بررسی روزنامه های صبح شنبه تهران‎؛ ۱۱ خرداد

روزنامه های اول هفته بیشترین تیترها و عکس های صفحه اول خود را به مناظره تلویزیون جمعی نامزدهای انتخاباتی اختصاص داده و از نحوه برگزاری آن انتقاد کرده اند. به نوشته بیشتر روزنامه ها، این برنامه چهارساعته تلوبزیونی کسی را جذب نکرد و به همان سردی فضای انتخابات بود.

انتقاد از سیاست خارجی اعلام شده سعید جلیلی و ابراز تردید نسبت به ائتلاف محمدرضا عارف و حسن روحانی از دیگر بخش هائی است که روزنامه های دیگر بدان پرداخته اند و انتقاد دیگرشان این بوده است که چرا نامزدها فهرست مشکلات کشور را می گویند و هیچ سخنی از راه حل نیست.

مناظره کسالت بار یا مسابقه تلویزیونی

مهدی قدیمی در گزارش اصلی اعتماد نوشته انتظارها برای دیدن مناظره‌های داغ و پرشور انتخاباتی، پس از۴ ساعت برآورده نشد. نشستی که قرار بود بار مناظره‌های انتخاباتی را به دوش بکشد، بی‌هیجان‌تر از آن بود که تغییری در فضای جامعه ایجاد کند. میزهای محل استقرار نامزدها، در کنار تریبونی که محل سخن گفتن نامزدها بود و تایمر نصب شده روی آن، زمان باقیمانده برای پاسخگویی را نشان می‌داد، بیش از آنکه فضای یک مناظره بین هشت رقیب سیاسی را تصویر کند، یادآور مسابقات تلویزیونی بود.

به نوشته این گزارش میزگرد بدون چالشی که روز گذشته به نام نخستین مناظره کاندیداهای انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار شد، اگرچه هیچ نشانی از مناظره‌های مستقیم نامزدها در سال ۸۸ نداشت، اما در لابه‌لای سوالات کلیشه‌ ای و پاسخ‌های تکراری که بین مجری آشنا و نامزدهای هشتگانه انتخابات رد و بدل می‌شد، هر از گاهی مجالی هم برای بیان نقدهای اصلاح‌طلبانه و اصولگرایانه مهیا می‌شد. نقدهایی که استارت آن را عارف در نخستین مرحله قرار گرفتن پشت تریبون زد و واکنش حدادعادل، محسن رضایی و قالیباف را به همراه داشت. البته معاون اول دولت اصلاحات این نقدها را هم بدون پاسخ نگذاشت تا فضای این میزگرد بدون فراز و نشیب، برای دقایقی، جذاب شود.

ابراهیم اصغرزاده در اعتماد اظهار نظر کرده که مناظره زنده و درهم برهم تلویزیون موزاییکی و کسالت‌آور بود. همه کاندیداها می‌خواستند بگویند وضعیت موجود فاجعه‌آمیز است و ضمنا تنها با انتخاب شخص آنهاست که مملکت بسامان می‌شود. هریک می‌خواستند سقف فلک را بشکافند و طرح‌های آنچنانی دراندازند گویا آقایان این سال‌ها داخل کشور نبوده‌اند یا مسوولیتی کلیدی نداشته‌اند. اینها که نسخه می‌پیچند چند ماهه اقتصاد را زیر و رو می‌کنند، ریشه تورم را می‌خشکانند، قیمت دلار و ارز را کاهش و غول گرانی را به چراغش بر می‌گردانند.

نویسنده پرسیده: آیا این راه‌حل‌ها تازه به ذهن‌شان رسیده است؟ یا اگر از مدت‌ها قبل متوجه وخامت حال مریض منظور شده بودند چرا به موقع داد و فریاد نکردند و افکار عمومی، مقامات عالیه و نهادهای نظارتی نظام را در جریان نگذاشته‌اند؟

صادق زیباکلام به اعتماد گفته این مناظره در حقیقت با فضای انتخابات که در آن قرار گرفتیم اتفاقا سازگاری پیدا می‌کرد و اگر یک چرخی در شهرهای ایران داشته باشید از جمله در تهران و سایر شهرهای بزرگ متوجه می‌شویم که اصلا هیچ خبری از شور و شوق انتخاباتی نیست.

این استاد دانشگاه در عین حال گفته هر دو بخش به‌ویژه بخش دوم هم توهین به مردم (بینندگان) و هم توهین به این ۸ نامزد و هم توهین به کسانی که می‌خواستند در انتخابات شرکت کنند بود. در هیچ کجای دنیا به این شکل با نامزدهای انتخاباتی رفتار نمی‌شود که ظرف ۷۵ ثانیه باید بگوید چه راه‌حل اقتصادی برای کشور موثر است. در بخش دوم سوال تستی فاجعه بود و دلم برای خودمان و ۵۰ میلیون رأی‌دهنده سوخت که واقعا مسوولان کمترین ارزش را برای شعور و درک و شخصیت قائل نیستند.

محمد حسین روانبخش در ستون طنز مردم سالاری نوشته: واقعا تهیه‌کنندگانی که استاد آب‌بستن روی آنتن هستند هم فکر نمی‌کردند که بتوان با تعدادی سوال‌های بی‌رمق، یک کرنومتر خراب‌، یک گلدان برای قرعه‌کشی و یک مجری که از نشستن جلوی احمدی‌نژاد و لبخند‌زدن ‌معاف شده‌، بتوان این همه ساعت آنتن را پر کرد!

نویسنده بعد یادآوری کرده: دکور مناظره‌، بعد از سال‌ها دوباره یاد و خاطره مسابقه «نام‌ها و نشانه‌ها» در دهه ۶۰ را برای همه زنده کرد . واقعا آفرین به این همه همت و تلاش و خلاقیت در بازآفرینی دکورهای نوستالژیک. خرابی کرنومتری که در جلوی تریبون اصلی مناظره قرار داشت بار دیگر نشان داد که محصولات غربی هیچ ارزشی ندارد و صداو‌سیما باید از ساعت شنی برای این‌گونه برنامه‌های مهم استفاده کند که دقت زیادی دارد .به این ترتیب صداو‌سیما با قرار دادن یک کرنومتر خراب در این مناظره بار دیگر آبروی غربی‌های مدعی تکنولوژی را برد و نشان داد که تا چه حد توانایی دارد.

راه حل کجاست، فهرست مشکلات مهم نیست

ابتکاردر سرمقاله خود نوشته تاکنون آنچه از زبان نامزد‌ها شنیده شده، فهرستی از مشکلات کنونی بخصوص در حوزه معیشت مردم می‌باشد بر همین اساس فهرستی از برنامه‌های شبیه به هم نیز ارایه می‌شود. سؤال این است آیا واقعاً دولتمردان کنونی برغم همه اشکالات مدیریتی، نمی‌دانستند که برای حل مشکل بیکاری بایست تولید رونق پیدا کند؟ آیا آنان نمی‌دانندکه برای رونق اقتصادی باید فضای کسب و کار فعال گردد؟

به نوشته این مقاله مسئله تنها هدفگذاری نیست اطلاع دردها و فهرست برنامه‌ها برای برون رفت شرط لازم است. اما شرط کافی نیست مهم تر از برنامه، تحلیل درست شرایط و علت یابی دردهاست. باید مشکل را پیدا کرد. مشکل فقط لیست‌های بالا بلند ناکامی‌ها نیست. مشکل اصلی پشت این وضع پنهان است. باید با درایت و شجاعت به اسباب و علت‌ها رسید. اگر نامزدی بتواند علت‌های واقعی وضع کنونی را خوب تشریح نماید بی شک به ۵۰ درصد حل مسئله دست یافته است. مسئله را با دردشناسی تنها نمی‌توان حل کرد، مردم هم باید با ملاک توان نامزد‌ها در دردیابی پیرامونشان اظهار نظر نمایند.

سرمقاله ابتکار با تاکید بر این که از عمده علت‌های وضع کنونی تک صدایی و حذف بخش عمده نیروهای کارآمد است. نوشته پایه عدالت مورد پرسش مجری رعایت حقوق مخالف و منتقد است. اگر فرمول تبدیل منتقد به مخالف و مخالف به معاند عکس شد آنگاه عدالت معنا و مفهوم پیدا می‌کند. خود حق پنداری و باطل انگاری رقیب پایه اصلی بخش مهم مشکلات کنونی است.

نادر کریمی‌جونی در سرمقاله جهان صنعت با اشاره به گفته های نامزدان انتخابات در برنامه های تلویزیونی نوشته: مشکل اصلی برای حل معضلات جامعه، بیان و تشریح مشکلات نیست چراکه از قبل بیان و تشریح مشکل صورت گرفته است علاوه بر این ارایه راه‌حل هم چندان موثر نیست چراکه این راه‌حل‌ها قبل از این ارایه و بیان شده است. نکته اصلی در اجرای این راه‌حل، صحت شیوه اجراست

نویسنده به عنوان مثال نوشته اگر از سوی یک نهاد قدرتمند خواسته غیراصولی بودجه‌ای یا رانت تقاضا شود این نامزدان چه خواهند کرد؟ آیا به خاطر قدرتمندی و ارشدیت نهاد متقاضی، با اعطای رانت و خواسته غیراصولی موافقت می‌شود یا به خاطر غیراصولی بودن با آن مخالفت خواهد شد؟

تمامی نامزدان حتما خواهند گفت که این‌گونه خواسته‌ها مورد مخالفت قرار خواهد گرفت اما آیا تاکنون این مخالفت‌ها ابراز شده؟ آیا با فشار بیشتر روی تقاضا، اعمال‌کننده فشار به شهروندان معرفی شده است؟ یا به خاطر آنچه مصالح نظام خوانده می‌شود، رانت اعطا و موضوع با سکوت برگزار شده است؟

اظهارات ماه‌های اخیر محمود احمدی‌نژاد نشان می‌دهد که تاکنون شیوه اخیر (اعطای رانت و سکوت) مورد استفاده قرار گرفته است. اکنون رییس‌جمهور بعدی چگونه و با چه شیوه‌ای تضمین می‌دهد که رویه‌های متعارف گذشته تکرار نشود؟

میرزا بابامطهری‌نژاد در سرمقاله مردم سالاری نوشته اگر شبکه‌های خصوصی رادیو و تلویزیون وجود داشت و یا اجرای برنامه‌ها در صداوسیما به نهادهای مدنی و مردمی واگذار می‌شد، مناظره نامزدهای انتخاباتی پذیرفته بود و می‌توانست کارکرد واقعی خود را پیدا کند، همچنان که در ممالک‌ غربی وجود دارد.

به نوشته این مقاله: سوالاتی که مجریان گوش و زبان بسته صداوسیما از نامزدها می‌پرسند، اصلا سوالات مردم نیست و یا آنقدر ادبیات، مفاهیم و پیام‌های واقعی مردم در آنها کمرنگ و بی‌روح است که در مردم انگیزه ایجاد نمی‌کند. شاید به همین دلایل است که مردم کوچه و بازار از سخنرانی‌ها و سخنان نامزدها با یکدیگر کمتر سخن می‌گویند.

آن چه نامزدها نگفتند

Image caption کارتون احسان گنجی، شرق

علیرضا خانی در سرمقاله روزنامه اطلاعات نوشته سخنان نامزدها حول دو محور بود. یکی گرانی و ضرورت کنترل آن و دوم روابط خارجی و لزوم اصلاح آن. یعنی همه معضلات کشور در دو گروه خلاصه می‌شود: یا تورم و اشتغال و نرخ ارز یا روابط با آمریکا و موضوع هسته‌ای. به تعبیر وسیع‌تر یکی اقتصاد و دوم سیاست خارجی. شاید، در نگاه اول، به نظر برسد اگر این دو مشکل حل شود، کشور رستگار خواهد شد.

نویسنده سپس مسائلی را فهرست کرده که نامزدها سخنی از آن نگفتند مانند این که مردم غیر از نگرانی راجع به اشتغال و درآمد و آینده، نگران حال فعلی فرزندانشان هستند. اعتیاد، در انواع جدیدش، همچون ویروسی سریع‌الرشد در حال شیوع بیشتر است. سن اعتیاد مرتب دارد کم می‌شود. دیگر این که پایه‌های اخلاقی جامعه سست شده است. رواج حیرت انگیز انواع کلاهبرداری و شارلاتانیسم رو به تزاید، نشانه آشکاری از آن است.

سرمقاله روزنامه اطلاعات تاکید کرده که اعتماد هم به طرز غم‌انگیزی در جامعه آسیب‌ دیده است. به رغم همه بی‌کاری موجود در جامعه، هر کارفرمایی بخواهد یک نفر استخدام کند، دست و دلش می‌لرزد. دوره‌ای شده است که سخت می‌توان به کسی اعتماد کرد. چه مرد و چه زن. مردم دست و دلشان می‌لرزد و این ناشی از سقوط ارزش اعتماد است که عوارضی بدشگون‌تر از سقوط ارزش ریال دارد. از سوی دیگر وضع آموزش به‌طور بی‌سابقه‌ای بی‌سامان است و امنیت عمومی مردم آسیب دیده است.

نفی سیاست تنش زدائی و مصادره سیاست اصلاح طلبان

محمدطاهر کنعانی در قانون و جاوید قربان اوغلی در بهار در دو مقاله جدا از سعید جلیلی برای مخالفتش با سیاست تنش زدائی انتقاد کرده اند.

در مقاله قانون آمده شعار«تنش‌زدایی» در گفتمان دیپلماسی و قول و عمل مسئولان نظام، سبب دفع بسیاری از تهدیدها و خطرات و تحریم‌ها و اقدامات نظام سرمایه‌داری و قطب سلطه‌گرجهانی‌ می‌شود. گفتمان منطقی و انسانی و عملکرد معقول و منطقی بر اساس اصل«عزت و حکمت و مصلحت» موجب انزوای استکبارجهانی در برابر وجدان جامعه بشری و ملت‌های آزاده جهان، خواهد شد. طرح دکترین «تهدیدزدایی» به جای «تنش‌زدایی» و این که در سیاست خارجی، احتیاجی به تنش زدایی نداریم آن هم از جانب نامزدی که دبیر شورای عالی امنیت ملی و نماینده ملت ایران در اجلاس‌های بین‌المللی است و باید سکّاندارِکشتی توفان‌زده ملت ایران شود، بسیار تعجب بر انگیز است.

جاوید قربان اوغلی در مقاله ای در شرق نوشته این روزها، شاهد طرح شعارهای پر طمطراق و رنگارنگی از سوی نامزدهای تایید صلاحیت شده انتخابات پیش روی ریاست‌جمهوری، در حوزه سیاست خارجی هستیم. اغراق‌آمیز نیست اگر گفته شود اکثریت قریب به اتفاق هشت کاندیدا، سیاست خارجی دولت هشت‌ساله احمدی‌نژاد را به چالش می‌کشند، انتقادات تندی بر آن وارد می‌کنند و از توانمندی خود برای عبور از بحرانی که حاصل و دستاورد دولت اصولگرای احمدی‌نژاد است سخن‌ها می‌گویند.

به نوشته این کارشناس مسائل خارجی: برخی از این هشت نفر تا چندی قبل نزدیکی معناداری با دولت برخاسته از طیف اصولگرایان داشته و از «سیاست خارجی استکبار‌ستیز» دولت نهم و ایستادگی جانانه احمدی‌نژاد «در برابر باج‌خواهی قدرت‌های قلدر جهان» به ویژه در مورد سیاست هسته‌ای کشورمان، تعریف و تمجید کرده و دولت قبلی را به‌دلیل «وادادگی در مقابل دشمنان قسم‌خورده انقلاب» مورد شماتت قرار می‌دادند.

در ادامه مقاله شرق آمده: منتقدان دیروز سیاست‌های «تعامل با جهان» اصلاح‌طلبان، امروز همان ادبیات تعامل‌گرا را به عاریت گرفته و از حل مشکلات سیاست خارجی چنان سخن می‌گویند که اگر شنونده از سوابق آنان اطلاع نداشته باشد نمی‌تواند ادبیات این «اصولگرایان به اقتضای شرایط اصلاح شده» را از زبان تعاملی اصلاح‌طلبان، تمییز و تشخیص دهد. به تعبیر صحیح‌تر کاندیداهای اصولگرا، برنامه‌های اصلاح‌طلبان در حوزه روابط خارجی را به زبانی دیگر شعار انتخاباتی خود کرده‌اند.

کاندیدایی که بی‌طرفی مرا نقض کرد

قاسم خرمی در مقاله ای در بهار نقل کرده که دکتر عارف کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری در گفت‌وگوی زنده تلویزیونی چهارشنبه شب، یکی از اهداف حضورش در عرصه رقابت‌های انتخاباتی را توقف روند اخراج دانشجویان و استادان دانشگاه‌ها اعلام کرد و گفت «من آمده‌ام تا دیگر دانشجویی ستاره‌دار نشود».

نویسنده مقاله تاکید کرده : من نمی توانم نسبت به این موضع بی‌طرف بمانم و معتقدم که آقای عارف تا اینجای کار اگر هم رئیس جمهور نشود و حتی اگر کاندیدای ریاست جمهوری باقی نماند رسالت اخلاقی و انسانی خود را نسبت به این قشر مظلوم و بی‌پناه جامعه به خوبی ایفا کرده‌است. از نظر من بخشی از حماسه سیاسی فراهم شدن زمینه اشاره و انتشار چنین دردها و زخم‌هایی است که موجودیت حقوق قانونی و انسانی شهروندان ایرانی را هدف قرار داده است.

یعنی دولت احمدی نژاد هیچ تعریف نداشت؟

مسعود مرعشی در ستون طنز بهار از قول عوض حیدر‌پور، نماینده اصولگرای مجلس نوشته: "جلیلی، احمدی‌نژاد بعلاوه است" و بعد پرسیده این یعنی چی؟ یعنی جلیلی= احمدی‌نژاد+؛ یک چیزی در مایه‌های A+ خودمان. اما به نظر می‌رسد آقای حیدرپور احمدی‌نژاد را A نمی‌داند، زیرا گفته: «دولت نهم و دهم مملکت را به قهقرا برد و این‌که جلیلی را نامزد مورد تایید نظام بدانیم، کمک به تشدید‌ مسیر قهقرایی است.» در هر صورت ایشان مشخص نکرده که به احمدی‌نژاد چه نمره‌ای می‌دهد.

طنزنویس برای یافتن معنای این جمله سراغ رفته تا رابطه ریاضی احمدی‌نژاد و جلیلی را تشریح کنند. از جمله باقر لنکرانی که گفته این حرف ریشه غربی داره. به علاوه به زبان خارجی می‌شود پلاس. منظور آن‌ها این است که جلیلی، احمدی‌نژاد پلاس است. در صورتی که این طور نیست.

کاترین اشتون به نوشته ستون طنز بهار گفته "سعید جلیلی برای مذاکرات بستر بسیار مناسبی فراهم کرده است. بعد از این همه سال مذاکره با آدم‌های مختلف، هیچ‌کسی را در میز مذاکره به بنیه و مهارت جلیلی ندیده‌ام. آنچه خوبان همه دارند، جلیلی یک جا دارد. من بخاطر میزبانی خوب مذاکراتش به ایشان نمره A++ می‌دهم... آقا سعید امیدوارم از نمره‌ای که بهت دادم راضی باشی و برنده شی، چون واقعا حقته".

کیهان در ستون گفت و شنود خود با اشاره به این که اکثر نامزدهای ریاست جمهوری در مناظره تلویزیونی دیروز، تصویر سیاهی از موقعیت جمهوری اسلامی و عملکرد دولت کنونی ارائه دادند که مثلاً مجری، تصویری از یک بازار بسیار شلوغ و پرازدحام را نشان داد و نظر آنها را درباره آن پرسید، و هر یک از آنها با حمله به دولت کنونی درباره آن اظهارنظر کردند. یکی گفت؛ حیف که جیب آنها خالی است! دیگری گفت؛ صورت خود را با سیلی سرخ کرده‌اند، آن یکی گفت؛ نگاه مردم به مغازه‌ها نیست و معلوم است پول ندارند! و...

به نوشته کیهان: هیچکس هم پیدا نشد که بگوید اگر اینطوری است که شما می‌گوئید، اینهمه جمعیت در بازار که یک مرکز خرید است چه می‌کنند؟ یعنی دولت کنونی یک اقدام درخور تقدیر هم نداشته است؟

در ادامه طنز کیهان آمده: یکی می‌گفت؛ کتاب "پیرمرد و دریا" تنها کتاب خوبی است که مرحوم جلال آل احمد نوشته است. گفتند؛ ولی کتاب پیرمرد و دریا را ارنست همینگوی نوشته است و یارو بدون آن که به روی خودش بیاورد گفت؛ دیگه بدتر، یک کتاب خوب هم که دارد، ارنست همینگوی برایش نوشته است.

کارتون روز

Image caption کارتون بزرگمهر حسین پور، جلد ضمیمه ضمیمه طنز قانون