مقایسه کارنامه روحانی، لاریجانی و جلیلی در مذاکرات اتمی

این نوشته مقایسه‌ای است بین کارنامه حسن روحانی، علی لاریجانی و سعید جلیلی، دبیران پیشین و فعلی شورای امنیت ملی ایران و مسئولان مذاکرات اتمی طی ۱۰ سال گذشته. آقای روحانی و جلیلی نامزد انتخابات ریاست جمهوری هستند.

پرونده اتمی ایران با سه مذاکره کننده
حسن روحانی علی لاریجانی سعید جلیلی
مدت زمان مدیریت ۲۲ ماه (۱۴ مهر ۱۳۸۲ تا ۲۴ مرداد ۱۳۸۴) در دولت محمد خاتمی ۲۶ ماه (۲۵ مرداد ۱۳۸۴ تا ۲۸ مهر۱۳۸۶) در دولت محمود احمدی‌نژاد ۶۸ ماه، (۲۹ مهر ۱۳۸۶ تا به امروز) در دولت محمود احمدی‌نژاد
طرف‌های مستقیم مذاکره وزرای خارجه بریتانیا، فرانسه و آلمان، رئیس جمهور فرانسه و صدر اعظم آلمان. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، وزاری خارجه سه کشور فرانسه، آلمان و بریتانیا در ماه های ابتدایی (دبیر شورای عالی امنیت روسیه و وزیر خارجه چین در ادامه اضافه شدند). مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به همراه معاونان و مدیران کل سیاسی وزارت خارجه شش کشور آمریکا، بریتانیا، فرانسه، چین، روسیه و آلمان.
سیاست اصلی همکاری با اروپا و جلب اعتماد جامعه جهانی باسیاست 'تنش زدایی' و دور کردن پرونده از شورای امنیت. تغییر نگاه راهبری از اروپا به آسیا با سیاست 'نگاه به شرق' با هدف نزدیکی به چین و روسیه دو عضو دائم شورای امنیت. مقاومت در برابر خواست های شورای امنیت در تعلیق غنی سازی اورانیوم با شعار سیاست 'تهاجمی و طلبکارانه'.
مهمترین توافق توافق سعدآباد تهران (در ۲۹ مهر ۱۳۸۲ برابر با ۲۱ اکتبر ۲۰۰۳) و توافق پاریس (در ۲۵ آبان ۱۳۸۳ برابر با ۱۵ نوامبر ۲۰۰۴). تنظیم جدول زمانی برای پاسخ به سئوال های آژانس. توافق ژنو (نهم مهر ۱۳۸۸ برابر با اول اکتبر ۲۰۰۹ ) و توافق تهران (۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۹ برابر با ۱۷ مه ۲۰۱۰) توافق تهران با حضور رئیس جمهور برزیل و نخست وزیر ترکیه و محمود احمدی نژاد امضا شد.
مفاد توافق پذیرش پروتکل الحاقی معاهده منع گسترش سلاح های اتمی از سوی دولت ایران و اجرای داوطلبانه آن پیش از تصویب مجلس. آغاز بازرسی های گسترده تر از تاسیسات اتمی، تعلیق داوطلبانه گازدهی به سانتریفوژهای مرکز غنی سازی اورانیوم نطنز (در توافق تهران) و گسترش دامنه تعلیق به کلیه فعالیت های اتمی ایران (توافق پاریس). قرار بود بر اساس این توافق ایران سئوالات و تردیدهای آژانس را طی یک دوره زمانی مشخص پاسخ دهد. ایران درخواست آژانس برای بازرسی از تاسیسات قم را پذیرفت و با پیشنهاد تبادل سوخت موافقت کرد (توافق ژنو). همچنین، موافقت اصولی خود را برای مبادله اورانیوم با غلظت پایین با اورانیوم غنی شده به عنوان سوخت راکتور تهران اعلام کرد (توافق تهران).
نتیجه برای ایران جلوگیری سه کشور اروپایی از ارسال پرونده اتمی ایران به شورای امنیت و قول استفاده از حق وتو در صورت ارسال پرونده به شورای امنیت (در توافق تهران). همچنین، اعلام آمادگی اروپا برای حمایت از درخواست ایران برای عضویت در سازمان تجارت جهانی و آغاز مذاکرده برای همکاری جامع ایران و اتحادیه اروپا در زمینه های اقتصادی، سیاسی- امنیتی و فن آوری (توافق پاریس). ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل و گشوده شدن این پرونده ذیل فصل هفتم منشور ملل متحد که موضوع آن "تهدید صلح و امنیت جهانی" است. شورای امنیت با صدور ۶ قطعنامه (۴ دور تحریم) تحریم اقتصادی ایران را آغاز کرد. شماری از مقام های ایران هم در فهرست تحریم ها قرار گرفتند. وضع تحریم های بی سابقه از سوی آمریکا و اتحادیه اروپا علیه ایران، کاهش نزدیک به نیمی از صادرات نفت، کاهش بیش از نیمی از درآمدهای ارزی کشور و ایجاد مشکلات فزاینده در انتقال پول نفت صادراتی به دلیل تحریم های بانکی.
جمع بندی آغاز مذاکرات اتمی ایران با سه کشور اروپایی فرانسه، بریتانیا و آلمان در سطح وزرای امور خارجه و ارتقا به سطح رئیس جمهور فرانسه و صدراعظم آلمان.منتفی شدن ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل و کاهش احتمال خطر حمله نظامی.انتشار گزارش مدیرکل آژانس در تایید همکاری گسترده ایران برای شفافیت بیشتر و یافت نشدن موارد انحراف از اهداف صلح آمیز به سوی مقاصد نظامی.طراحی زمانبندی برای آغاز همکاری جامع ایران و اروپا.تعلیق فعالیت تاسیسات اتمی در آخرین روز دولت محمد خاتمی لغو شد اما غنی سازی اورانیوم همچنان در تعلیق ماند (حسن روحانی می گوید از برداشته شدن تعلیق پیش از رسیدن به نتایج مورد نظر و بدقولی اروپا در ارائه پیشنهاد نهایی به ایران ناراضی بوده).سعید جلیلی سومین مذاکره کننده ارشد اتمی ایران به نقل از مقام های اروپایی مذاکره کننده در دوره آقای روحانی می گوید که قرار بود ایران ابتدا فعالیت خود را تعلیق و در ادامه به طور کلی آن را تعطیل کند.آیت الله علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران هم در مقطع پس از این دوره گفته که اروپایی ها در این دوره زیاده خواهی داشته اند و این دوره مذاکرات را دوره عقب نشینی ایران توصیف کرده. توقف اجرای پروتکل الحاقی و کاهش همکاری ایران با آژانس.پایان دادن به تعلیق غنی سازی اورانیومرد پیشنهاد مسکو برای غنی سازی اورانیوم ایران در خاک روسیه.شکست توافق تبادل سوخت اتمی.صدور بیانیه شورای امنیت و درخواست از ایران برای همکاری با آژانس.صدور اولین قطعنامه در جولاى ۲۰۰۶، مرداد ۱۳۸۵صدور دومین قطعنامه (اولین قطعنامه تحریمی)، در دسامبر ۲۰۰۶، دی ۱۳۵۸صدور سومین قطعنامه (دومین قطعنامه تحریمی) در مارس ۲۰۰۷، فروردین ۱۳۸۶ کاهش سطح مذاکرات از رده وزرای خارجه به معاونان و مدیران کل.ورود نماینده آمریکا به مذاکرات اتمی و تشکیل گروه ۱+۵. این مذاکرات به سرپرستی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا برگزار می شود.افشای وجود تاسیسات غنی سازی در قم بدون اطلاع آژانس.آغاز غنی سازی اورانیوم با خلوص ۲۰ درصد با هدف تولید سوخت برای راکتور تحقیقاتی تهران و تولید رادیو داروها در داخل. تکمیل چرخه سوخت اتمی در ابعاد صنعتی.صدور چهارمین قطعنامه (سومین قطعنامه تحریمی) در مارس ۲۰۰۸ ، اسفند ۱۳۸۶صدور پنجمین قطعنامه (تاکید بر خواست ها و تحریم های پیشین بدون وضع شدن تحریم های تازه) در سپتامبر ۲۰۰۸ ، مهر ۱۳۸۷صدور ششمین قطعنامه (چهارمین قطعنامه تحریمی) در ژوئن ۲۰۱۰ ، خرداد ۱۳۸۹انتشار گزارش های آژانس مبنی بر ناتوانی در تایید اهداف صلح آمیز برنامه های ایران.آغاز تحریم های شدید و گسترده آمریکا و اتحادیه اروپا. این تحریم ها شامل بانک مرکزی ایران، خرید نفت و سرمایه گذاری در صنایع نفت و گاز، معاملات بانکی، ریال ایران، سرمایه گذاری در صنعت خودرورسازی، کشتیرانی و صنعت هوانوردی و معاملات طلا و فلزات گرانبها با ایران می شد و با فشار به مشتریان آسیایی برای کاهش پی در پی و توقف خرید نفت و گاز ایران همراه بود. تحریم شمار گسترده ای از شخصیت ها و چهره های سیاسی و نظامی و امنیتی ایران از دیگر اجزای تحریم های جدید بود.

موضع رسمی ایران: ایران می گوید هدف این کشور استفاده صلح آمیز از انرژی اتمی است و حقوق خود را مطابق معاهده منع گسترش سلاح های اتمی پیگیری می کند. آیت الله علی خامنه ای رهبر جمهوری اسلامی ایران هم گفته که تولید، نگهداری و استفاده از بمب اتمی را حرام می داند.