روحانی و دسترسی به اینترنت؛ خواسته‌‌ها و تردیدها

Image caption واژه‌های پر تکرار در درخواست‌های کاربران ایرانی از حسن روحانی درباره اینترنت - منبع: وبلاگ کمانگیر

گروهی از ایرانیان کاربر اینترنت در طوماری سرگشاده از حسن روحانی خواسته‌‌اند که وضع اینترنت را بهتر کند. با این حال برخی از ناظران درباره توانایی رئیس‌‌جمهوری در این باره ابراز تردید می‌‌کنند.

وضعیت رسانه‌ها و دسترسی به اینترنت در صدر فهرست موضوعات مورد اشاره رئیس‌جمهوری منتخب ایران در برنامه‌های انتخاباتی و تبلیغاتی‌اش نبود، اما پس از پیروزی او، امیدواری‌ها و تردیدهایی درباره سیاست‌های او در این موضوعات شکل گرفت.

کاربران ایرانی در وبسایت‌ها و سرویس‌هایی که اغلب فیلتر شده‌اند، از جمله فیس‌بوک و توییتر، نامه‌های سرگشاده برای حسن روحانی می‌نویسند و صفحه‌هایی راه انداخته‌اند که وعده‌های او، یا به قول کاربران، "قفل‌های باز نشده" را به خودش یادآوری کنند.

در برنامه‌های تبلیغاتی که در شبکه‌های مختلف تلویزیون ایران پخش شد و همچنین نطق‌های انتخاباتی در تهران و دیگر شهرهای ایران که مخابره شد، حسن روحانی تاکید پر بسآمدی بر آزادی رسانه‌ها و افزایش سطح دسترسی به اینترنت نکرد، ولی در مواردی هم که به این موضوعات اشاره داشت، از وضعیت فعلی در ایران انتقاد کرد.

'در شان ایرانیان'

Image caption حسن روحانی اکنون با رسیدن به ریاست جمهوری، رئیس شورای عالی امنیت ملی ایران می‌شود؛ از نهادهای عمده محدودکردن رسانه‌ها در سال‌های اخیر

یکی از این اشاره‌های معدود، در برنامه‌ای بود که از شبکه چهار تلویزیون ایران پخش شد.

آقای روحانی در این برنامه که شامگاه پنج‌شنبه ۱۶ خرداد پخش شد، گفت پهنای باند اینترنت در ایران "در شان ایرانیان" نیست.

شبکه چهار تلویزیون ایران مخاطبان خود را عمدتا در بین دانشجویان و نخبگان ایرانی می‌جوید و به نظر می‌رسد دایره سئوال‌هایی که کارشناسان آن از نامزدهای انتخاباتی می‌پرسیدند، نسبت به دیگر برنامه‌های انتخاباتی تلویزیون ایران، بازتر بود.

حسن روحانی در این مصاحبه به سرعت پایین دسترسی به اینترنت اشاره کرد و گفت که در حال حاضر کاربران در ایران "ساعت‌ها در اینترنت منتظر اطلاعات" هستند.

رئیس‌جمهوری منتخب ایران پیش از انتخابات گفت که باید به رسانه‌ها در ایران "آزادی عمل" داده شود.

آقای روحانی که در ۱۶ سال دولت‌های اکبر هاشمی رفسنجانی و محمد خاتمی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران بود، در سخنان انتخاباتی خود هرجا سخنی از آزادی رسانه‌ها زد، بلافاصله بر تعهد رسانه‌ها به "چارچوب" و "قانون" هم اشاره کرد.

او در عین حال گفت که امنیت و منافع ملی، دو مولفه‌ای که همواره می‌توانند از بهانه‌های تحدید آزادی رسانه‌ها باشند، "باید در چارچوب روشنی قرار گیرد."

درخواست برای 'اینترنت بهتر'

Image caption حسن روحانی گفت پهنای باند اینترنت در ایران "در شان ایرانیان" نیست.

در دو هفته گذشته پس از انتخاب حسن روحانی به ریاست جمهوری ایران، کاربران ایرانی اینترنت در داخل و خارج کشور، طوماری با مشارکت جمعی نوشتند که در آن بیش از هرچیز خواستار "اصلاح وضعیت اینترنت" شده‌اند.

این طومار را حدود ۵۸۰۰ کاربر ایرانی تکمیل کرده‌اند و هر یک، خواسته‌های خود را از آقای روحانی درباره اینترنت نوشته‌اند.

آرش آبادپور که وبلاگ کمانگیر را دارد و از بانیان این طومار بوده، در این باره می‌گوید: "۸۵ درصد از کسانی که خواستار 'اینترنت بهتر' شده‌اند، از فیلترینگ٬ قطع‌شدن دسترسی و در دسترس نبودن اینترنت پرسرعت انتقاد کرده‌اند."

به گفته او، در مجموع ۸۸ درصد از کسانی که این طومار را امضا کرده‌اند، از کاربران داخل ایران هستند.

۲۴ درصد امضاکنندگان این طومار، همچنین خواستار ارزان‌تر شدن دسترسی به اینترنت شده‌اند و ۹ درصد هم گفته‌اند که نگرانی‌ها درباره امنیت شخصی در اینترنت باید رفع شود.

نقش آیت‌‌‌الله خامنه‌‌‌ای

با وجود انتقادهای حسن روحانی به وضعیت رسانه و از جمله سطح دسترسی ایرانیان به اینترنت، توقع کسانی که در میان سخنان او به دنبال راهکار و پیشنهادی برای بهبود این وضعیت بوده‌اند، چندان برآورده نشده است.

حسن روحانی، پیش از انتخابات ریاست جمهوری ایران گفت: "ما در دنیایی زندگی می‌کنیم که محدود کردن اطلاعات امکان‌پذیر نیست."

در این باره علی بانگی، مدیر گروه "اصل ۱۹" که حامی آزادی رسانه‌ای است، می‌گوید: "هرچند آقای روحانی از وضعیت کنونی انتقاد کرد ولی هیچ طرح مشخصی ارائه نکرد که بگوید چه طور می خواهد این وضعیت را بهبود دهد."

این دانشجوی دکترای علوم سیاسی در دانشگاه تورنتو معتقد است: "به خصوص با تشکیل شورای عالی فضای مجازی در ماه‌های گذشته، به نظرم نقش و اختیارات رئیس جمهوری در این باره خیلی کم شده است."

به گفته آقای بانگی، شورای عالی فضای مجازی سیاست‌های کلان اینترنتی را در ایران تعیین می‌کند و بیشتر در اختیار آیت الله علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی است.

علی بانگی درباره سیاست‌گذاران دیگر در حوزه اینترنت می‌گوید: "سیاستگذاری اینترنت در دو سال گذشته از اختیار رئیس‌جمهوری خارج شده است. سانسور و فیلترینگ هم بیشتر در دست قوه قضائیه است. نقش رئیس‌جمهوری در این باره خیلی محدود شده است."

پیشنهاد مدیر گروه "اصل ۱۹"، از گروه‌های حامی تقویت آزادی رسانه، به حسن روحانی این است که در تعیین سیاست‌ها، نقش بیشتری به سازمان‌های مردم‌نهاد، جامعه مدنی و بخش خصوصی داده شود.

گروه‌هایی که به گفته او "در حال حاضر هیچ نقشی در تعیین سیاست‌های دولتی ندارند".

نگاه به وزارتخانه‌ها

حسن روحانی که خود در سال‌های پیش دبیر عالی شورای عالی امنیت ملی ایران بوده، اکنون با رسیدن به ریاست جمهوری، رئیس این شورا می‌شود.

این شورا به‌ویژه در چهار سال گذشته، از نهادهای موثر در تعیین خطوط قرمز جدید برای رسانه‌های ایران بوده است.

طبق گزارش‌ها خطوط قرمزی که شورای عالی امنیت ملی ایران وضع کرده، حتی شامل منع انتشار نام محمد خاتمی رئیس‌جمهوری سابق ایران هم بوده و انتشار عکس او روی جلد نشریات، مایه توقیف آنها شده است.

با این حال حسن روحانی در اولین سخنانش پس از اعلام نتیجه انتخابات که در بخش‌های خبری پربیننده تلویزیون ایران پخش شد، از آقای خاتمی نام برد و از او بابت حمایتش تشکر کرد.

با آغاز ریاست جمهوری آقای روحانی در میانه تابستان، عملکرد دولت او از نخستین ماه‌ها می‌تواند نشان دهد که تا کجا خط قرمزهای حال حاضر را عقب می‌زند.

انتخاب‌های او برای وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت ارتباطات و فنآوری اطلاعات و البته وزارت اطلاعات، از اولین نشانه‌های جایگاه دسترسی به اینترنت و رسانه‌ها در فهرست اولویت‌های هفتمین رئیس‌جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.