نخستین رقابت واقعی در انتخاب شهردار پایتخت

شورای شهر تهران
Image caption انتخابات شهردار تهران برای نخستین بار به معنای واقعی رقابتی بود. در دوره های گذشته به خاطر یکدست بودن ترکیب شورا هیچ گاه دو گزینه برای شهرداری تهران وجود نداشت

انتخاب دوباره محمد باقر قالیباف به عنوان شهردار تهران، دارای حاشیه های مختلفی بوده که رنگ و رویی سیاسی داشته است.

پس از شکست قالیباف در انتخابات ریاست جمهوری و همچنین تغییر شکننده ترکیب اعضای شورای شهر تهران به سود اصلاح طلبان، این انتظار وجود داشت که فردی خارج از اصولگرایان کلید پایتخت را در اختیار گیرد. اما علی‌رغم محاسبات و برنامه ریزی‌های اصلاح طلبان، نامزد مغلوب انتخابات ریاست جمهوری برنده رقابت در انتخابات سی و یک نفره شورای شهر تهران شد.

به این ترتیب، اصلاح طلبان شورا که پیشتر موفق شده بودند احمد مسجد جامعی را جانشین مهدی چمران رییس پیشین شورای شهر تهران کنند، نتواستند کلید پایتخت را از دست اصولگرایان بگیرند.

شورای دو قطبی تهران

انتخابات شهردار تهران برای نخستین بار به معنای واقعی رقابتی بود. در دوره های گذشته به خاطر یکدست بودن ترکیب شورا هیچ گاه دو گزینه برای شهرداری تهران وجود نداشت. اما این بار، ترکیب متفاوت شورای شهر و وجود تعدادی قابل توجه از کاندیداهای غیرسیاسی - عمدتا ورزشکار - در آن، انتخاب شهردار جدید را رقابتی کرده بود.

در این رقابت در یک سو محسن هاشمی قرار داشت که از سال ۱۳۷۶ تا ۱۳۸۹ مدیریت یکی از بزرگترین و پر هزینه ترین پروژه های کشور را اداره می کرد و در سوی دیگر محمدباقر قالیباف با سابقه فرماندهی نیروی هوایی سپاه و نیروی انتظامی و در پایان هشت سال مدیریت پایتخت قرار گرفته بود.

هر چند به باور برخی تفاوت محسوسی از منظر مدیریتی میان این دو رقیب وجود نداشت، اما اصلاح طلبان شورای شهر به دنبال مدیر جدیدی برای پایتخت بودند. مدیری که به لحاظ سیاسی با آنها همسو بوده و به گفته مسجد جامعی به دنبال کسب جایگاه ریاست جمهوری و پروژه های تبلیغاتی نباشد.

در بحبوحه چنین رقابتی، نامزد شدن فرزند ارشد اکبر هاشمی رفسنجانی، به باوربرخی از اصلاح طلبان بهترین انتخاب شورای شهر نبود. برخی از آنان چهره ای متعادل تر و به مفهومی نزدیک تر به جریان اصولگرا را برای شهرداری پیشنهاد می کردند تا از شکل گیری فضای دو قطبی در شورای شهر و شکست محتمل اصلاح طلبان پیشگیری شود.

اما در مقابل، برخی دیگر معتقد بودند شورای شهر باید به جای محسن هاشمی از چهره های شاخص تر اصلاح طلب برای احراز این سمت استفاده می کرد.

رای سرنوشت ساز

محدباقر قالیباف تنها با اختلافی اندک شهردار تهران شد. اختلافی که حاصل توازن قدرت شکننده میان اصولگرایان و اصلاح طلبان در شورای شهر تهران است. چنین وضعیتی ممکن است فرصت را برای هر عضو شورا فراهم سازد تا بر تصمیمات سرنوشت ساز این نهاد تاثیری تعیین کننده بگذارد.

برخی ناظران نیز استدلال می کنند که لابی تیم قالیباف و فضا سازی برخی رسانه های اصولگرا بر تعیین سرنوشت انتخاب شهردار تهران نقشی تعیین کننده داشته است.

با این وجود، بسیاری از فعالان اصلاح طلب تقصیر این شکنندگی در ائتلاف اصلاح طلبان پایتخت نشین را بر عهده کسانی گذاشته اند که در انتخاب فهرست نامزدهای مورد حمایت آنان در انتخابات شوراها نقش داشته اند. به باور این فعالان، گنجاندن دو نفر از اعضای کنونی شورا در فهرست اصلاح طلبان با دقت نظر کافی همراه نبوده است.

الهه راستگو و احمد دنیا مالی دو عضوی هستند که بر اساس نوشته برخی منابع خبری رای خود را برخلاف توافق قبلی با فراکسیون اصلاح طلب شورا به محمد باقر قالیباف داده اند. در این میان، رای الهه راستگو، با توجه به ادعای منتقدانش در شورای شهر که می گویند او پیش از انتخاب شهردار "قسم" خورده بوده به محسن هاشمی رای بدهد، با واکنش های بیشتری رو به رو شده است.

اخراج از حزب اسلامی کار، تشکل اصلاح طلبی که خانم راستگو با حمایت آن وارد شورای شهر شده، شدیدترین واکنشی است که به رای غیرمنتظره او به محمدباقر قالیباف صورت گرفته است.

انتخاب آقای قالیباف گرچه برای اصلاح طلبان نوعی شکست محسوب می شود، اما برخی بر این باورند مدیریت این دوره او در تهران با توجه به تغییر دولت و ترکیب شورای شهر تهران، مدیریتی متفاوت از هشت سال گذشته خواهد بود.

این انتخابات، همچنین صرف نظر از نتیجه آن، سنت رقابتی تازه ای در انتخاب شهرداران پدید آورده است و به عقیده برخی ناظران، می تواند به تقویت ایده انتخاب مستقیم شهردار از سوی شهروندان بینجامد.