ"، اگر تیتر روزنامه ابتکار را ملاک قرار دهیم.

گزارش این وقایع در روزنامه‌های ‌اصلاح طلب با لحنی سرد، چه بسا تلخ، و بدون شکایت و انتقاد صورت گرفت. این زبان پوششی بود بر عمق تاثرشان و نشانی از میزان سانسور مطبوعاتشان.

احتمال اینکه آیت الله علی خامنه ای حکم حکومتی دهد و ردشدگان را به صحنه بازگرداند اندک به نظر می‌رسد. امام جمعه مشهد به نقل از وی گفت چنین کاری زیاده خواهی است چرا که کار به عهده شورای نگهبان است.

اصولگرایان

دردسر تعدد نامزدها

تنها عامل ناشناخته‌ای که اکنون برای اصولگرایان در معادله انتخابات مانده این است که مشخص شود میان سعید جلیلی و محمد باقر قالیباف کدام یک مرد میدان آنها خواهد بود. هر دو به نسبت دیگران جوانند و سودای ریاست دارند.

اگر سرمقاله‌های روزنامه رسالت را بلندگوی اردوی محافظه‌کار بشناسیم رای دادن به جلیلی ضرورت ملی است و او سکاندار قوه مجریه خواهد شد. اما اگر روزنامه تهران امروز را منعکس کننده اراده این اردو بدانیم نامزد انتخاباتی باید "توانایی کافی" داشته باشد که این اشاره به تجربه اجرائی قالیباف شهردار است و بی تجربگی جلیلی دیپلمات. جو سیاسی مساجد کشور هم دوقطبی گزارش شده است.

در خطبه جمعه تهران تنها فرازی که تکبیر نمازگزاران را به همراه داشت این جمله در خطاب به نامزدها بود که اگر اهل عمل نیستید و شرایط مقام ریاست را ندارید انصراف دهید. این حرف نشانی بود از نگرانی مقامات و هوادارانشان درمورد تعدد رقبا در اردوی اصولگرا.

همچنین در هفته ای که گذشت اصولگرایان توجیه و تایید شورای نگهبان را در دستور کار خود داشتند. به وضوح نگران تاثیر این تصمیم بر افکار عمومی بودند و تاکید ‌کردند که زودتر از این مرحله عبور کنیم. کار شایسته ای صورت گرفته که مورد تایید است و اکنون باید به آرامی و بی سر و صدا پرونده را بست و بایگانی کرد.

گفتند وقت آن است که مردم حماسه بزرگ بسازند، از میان نامزدهای باقی مانده کسی را انتخاب کنند و با شرکت در رای‌گیری توطئه دشمنان جمهوری اسلامی را خنثی سازند.

خط میانه و اصلاح طلب

از پا درآمدن نامزد اصلی

شور و شوقی که با ثبت نام اکبر هاشمی رفسنجانی در اردوی خط میانه و اصلاح طلب اوج گرفته بود با رد صلاحیت او تبدیل به تلی از احساسات سرخورده و در هم پیچیده شد.

شاید عمق و ابعاد مسئله را هیچ کس به خوبی خود هاشمی مطرح نکرد. در حرفی که برای چنین مقامی بی سابقه بود و رنگ و بوی زبان مردم کوچه و بازار را داشت اوضاع جاری را با قبل از انقلاب مقایسه کرد.

گفت ایران قبل از انقلاب افتخارات داشت و خود او با پاسپورت ایرانی‌ در اروپا آزادانه سفر کرده ولی اکنون کار به جایی رسیده که ایرانیان مورد بی مهری قرار می‌گیرند.

رد صلاحیت رفسنجانی شوق اردوی خط میانه و اصلاح طلب را درهم شکست و برای آنها، به معنایی، سرنوشت انتخابات را تعیین کرد.

احیای موج خودجوشی که میان مردم بوجود آمده بود پشت سر شخصیتی چون محمد رضا عارف و یا حسن روحانی کار سهل و آسانی به نظر نمی‌رسد، بخصوص اینکه فقط چهار هفته به روز رای باقی است.

در حالیکه مطبوعاتشان محدود، احزابشان تعطیل و رهبرانشان رد صلاحیت شده‌اند، کار پیش روی این اردو آسان نیست. مگر اینکه، دوباره، خلاف خواسته حکومت موجی خود جوش ایجاد شود و پشت سر یکی از نامزدها قرار بگیرد.

حامیان دولت

اخراج بی سروصدای مشایی از بازی

در مقایسه با رد صلاحیت هاشمی - که داستان‌ها داشت و حکومت را برای لحظه‌ای لرزاند – رد صلاحیت اسفندیار رحیم مشایی حکایتی کم فراز و نشیب و بی حادثه بود.

تنها کسان شناخته شده‌ای که اعتراض کردند خود مشایی و یار سیاسی‌اش احمد محمودی نژاد بود. مشایی گفت رد صلاحیتش را ظلم می‌داند و از طریق رهبر دنبال خواهد کرد. انگار نه انگار که ایت الله علی خامنه‌ای چند سال پیش دستور اخراجش را از پست معاونت ریاست جمهوری صادر کرده بود.

احمدی نژاد هم تمام امیدش را در حکم حکومتی رهبر گذاشت و قول داد از طریق وی کار را تا لحظه آخر دنبال و حل کند.

اما بجز این شنیده اعتراضی نشد و در استمرار آنچه هفته قبل جریان داشت صدای حامیان دولت آرام و آرامتر ‌شد.

این وقایع نشانی بود از ضعف رسانه ای و تشکیلاتی حامیان دولت و این که دیگر در حکومت کسی نیست که بخواهد از آنها حمایت کند.

درس این تحولات این است که بازی شخصیت‌های منفرد و گروه‌های کوچک دیگر کم معنا است و برای ماندن در صحنه سیاسی باید از حمایت جناحی برخوردار بود.

احمدی نژاد که هشت سال سکان قوه مجریه را در دست داشت اکنون چند بار سفرهای استانی خود را لغو کرد تا در تهران بماند و اوضاع را تحت نظر داشته باشد. وی در ابراز نارضایتی نسبت به وضع موجود گفت که "ملت می‌تواند دیوار سیاه شب را بشکند تا آفتاب برآید". حرفش تند بود ولی صدایش انعکاسی در فضای سیاسی نداشت.

نامزدهای انتخابات

آغاز تبلیغات و هشت نفر در صحنه

هشت نفر در صحنه انتخابات باقی مانده‌اند. پنج اصولگرا، یک نفر از خط میانه و یک نفر از اصلاح طلبان. شخص منفرد به لحاظ سیاسی اندوخته سنگینی ندارد و جدی محسوب نمی‌شود.

اصولگرایان

  • سعید جلیلی (مسئول پرونده هسته ای)
  • محمد باقر قالیباف (شهردار تهران)
  • علی اکبر ولاتی (مشاور رهبر)
  • حداد عادل (نماینده مجلس)
  • محسن رضایی (دبیر مجمع تشخیص مصلحت)

خط میانه

  • حسن روحانی (عضو شورای امنیت ملی)

اصلاح طلب

  • محمد رضا عارف (معاون سابق ریاست جمهوری)

منفرد

  • محمد غرضی (وزیر سابق نفت و وزیر سابق پست و تلگراف و تلفن)