۱۰ سال مذاکرات اتمی ایران کجا و چطور انجام شد؟

توافق سعدآباد

اولین مذاکره اتمی با سه کشور اروپایی، تهران (سعدآباد)، ۲۹ مهر ۱۳۸۲ انجام شد. در ۲۹ مهر ۱۳۸۲ برابر با ۲۱ اکتبر ۲۰۰۳، در نشست مشترک وزاری خارجه سه کشور اروپایی و هیئت ایرانی که در کاخ سعدآباد تهران برگزار شد، طی بیانیه ای اعلام شد که ایران پروتکل الحاقی معاهده منع گسترش سلاح های اتمی را اجرا و به صورت داوطلبانه گازدهی به سانترفیوژهای مرکز غنی سازی نطنز را با هدف اعتماد سازی معلق می کند.

ایران با اجرای پروتکل الحاقی، بازدید گسترده بازرسان آژانس انرژی اتمی از تأسیسات اتمی خود را مهیا کرد.

آلمان متعهد شد که مانع ارسال پرونده ایران به شورای امنیت شود و بریتانیا و فرانسه نیز متعهد شدند تا از ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل جلوگیری و در صورت ارسال بررسی آن را وتو کنند.

حسن روحانی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی ایران ریاست مذاکرات را از سوی ایران بر عهده داشت.

ریاست هیئت اروپایی را هم دومینیک دو ویلپن،جک استراو و یوشکا فیشر وزرای خارجه سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان بر عهده داشتند.

توافق بروکسل

Image caption دومینیک دوویلپن، حسن روحانی و جک استرا

این توافق‌نامه در ۴ اسفند ماه ۱۳۸۲ برابر با ۲۳ فوریه ۲۰۰۴ به امضا رسید و ایران متعهد شد ساخت و آزمایش سانتریفیوژهای مورد نیاز برای غنی‌سازی و ساخت قطعات یدکی سانتریفیوژهای موجود را به طور داوطلبانه تعلیق کند.

در این مذاکرات ریاست هیئت ایرانی بر عهده حسن روحانی و ریاست هیئت اروپایی بر عهده خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا بود و وزرای حاضر در مذاکرات سعدآباد هم او را همراهی می کردند. توافق‌نامه توسط مدیران ارشد چهار کشور (نه دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و سه وزیر اروپایی) امضا شده است.

توافق پاریس

Image caption حسن روحانی پس از توافق پاریس با ژاک شیراک رئیس جمهور فرانسه دیدار کرده بود

این توافق‌نامه در ۱۴ نوامبر ۲۰۰۴ برابر با ۲۴ آبان ۱۳۸۳ در پاریس بین ایران و سه کشور فرانسه، بریتانیا و آلمان به امضا رسید.

به موجب این توافق ایران به عنوان اقدامی داوطلبانه در جهت اعتمادسازی پذیرفت که کلیه فعالیت‌های مربوط به غنی‌سازی و بازفرآوری مانند ساخت، تولید، نصب، آزمایش، مونتاژ و راه‌اندازی سانتریفیوژهای گازی، و فعالیت‌های مربوط به جداسازی پلوتونیم را متوقف کند و در عوض اتحادیه اروپا برای پذیرش ایران در سازمان تجارت جهانی تلاش کند.

منظور از تعلیق داوطلبانه این است که این اقدام به منزله تعهد حقوقی برای ایران نیست و صرفا اقدامی کوتاه مدت با هدف اعتمادسازی و رفع نگرانی از برنامه اتمی اش است.

نماینده مذاکره‌کننده ایران سیروس ناصری و محمدجواد ظریف به همراه سفیران وقت ایران در پاریس، لندن و برلین بودند. سه وزیر خارجه حاضر در مذاکرات سعدآباد هم نماینده بریتانیا، فرانسه و آلمان بودند.

توافق‌نامه پاریس هم توسط مدیران ارشد چهار کشور (نه دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و سه وزیر اروپایی) امضا شده است.

مذاکرات مادرید

این مذاکرات روز سی ام مه ۲۰۰۷ (۱۰ خرداد ۱۳۸۶) در مادرید پایتخت اسپانیا میان علی لاریجانی دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی و خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا انجام شد.

تازه ترین تلاش دیپلماتیک ایران و قدرت های عمده جهان برای شکستن بن بست جاری بر سر برنامه اتمی ایران ظاهرا بدون گشایشی عمده اما با تعهد طرفین برای ادامه این تلاش ها در اسپانیا پایان یافته است.

خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که به نمایندگی از سوی اعضای دائم شورای امنیت و آلمان با ایران گفتگو می کند پس از گفت و گوهای تازه خود با علی لاریجانی نماینده ایران در مادرید پایتخت اسپانیا گفت "پیشرفت هایی" در مورد برخی مسائل مهم حاصل شده است.

وی گفت "فکر می کنم بتوان گفت که هیچ نوع گشایش اساسی حاصل نشد اما در مورد برخی مسائل مهم پیشرفت هایی کردیم."

گفت و گوهای پنجشنبه شب دو مقام چهار ساعت به طول انجامید و هر دو آنها پس از بیرون آمدن از جلسه گفتند قصد دارند دو هفته دیگر این گفت و گوها را ادامه دهند.

جزئیات این گفت و گوها طبق روال گذشته فاش نشده با این حال آسوشیتدپرس به نقل از هر دو طرف گزارش داد که تمرکز اصلی بر "مسائل برجسته با آژانس بین المللی انرژی اتمی" بوده است که اشاره ای است به سوالاتی که این آژانس در مورد برنامه اتمی ایران دارد و می گوید تا به آنها پاسخ داده نشود نمی تواند ماهیت واقعی این برنامه را مشخص کند.

علی لاریجانی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران پس از پایان جلسه از "برخی ایده های مفید که دو طرف معرفی کردند" صحبت کرد و به برخی "وجوه مشترک" اشاره کرد. خاویر سولانا نیز گفت آنها "تبادلی فکری در مورد چگونگی جلو بردن فرآیند" داشته اند و از "فضای خوب" گفت و گوها سخن به میان آورد.

آقای لاریجانی پس از پایان این مذاکره گفت و گوی مفصلی با خبرگزاری جمهوری اسلامی کرده و در آن، گفته که مذاکره با آقای سولانا یک گام بسوی حل مسئله اتمی ایران بوده است.

آقای لاریجانی در این مصاحبه گفته که ایران ظرفیت اتمی خود را به دست آورده و آماده ‌است تا با مذاکراتی "سازنده"، برای حل اختلافاتی که بر سر فعالیت اتمی خود با قدرتهای جهان دارد به تفاهم و توافق برسد.

اظهارات وی حاکی از اینکه ایران ظرفیت اتمی خود را به دست آورده را شاید بتوان موضعگیری تازه ایران در تلاش دیپلماتیک برای حل مناقشه اتمی دانست و به این معنی تعبیر کرد که ایران می خواهد دولتهای اروپایی را قانع کند که غنی سازی اورانیوم را در همین حد نگه دارد و افزایش ندهد و در مقابل این دولتها، تحریم هایی را که بر اساس قطعنامه شورای امنیت بر ایران اعمال شده لغو کنند و به مذاکراتی باز گردند که هدف از آن رفع نگرانی اتحادیه اروپا از اهداف فعالیت اتمی ایران اعلام شده است.

مذاکرات لیسبون

علی لاریجانی، مسئول مذاکرات اتمی ایران ۲۲ ژوئن ۲۰۰۷ (اول تیر ۱۳۸۶) در لیسبون پایتخت پرتقال با خاویر سولانا دیدار و گفت و گو کرد. آقای لاریجانی در آستانه گفت و گو با محمد البرادعی، مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی، گفت اگر سازمان ملل ایران را با تحریم های بیشتر تهدید کند، ایران برنامه غنی سازی اورانیوم را متوقف نخواهد کرد.

آقای لاریجانی از سازمان ملل خواست در این مورد لحن آشتی جویانه تری در پیش بگیرد.

دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران قرار است در وین با محمد البرادعی دیدار کند در حالی صورت می گیرد که اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل در حال بررسی تحریم های گسترده تر علیه ایران هستند.

علی اصغر سلطانیه، نماینده ایران در آژانس نیز در آستانه این مذاکرات گفته است: "تعلیق غنی سازی غیرممکن است و قابل بحث نیست."

آقای سلطانیه گفت لاریجانی و البرادعی درباره تقویت همکاری میان ایران و آژانس صحبت خواهند کرد.

آقای لاریجانی قرار است بعد از وین عازم لیسبون، پایتخت پرتغال شود و با خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفتگو کند.

علی لاریجانی در ملاقات قبلی خود با خاویر سولانا گفته بود ایران حاضر است برای پاسخ دادن به ابهاماتی که در زمینه فعالیت های هسته ای گذشته این کشور وجود دارد، بیشتر تلاش به خرج دهد. اما اکنون با گذشت یک ماه، نشانه ای از پیشرفت در این مورد دیده نمی شود.

شورای امنیت سازمان ملل متحد طی چند ماه گذشته با صدور قطعنامه هایی علیه ایران، تحریم های بین المللی علیه این کشور اعمال کرده است.

مذاکرات ژنو ۱

این دور از مذاکرات در تیر ۱۳۸۷ در شهر ژنو انجام گرفت. روز ۱۹ جولای ۲۰۰۸ آقای جلیلی و آقای سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا در ژنو با یکدیگر دیدار و درباره بسته پیشنهادی کشورهای ۱+۵ برای ترغیب ایران به متوقف کردن غنی سازی اورانیوم گفت و گو کردند. اعضای گروه ۱+۵ اعلام کردند که اگر ایران "پاسخ روشنی" به بسته پیشنهادی ندهد، "چاره ای جز اعمال تحریم های بیشتر ندارند."

خبرگزاری‌های ایران ۱۵ مرداد ۱۳۷۸ از ارسال نامه‌‌ای از سوی شورای عالی امنیت ملی ایران به خاویر سولانا خبر داده‌اند که در آن اشاره‌ای به تعلیق غنی سازی اورانیوم از طرف ایران نشده است.

در حالی که تصور می‌شود این نامه، پاسخ ایران به بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ باشد، یک مقام ناشناس شورای عالی امنیت ملی ایران به خبرگزاری‌های غربی گفته است که این نامه پاسخ ایران به بسته پیشنهادی غرب نیست و خبرگزاری جمهوری اسلامی نیز به نقل از "یک مقام مسئول در شورای عالی امنیت ملی" گزارش داده است که در نامه ارسالی "متن مذاکرات تلفنی روز گذشته سعید جلیلی مذاکره کننده ارشد اتمی ایران با خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به سولانا ارائه شده است."

سعید جلیلی و خاویر سولانا بعد از مذاکرات ژنو تلفنی با یکدیگر گفتگو کردند. مقام های ایرانی اعلام کرده اند که که در این گفت وگو بحثی از "تعلیق در برابر تعلیق" به میان نیامده و سخنگوی آقای سولانا نیز مذاکرات را بی‌نتیجه دانسته است.

در پی گفتگوی تلفنی خاویر سولانا و آقای جلیلی، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد که ایران پذیرفته است که تا پایان روز سه شنبه پاسخ خود را به بسته پیشنهادی گروه ۱+۵ ارائه کند.

دیپلمات‌های بریتانیایی تاکید کرده بودند که اگر ایران تا پایان روز ۱۵ مرداد (پنجم اوت) پاسخ ساده و مثبتی به بسته پیشنهادی شش قدرت جهانی ندهد، راهی جر تشدید تحریم های اقتصادی ایران در سازمان ملل باقی نمی‌ماند.

پیش از این در فوریه ۲۰۰۷ دیپلمات های غربی گفته بودند که سوئیس به ایران طرحی را پیشنهاد داده که شامل استفاده از گاز خنثی به جای هگزافلوراید اورانیوم در سانتریفوژهای ایرانی یا به کار گیری آن ها در خلاء، در طول مذاکرات با ایران است. به این ترتیب فعالیت سانتریفوژها برای رضایت ایران ادامه می یابد و در عین حال غنی سازی اورانیوم نیز برای جلب اعتماد غرب برای مدتی صورت نمی گیرد.

مذاکرات ژنو ۲

این دور از مذاکرات در مهر ۱۳۸۸ در شهر ژنو انجام گرفت. ایران در مذاکره با همین گروه ۱+۵ بر سر مبادله بخش اعظم اورانیوم غنی شده ایران با سوخت اتمی راکتور پژوهشی تهران به توافق کلی دست یافتند اما ایران بعدا به جزئیات آن طرح ایراد گرفت و عملا از پذیرش آن سر باز زد.

تیم مذاکره‌ کننده‌ اتمی به محض ورود به تهران با انتقاد گسترده‌ محافظه‌کارانی چون علی لاریجانی و نیز رهبران مخالفان دولت، میرحسین موسوی و مهدی کروبی رویارو شد و در نهایت وعده‌هایی که در ژنو داده شده بود امکان ناپذیر شد.

این مذاکرات به سرپرستی سعید جلیلی از سوی ایران و خاویر سولانا، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به نمایندگی ۱+۵ انجام شد.

مذاکرات تهران

صبح روز دوشنبه، ۲۷ اردیبهشت ۱۳۸۹ (۱۷ مه ۲۰۱۰)، خبرگزاری های داخلی ایران گزارش کردند که لولا دا سیلوا و محمود احمدی نژاد، روسای جمهور وقت ایران و برزیل، و رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه، مذاکرات سه جانبه خود را "در خصوص مبادله سوخت" در محل اجلاس سران در تهران آغاز کردند.

ساعاتی بعد رامین مهمانپرست، سخنگوی وقت وزارت امور خارجه ایران، گفت که در نشست سه جانبه وزیران خارجه سه کشور ایران، ترکیه و برزیل توافق شد که ترکیه محل مبادله سوخت هسته ای ایران باشد هرچند خبرگزاری فارس در مخابره سخنان آقای مهمانپرست نوشته بود که "در صورتی که توافق بین ایران، ترکیه و برزیل و گروه وین حاصل شود" محل نگهداری سوخت با حق نظارت ایران و آژانس و سپس مبادله در ترکیه خواهد بود.

متن توافق اتمی تهران با حضور روسای جمهور ایران و برزیل و نخست وزیر ترکیه

نمایندگان این گروه پائیز گذشته با نمایندگان ایران در وین ملاقات کردند تا پیشنهاد آژانس بین المللی انرژی اتمی برای خارج کردن یک هزار و دویست کیلوگرم اورانیوم غنی شده از ایران در مقابل ارسال یکصد و بیست کیلوگرم سوخت مورد استفاده در رآکتور تحقیقات پزشکی تهران را مورد بررسی قرار دهند.

همزمان، خبرگزاری های داخلی گزارشی را از نشست خبری مشترک وزیران خارجه ایران، برزیل و ترکیه منتشر کردند و نوشتند که هر سه کشور حق ایران و سایر کشورهای امضا کننده پیمان منع گسترش جنگ افزارهای هسته ای در برخورداری از فن آوری چرخه سوخت اتمی را قبول کرده اند و وزیر خارجه ترکیه هم گفته است اورانیوم ارسالی از ایران تا زمان مبادله، به منزله امانت مردم ایران در خاک ترکیه خواهد بود.

آقای مهمانپرست گفت که "ظرف یک هفته، نامه مبادله سوخت به آژانس بین المللی انرژی اتمی نوشته می شود" که به منزله توافق ایران با خروج بخش عمده ذخیره اورانیوم غنی شده از کشور است.

به گفته این مقام ایرانی "وقتی موافقت نهایی بین ایران و گروه وین به امضا برسد، میزان ۱۲۰۰ کیلوگرم سوخت ما با نظارت ایران و آژانس در ترکیه نگهداری می شود" و افزود که ایران به غنی سازی اورانیوم تا حد ۲۰ درصد ادامه می دهد هر چند مشخص نکرد که این عملیات صرفا در مقیاس آزمایشگاهی صورت می گیرد یا جنبه صنعتی خواهد داشت.

آمریکا و روسیه نسبت به موفقیت تلاش این دو کشور خوشبین نبوده اند، ولی رئیس جمهور وقت برزیل امیدوار بود بتواند در این سفر توافق مقام های ایرانی را برای انعطاف بیشتر جلب کند.

آقای لولا پیش از سفر به تهران در مسکو گفته بود "من باید از همه آموخته ها دوران طولانی کار سیاسی خود استفاده کنم تا دوستم احمدی نژاد را قانع کنم با جامعه بین المللی به توافق برسد."

آقای مدودف در دیدار با آقای لولا، سفر او به تهران را آخرین فرصت ایران برای پیشگیری از تشدید تحریم های بین المللی این کشور دانسته بود.

هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا نیز گفته بود تا زمانی که قطعنامه جدیدی علیه ایران صادر نشود، این کشور به صورت جدی مذاکره نخواهد کرد.

در پی سفر آقای لولا و رجب طیب اردوغان، نخست وزیر ترکیه به ایران و موافقت این کشور با مبادله بخشی از اورانیوم غنی شده خود با سوخت اتمی مورد نیاز راکتور تحقیقاتی تهران، آمریکا از توافق پنج عضو دائمی شورای امنیت با پیش نویس قطعنامه تشدید تحریم های ایران خبر داد. با تصویب تحریم های تازه علیه ایران، توافق تهران درباره تبادل سوخت اتمی هرگز به مرحله اجرا درنیامد.

مذاکرات ژنو ۳

مذاکرات گروه پنج به علاوه‌ یک با ایران، پس از یک سال وقفه، در آذر ۱۳۸۹در ژنو از سر گرفته شد. این مذاکرات به سرپرستی سعید جلیلی از سوی ایران و کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به نمایندگی ۱+۵ انجام شد.

در جریان این گفت و گوها دو طرف توافق کردند که دور بعدی مذاکرات حدود یک ماه بعد در استانبول برگزار شود. ایران و گروه ۱+۵ مورد دستور کار این دور از مذاکرات سخنان متفاوتی می گویند.

کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به خبرنگاران گفت که نمایندگان قدرت های جهانی با ایران به توافق رسیده اند که در استانبول در مورد "پیشنهادات عملی و راه های همکاری برای یافتن راه حلی برای نگرانی اصلی ما در مورد مسائل هسته ای" گفت و گو کنند.

اما سعید جلیلی، مذاکره کننده ارشد ایران در یک کنفرانس خبری به خبرنگاران گفت که برای مذاکره در مورد "همکاری حول نقاط مشترک" توافق کرده است، نه گفت و گو در مورد برنامه اتمی کشورش.

آقای جلیلی هم پس از پایان مذاکرات در ژنو، در جمع خبرنگاران گفت: "ما گفت و گو را در چارچوب راهبرد دو مسیره (تنبیه و تشویق) نمی پذیریم و آن را نفی می کنیم. این سئوال اساسی ای بود که ما داشتیم و در این گفت و گوها نیز آن را مطرح کردیم. آنها گفتند که می خواهند برای همکاری گفت و گو کنند."

خانم اشتون در پایان مذاکرات امروز گفت: "نزدیک دو روز مذاکره جدی و با جزئیات داشتیم که بر موضوع برنامه اتمی ایران و ضرورت پایبندی این کشور به الزامات بین المللی متمرکز بود."

گفت و گوهای ژنو درحالی انجام شد که ایران اصرار می کند درباره مساله غنی سازی اورانیوم بحث نخواهد کرد، اما مقام های آمریکایی بر این نکته تاکید کرده اند که بخش اعظم گفت و گوها صرف بحث درباره برنامه اتمی ایران شد.

فیلیپ کرالی سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز سه شنبه در یک کنفرانس خبری در واشنگتن گفت: "حدود ۷۵ درصد مباحثات در ملاقات های دیروز و امروز در مورد مساله اتمی بود. این چیزی است که در میان نگرانی های اصلی ما قرار دارد."

آقای کرالی همچنین گفت که ویلیام برنز سرپرست هیات آمریکایی در ژنو و همکارانش یکی دو فرصت برای بحث های مختصر و غیررسمی با هیات نمایندگی ایران داشتند اما او جزئیات بیشتری ارائه نکرد.

منابع نزدیک به گفت و گوها به خبرگزاری های عمده جهان گفته اند که سعید جلیلی سرپرست هیات ایرانی از ملاقات اختصاصی با ویلیام برنز، نماینده آمریکا در مذاکرات خودداری کرده است.

مذاکرات استانبول ۱

گفت گوهای دو روزه ایران و گروه ۱+۵ که برای اولین بار در بهمن ۱۳۸۹ در شهر استانبول ترکیه برگزار شد، بدون نتیجه پایان یافت. در آغاز دومین روز از گفت و گوها، نمایندگان اعضای گروه وین متشکل از فرانسه، روسیه و آمریکا و آژانس بین المللی انرژی اتمی، جهت هماهنگی بیشتر برای ادامه گفت و گوها با ایران، با هم دیدار کردند.

کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا که از سوی گروه ۵+۱ با ایران مذاکره می کند یک کنفرانس خبری گفت: "ایران برای لغو تحریم های بین المللی و نیز برای ادامه چرخه سوخت اتمی شرایطی تعیین کرد، اما ما نتوانستیم این شرایط را قبول کنیم زیرا ایران برای لغو تحریم ها باید اعتماد ما را به دست بیاورد."

خانم اشتون که مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپاست، گفت از اینکه ایران برای رسیدن به هر گونه توافقی، شرایطی را تعیین کرده، "مایوس" شده است.

در همین حال، سعید جلیلی، مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران در کنفرانس مطبوعاتی پس از پایان گفتگوهای استانبول، از امکان شکل گیری همکاری هسته ای بین ملت های جهان صحبت کرد و گفت که ایران آماده همکاری در عرصه های مشترک است.

برخی منابع دیپلماتیک غربی به خبرگزاری ها گفتند که خانم اشتون از آقای جلیلی خواسته بود که به طور جداگانه با ویلیام برنز، نماینده آمریکا در این مذاکرات دیدار کند اما آقای جلیلی گفت که گفت که هیات ایرانی هیچگونه گفت وگوی مستقلی با هیات آمریکایی نداشته است.

در جریان این مذاکرات، خبرگزاری ها و رسانه های جهان تصاویری از ملاقات این دو نفر را انتشار دادند که نسخه هایی از آنها در رسانه های داخلی ایران هم چاپ شد.

در این تصاویر، خانم اشتون بلوز و شلوار تیره رنگ و کتی به رنگ روشن بر تن دارد و در فاصله ای نسبتا دور، در کنار آقای جلیلی ایستاده و یا با او در حال حرکت است.

با این همه، بین تصاویر اصلی منتشر شده در رسانه های خارجی و نسخه این تصاویر در روزنامه های داخلی جمهوری اسلامی ایران تفاوت قابل توجهی به چشم می خورد.

رسانه های ایران، ظاهرا با هدف مقابله با آنچه بدپوشش خوانده می شود با دست بردن در تصاویری که از این ملاقات منتشر کردند، یقه بلوز کاترین اشتون را تا زیر گلوی او بالا کشیدند به نحوی که هیچ قسمتی از سینه نماینده عالی اتحادیه اروپا در معرض دید قرار نداشت.

دستکاری رسانه های جمهوری اسلامی در پوشش خانم اشتون با واکنش انتقاد آمیز سخنگوی او مواجه شده است.

به نوشته روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف، سخنگوی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته است که خانم اشتون "پوششی مناسب بر تن داشت و لباس یقه بازی نپوشیده بود."

به گفته سخنگوی کاترین اشتون "در ایران، بسیاری از زنان در حجاب کامل هستند اما این مذاکرات، مذاکراتی بین المللی بود که در کشور ثالث برگزار می شد."

به نوشته روزنامه بریتانیایی دیلی تلگراف، سخنگوی مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته است که خانم اشتون "پوششی مناسب بر تن داشت و لباس یقه بازی نپوشیده بود."

به گفته سخنگوی کاترین اشتون "در ایران، بسیاری از زنان در حجاب کامل هستند اما این مذاکرات، مذاکراتی بین المللی بود که در کشور ثالث برگزار می شد."

به گزارش رسانه های بین المللی، خانم اشتون در جریان ملاقات با نماینده جمهوری اسلامی، آداب مورد نظر او را کاملا در نظر داشت و از جمله، در تمام مدت، فاصله بین خود و آقای جلیلی را حفظ کرد.

در حالی که تصاویری از دست دادن کاترین اشتون و احمد داووداوغلو، وزیر خارجه دولت اسلامگرای ترکیه در رسانه های جهان منتشر شده، کاترین اشتون در این ملاقات هم، همانند مذاکرات گذشته، در صدد دست دادن با آقای جلیلی بر نیامد.

در واقع، در تصاویری که از ملاقات این دو نفر منتشر شده خانم اشتون، ظاهرا به منظور جلوگیری از بروز هرگونه شبهه تماس فیزیکی با آقای جلیلی، دستهایش را کاملا پشت خود مخفی کرده بود.

مذاکرات استانبول ۲

ایران و گروه ۱+۵ برای دومین بار در شهر استانبول ترکیه درباره مذاکرات برنامه اتمی ایران مذاکره کردند.

این مذاکرات در روز شنبه ۲۶ فروردین ۱۳۹۱ (۱۴ آوریل ۲۰۱۲) انجام شد.

سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران از روند "موفقیت آمیز" مذاکرات ابراز رضایت کرده و کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا مذاکرات هسته ای با ایران را مفید و سودمند توصیف کرده است.

خانم اشتون گفت که دور بعدی مذاکرات در ۲۳ ماه می (سوم خرداد) در بغداد برگزار می شود.

خانم اشتون با تاکید بر این نکته که گفتگوهای من با آقای جلیلی بسیار صریح بود، گفت که آقای جلیلی موافقت کرد دور بعدی دیدارها با هدف "پیشرفت واقعی" در روند مذاکرات انجام شود و البته موفقیت آمیز بودن این روند نیاز به ثبات قدم دارد.

سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی و سرپرست گروه مذاکره کننده هسته ای ایران در کنفرانس مطبوعاتی ضمن ابراز رضایت از مذاکرات گفت این طور نبود که ما نقاط اختلاف نداشتیم اما نکاتی که مورد توافق قرار گرفت قابل توجه بود.

آقای جلیلی گفت که رفتار آینده باید مبتنی بر جلب اعتماد ایران باشد و ما توافق کردیم که با رویکرد "مثبت و سازنده" مذاکرات را ادامه بدهیم.

دور اول مذاکرات ایران با کشورهای عضو گروه پنج بعلاوه یازده ساعت ادامه داشت. این مذاکرات در ۲ نوبت صبح و عصر دنبال شد و بنابر گزارشها، دیدارهای جداگانه ای نیز بین مذاکره کنندگان ایران و مقامات برخی اعضای گروه پنج بعلاوه یک صورت گرفته است.

دیپلمات های غربی حاضر در مذاکرات گفتند که هیات مذاکره کننده با انتظارات اندکی وارد استانبول شد اما هیات ایرانی بر خلاف دفعات گذشته که به موضوعات حاشیه ای می پرداخت، این بار به روی موضوع اتمی متمرکز بود.

مذاکرات بغداد

صبح روز پنجشنبه، سوم خرداد (۲۳ مه)، جلسه عمومی مذاکرات اتمی ایران و اعضای هیات های اعزامی گروه ۱+۵ در مهمانسرای دولتی عراق برگزار شد و در پایان جلسه عمومی، کاترین اشتون و سعید جلیلی، سرپرستان مذاکرات دو طرف، خصوصی گفت و گو کردند.

به دلیل گردوغبار شدید محلی در بغداد، فرود هواپیمای اعضای گروه پنج بعلاوه یک با مشکلاتی رو به رو شده بود.

منابع خبری در اواخر روز اول مذاکرات اعلام کرده بودند که مذاکرات به دلیل دوری مواضع دو طرف و همچنین "طوفان شن" در عراق، که باعث شده هیئت‌های مذاکره‌کننده نتوانند به کشورهای خود بازگردند، به درازا کشیده است.

برخی خبرگزاری ها به نقل از منابع اتحادیه اروپا گزارش کرده اند که گروه ۱+۵ پیشنهادی شامل یک رشته امتیازات در برابر موافقت ایران با توقف تولید اورانیوم با خلوص متوسط را ارائه داده بود. ایران علاوه بر تولید اورانیوم با خلوص کم که مصرف سوخت نیروگاهی دارد، به تولید اورانیوم با خلوص حدود ۲۰ درصد نیز پرداخته و هدف از تولید آن را، تامین نیاز یک رآکتور تحقیقات پزشکی اعلام کرده است.

ظاهرا در جلسه روز اول گروه ۱+۵ "یک بسته پییشنهادی" را برای حل بحران اتمی جمهوری اسلامی ارائه داد که به گفته ایرنا، خبرگزاری دولتی ایران، نمایندگان این کشور "نظرات صریح و روشن" خود را در مورد این بسته پیشنهادی به کاترین اشتون ارائه کرد که "وی آمادگی لازم برای پاسخگویی نداشت."

پیشتر هم گزارش هایی در مورد ارائه بسته پیشنهادی جدیدی از سوی کشورهای گروه ۱+۵ انتشار یافته بود و در مقابل، برخی منابع داخلی از بسته پیشنهادی متقابل هیات ایرانی نیز خبر داده بودند.

ایرنا بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی را "جامع" و شامل مسایل مختلف اتمی و غیراتمی و موضوعات منطقه ای گزارش کرده و گفته است که "بسته پیشنهادی جمهوری اسلامی برخلاف بسته پیشنهادی ۱+۵ که جزئی نگر بوده، کاملا جامع است."

جزئیات طرح ایران منتشر نشده، اما به گفته برخی ناظران، معمولا پیشنهادهای جمهوری اسلامی شامل مجموعه ای از موضوعات متفاوت و نه لزوما مرتبط با برنامه هسته ای و یکی از دلایل عدم موفقیت مذاکرات قبلی بین گروه ۱+۵ و ایران بوده است.

برخی خبرگزاری ها به نقل از منابع اتحادیه اروپا گزارش کرده اند که گروه ۱+۵ پیشنهادی شامل یک رشته امتیازات در برابر موافقت ایران با توقف تولید اورانیوم با خلوص متوسط را ارائه داده بود.

کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، در کنفرانسی خبری که پس از پایان مذاکرات هسته‌ای میان ایران و گروه ۵+۱ انجام گرفت، اعلام کردند که این مذاکرات از ۱۷ تا ۱۹ ژوئن در مسکو ادامه می‌یابد.

هر دوی آنها، که به طور جداگانه در کنفرانس خبری حضور یافتند، بر "پیشرفت گام به گام مذاکرات" تاکید کردند.

خانم اشتون گفت که در دو روز گذشته با همکاران ایرانی‌اش "گفتگوهایی جدی" داشته است.

او تاکید کرد که گروه ۱+۵ بر حل سریع نگرانی‌هایی که درباره ماهیت صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران وجود دارد مصمم است.

سعید جلیلی نیز گفت این مذاکرات فضای خوبی بود که "دو طرف مسایل مورد نظر خود را شفاف و صریح بیان کنند".

به گفته خانم اشتون ایران در این مذاکرات یک طرح پنج ماده‌ای ارائه و بر حق خود برای غنی‌سازی اورانیوم پافشاری کرده است، در مقابل ۵+۱ نیز نگرانی‌های خود، به ویژه درباره غنی‌سازی ۲۰ درصدی را به ایران منتقل کرده‌اند.

آقای جلیلی گفت جمهوری اسلامی استثنا نیست و مانند هر عضو دیگر ان‌پی‌تی به تعهدات خود عمل می‌کند، همان قدر که خواهان خلع سلاح هسته‌ای است، از استیفای حقوق هسته‌ای اعضا، از جمله داشتن چرخه سوخت هسته‌ای، نیز دفاع می‌کند و حال که موفق به غنی‌سازی ۲۰درصدی اورانیوم شده است، هرگونه همکاری را در چارچوب به رسمیت شناختن این حق ممکن می‌داند.

خانم اشتون نیز گفت که ایران پذیرفته است درباره غنی‌سازی ۲۰درصد صحبت کند.

اکبر هاشمی رفسنجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس جمهور پیشین ایران به صورت تلویحی نسبت به فرجام موفقیت آمیز دور تازه گفت و گوهای اتمی ایران و گروهی از قدرت های جهانی، ابراز ناامیدی کرده است.

منوچهر متکی، وزیر امور خارجه پیشین ایران پس از انجان مذاکرات بغداد رفتار دولت ایران در تعیین محل مذاکرات را مورد انتقاد قرار داده و در سایت شخصی اش نوشت "با توجه به شرایط عراق و مصر و حتی ترکیه در پی مواضع مداخله جویانه‌اش در مسائل منطقه به ویژه سوریه، اساسا برگزاری نشست‌های کشورمان با ۱+۵ در خارج از کشورهای مذاکره کننده منفعت خاصی برای ما ندارد."

آقای متکی به تندی از پیشنهاد میزبانی به عراق انتقاد کرده و گفته "از مدتی قبل، طرف ایرانی در حالی کشور عراق را به عنوان محل مذاکرات ایران و ۱+۵ پیشنهاد داد که مشخص نیست با چه تحلیلی کشوری که هنوز از استانداردهای لازم امنیتی برای چنین اقداماتی برخوردار نیست باید به عنوان محل انجام مذاکرات پیشنهاد شود."

آقای متکی در یادداشت خود نوشته بود که "در دیدار چندی پیش خود با آقای وزیر خارجه (علی اکبر صالحی) متذکر شدم که بیان سخنگوی وزارت امور خارجه مبنی بر پخش مستقیم مذاکرات از طریق رسانه ها کلامی غیر دیپلماتیک و نسنجیده است، ضمن آنکه پذیرش شکست مذاکرات قبل از برگزاری را القا می کند."

رامین مهمانپرست سخنگوی وزارت امور خارجه ایران گفته بود که هیات ایرانی به گروه ۱+۵ پیشنهاد کرده مذاکرات از طریق تلویزیون به طور مستقیم پخش شود.

مذاکرات مسکو

این دور از مذاکرات در ۲۹ خرداد ۱۳۹۱ در شهرمسکوانجام گرفت و کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به نمایندگی از گروه ۱+۵ و سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به نمایندگی از کشورش در این گفت و گو ها حاضر شدند.

علی باقری، معاون سیاست خارجی شورای عالی امنیت ملی ایران در پایان نخستین روز گفت‌وگوهای اتمی این کشور با نمایندگان گروه ۱+۵ در مسکو، گفت که ایران پیشنهادهایی به گروه ۱+۵ ارائه کرده و این گروه تا فردا (سه شنبه، ۳۰ خرداد) برای فکر کردن بر روی این پیشنهادها فرصت خواسته است اما مذاکرات در فردای این روز برای مشورت اعضای گروه با پایتخت هایشان پایان یافت.

ایران به گفته اعضای هیات مذاکره کننده اش در دور نخست مذاکرات، محورهای بسته پیشنهادی خود را به طور تفصیلی برای اعضای ۱+۵ تشریح کرد.

آقای باقری گفته بود"ایران در جلسه صبح بر اساس توافقات استانبول-۲ و گفت‌وگوی معاونان در ژنو، چارچوب جامعی را به طور دقیق ارائه کرد. این چارچوب در بغداد ارائه شده بود، اما در مسکو به طور تفصیلی و دقیق ارائه شد که شامل پنج محور اصلی" بود.

به گفته او این محورها شامل "اصول راهنمای مورد توافق دو طرف، اهداف، موضوعات، ساختار شکلی فرآیند گفت‌وگوها و گام‌های متقابل دو طرف که باید برداشته شود" بود.

سخنگوی کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و رئیس هیات مذاکره‌کننده ۱+۵ نیز در حاشیه این گفت‌وگوها به خبرنگاران گفت که طرف‌های مذاکره با ایران، همچنان به دنبال تحقق خواسته‌های پیشین خود، از جمله توقف غنی‌سازی اورانیوم در سطح ۲۰ درصد و تعطیلی تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم فردو در نزدیکی قم است.

در پایان روز نخست مذاکرات سرگئی ریباکوف، معاون وزارت خارجه روسیه گفته است که بزرگترین مانعی که در مسیر این مذاکرات قرار دارد، مواضع طرفین در قبال همدیگر است که بسیار پیچیده و ترمیم آن دشوار است.

یک عضو هیات مذاکره کننده ایران گفته است که آمادگی نداشتن تیم مذاکره کننده ۱+۵ برای انجام مذاکرات کارشناسی و توافق بر روی دستور کار پیش از مذاکرات مسکو، پیشرفت در این مذاکرات را با تردید روبرو کرده است.

گزارش شده است که لغو این تحریم‌ها از اصلی ترین درخواست‌های ایران در گفت‌وگو با نمایندگان ۱+۵ است.

خانم اشتون در پایان مذاکرات مسکو گفت که در جریان این مذاکرات، اولین "پاسخ جدی" را از ایران دریافت کردیم و جهت صحیح حرکت ترسیم شد تا کارشناسان، در مورد جزئیات مسایل فنی گفت و گو کنند.

خانم اشتون تاکید کرد که انتخاب با ایران است و ما انتظار داریم که این کشور تمایل خود را برای (حل مسائل) از طریق دیپلماسی نشان دهد.

کارشناسان می‌گویند برپایی نشست بعدی میان خانم اشتون و آقای جلیلی را نمی توان از حالا قطعی دانست و این به موفقیت مذاکرات کارشناسان فنی و معاونان وابسته است که قرار است در استانبول ترکیه میان علی باقری از ایران و هلگا اشمیت به نمایندگی از ۱+۵ انجام شود.

خانم اشتون همچنین گفته است که "مذاکرات مسکو، دشوار، مفصل و رک و راستی بوده اما هنوز شکاف‌های چشمگیری وجود دارد."

حداقل انتظار قدرت های غربی از ایران در این دور از مذاکرات، متوقف کردن غنی سازی اورانیوم در سطح ۲۰ درصد بوده است که گفته می شود نمایندگان ایران با آن موافقت نکرده اند.

سعید جلیلی، مذاکره کننده ارشد ایران نیز با جدی خواندن مذاکرات گفت در این مذاکرات، سیاست‌های ایران را تببین کرده و تاکید کرده که غنی سازی حق مسلم ایران است.

او گفت بهانه‌ای برای توقف فعالیت صلح آمیز هسته ای ایران وجود ندارد.

آقای جلیلی گفت "ما اعلام کردیم که اگر گفتگو ها بخواهد موفق باشد و باید جلسات کارشناسی تشکیل شود و این جلسات می تواند دیدگاه ایران و ۶ کشور را به همدیگر نزدیک کند."

مذاکرات آلماتی ۱

این مذاکرات پس از وقفه ای هشت ماهه، روز سه شنبه ۸ اسفند ۱۳۹۱ (۲۶ فوریه۲۰۱۳ ) در آلماتی، پایتخت سابق و بزرگترین شهر قزاقستان آغاز شده است و نمایندگان پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل (آمریکا، بریتانیا، فرانسه، روسیه و چین) به همراه آلمان در آن با نمایندگان ایران گفت و گو می کنند.

سرپرستی هیات مذاکره کنندگان گروه ۱+۵ را کاترین اشتون، نماینده عالی اتحادیه اروپا در امور خارجه و سیاست امنیتی، و سرپرستی هیات ایرانی را سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی بر عهده دارند.

عباس عراقچی، معاون وزارت خارجه، و علی باقری، معاون سیاست خارجی شورای عالی امنیت ملی، از جمله اعضای هیات ایرانی هستند و وندی شرمن، معاون سیاسی وزارت خارجه آمریکا، سایمون گس، سفیر سابق بریتانیا در ایران، ما ژائوشو، دستیار وزیر خارجه چین، سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، ژاک اودیبر، مدیرکل وزارت خارجه فرانسه، و هانس دیتر لوکاس، از مقامات ارشد وزارت خارجه آلمان به نمایندگی از سوی کشورهای گروه ۱+۵ در این اجلاس شرکت کردند.

بر اساس توافق صورت گرفته میان دو طرف در این نشست، دو روز قبل از عید نوروز، ، کارشناسان فنی در استانبول دو طرف دیدار خواهند داشت و سه روز بعد از تعطیلات نوروزی در ایران، هیات های عالی دو طرف دوباره برای مذاکرات به آلماتی می روند.

بر اساس گزارش ها اعضای گروه ۱+۵ تلاش کردند ایران را به توقف تولید و ذخیره اورانیوم ۲۰ درصدی متقاعد کنند. آنها همچنین از ایران خواستند تاسیسات غنی سازی فردو در نزدیکی قم را تعطیل کند.

قدرت‌های جهانی در ازای آن پیشنهاد کردند که از میزان تحریم های اقتصادی اعمال شده علیه ایران بکاهند.

جزئیات چندانی از مذاکرات آلماتی منتشر نشد اما به گزارش رادیو دولتی ایران، سرپرست مذاکرات اتمی ایران گفت که در جلسه روز اول نشست آلماتی، گروه ۱+۵ پیشنهاداتی را مطرح کرد که شامل پاسخ به پیشنهادهای جمهوری اسلامی ایران در اجلاس ماه ژوئن در مسکو بود.

وی گفت که طرف مقابل پس از دریافت این پیشنهادها، وعده داده بود که پس از بررسی لازم، به آن پاسخ دهد و افزود که طرف مقابل کوشیده است تا دیدگاه های خود را به مواضع ایران نزدیک کند. آقای جلیلی واکنش گروه ۱+۵ را مثبت تر از گذشته ارزیابی کرده و گفته است: "اگر این نشانه تغییر راهبر باشد، و آنها بر مبنای راهبرد صحیح بخواهند مذاکرات را دنبال کنند، این نقطه عطفی در مذاکرات است.

سعید جلیلی در بررسی تحولاتی که در فاصله بین مذاکرات مسکو و اجلاس آلماتی روی داده، گفت که "واقعیت نشان می دهد که همه افکار عمومی جهان و کسانی که مدعی تحریم های فلج کننده بودند و بیشترین فشارها را علیه ملت ما اعمال کردند، دریافتند که این فشارها نتیجه ای ندارد."

به گفته وی، به همین دلیل هم طرف مقابل کوشیده است تا دیدگاه های خود را به نظرات ایران نزدیک کند.

آقای جلیلی در پاسخ به سئوالی در مورد بستن سایت غنی سازی فردو، گفت فردو یک سایت قانونی و کاملا شناخته شده برای آژانس بین المللی انرژی اتمی است که زیر نظر آن قرار دارد و بسته شدن آن هیچ توجیهی ندارد.

آقای جلیلی گفته است که "هر پیشنهادی که برای همکاری، شفاف سازی و اعتماد سازی مطرح می شود باید بر مبنای پذیرفته شدن حقوق جمهوری اسلامی ایران از جمله حق غنی سازی اورانیوم باشد و موضوعات مختلف می تواند در این چارچوب مورد بررسی قرار گیرد."

به گفته آقای جلیلی، تصمیم به غنی سازی اورانیوم ۲۰ درصدی به این دلیل اتخاذ شد که طرف مقابل در جریان مذاکرات ژنو در سه سال پیش، حاضر به تحویل این نوع سوخت مورد نیاز ایران نشد و در نتیجه، جمهوری اسلامی ایران خود در این زمینه اقدام کرد.

ساعتی پس از پایان مذاکرات اتمی دو روزه ایران و گروه پنج بعلاوه یک در قزاقستان، محمود احمدی نژاد، رئیس جمهور ایران در جمع خبرنگاران در تهران به آن واکنش نشان داد و گفت ر پاسخ به سئوالی درباره توافق ایران و پنج بعلاوه یک برای دور بعدی مذاکرات در شهر آلماتی قزاقستان گفته است "چه اشکالی دارد این توافق خوب است به هر حال مذاکره بهتر از دعوا است."

آقای احمدی نژاد گفته است سعید جلیلی مذاکره کننده ارشد اتمی ایران "از مذاکرات برگردند و گزارشات را بیاورند تا راجع به آن بحث و بررسی شود."

سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و منصوب آقای احمدی نژاد است. انتصاب او در دبیرخانه این شورا، پس از اختلافات آقای احمدی نژاد با علی لاریجانی، دبیر پیشین صورت گرفت.

مذاکرات آلماتی ۲

این دور از مذاکرات در ۱۶ فروردین ۱۳۹۲ برای دومین بار در آلماتی، بزرگترین شهر قزاقستان انجام شد و سعید جلیلی دبیرشورای عالی امنیت ملی ایران و کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا سرپرستی مذاکرات را از سوی دو طرف بر عهده داشتند.

این آخرین مذاکرات اتمی ایران با پروه ۱+۵ در دوره ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد و به سرپرستی آقای جلیلی بود.

یک دیپلمات غربی در محل مذاکرات ایران و گروه ۱+۵ در آلماتی، در قزاقستان گفته است که نمایندگان ایران پاسخی روشن و قطعی به پیشنهاد قدرتهای بزرگ برای حل و فصل مناقشه هسته ای میان دو طرف نداده اند.

ایران در ابتدای مذاکرات گفته بود که برنامه های مشخصی را ارائه کرده است اما بنا به گفته این دیپلمات غربی پیشنهادهای جدید ایران عملا همان پیشنهادهای قدیمی ارائه شده در روسیه در سال گذشته بود که همان زمان توسط گروه ۱+۵ رد شده بود.

سعید جلیلی، سرپرست هیات مذاکره کننده ایران با دفاع از مواضع کشورش گفته است که حق ایران برای غنی سازی اورانیوم باید به رسمیت شناخته شود.

در پایان نشست پیش از ظهر این مذاکرات، علی باقری، معاون بین الملل شورای عالی امنیت ملی گفت که ایران پیشنهادهای جامع خود را که به گفته او می تواند راهگشای برنامه هسته ای ایران باشد، به طرف مقابل ارائه کرده است.

آقای جلیلی پیش از نشست در آلماتی گفته بود: "ما باور داریم مذاکرات فردا (جمعه) تنها با یک حرف می‌تواند پیش برود. آن یک حرف پذیرش حق ایران به ویژه برای غنی‌سازی اورانیوم است".

در پایان مذاکرات این دوره، ایران اعلام کرد که با وجود اختلاف ها، پیشرفت هایی هم حاصل شده ولی کاترین اشتون، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفت که دو طرف به توافق نرسیده‌اند.

خانم اشتون گفت در دو روز مذاکره بحث‌هایی سخت و طولانی داشتیم و روشن شد مواضعمان همچنان از هم فاصله دارد.

سعید جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و مذاکره کننده ارشد اتمی ایران هم در پایان روز دوم مذاکرات در جمع خبرنگاران گفت که غنی سازی اورانیوم جزوی از حقوق ملت ایران است و به رسمیت شناخت حقوق ایران بر اساس معاهده منع گسترش سلاح های اتمی می تواند مبنای همکاری های اعتماد ساز قرار گیرد.

نمایندگان ایران در روز اول گفتند پیشنهادهای مشخص و مهمی به کشورهای غربی ارائه کرده اند.

اما یک دیپلمات غربی گفت ایران هیچ پاسخ ملموسی به پیشنهاد اخیر قدرت‎‌های جهانی از جمله آمریکا، بریتانیا و روسیه نداده است.

بر اساس این پیشنهاد، اگر تهران کار بر روی بخش های حساس برنامه اتمی خود را متوقف کند، بخشی از تحریم های اقتصادی کاهش خواهد یافت.

یکی از خبرنگاران در محل برگزاری مذاکرات می‌گوید به نظر می‌رسد طرفین به جای آنکه با هم مذاکره کنند، در مورد مسائل متفاوتی صحبت می‌کنند و حرف هم را نمی فهمند.

این نوشته بخشی از مجموعه ای است که سایت فارسی بی بی سی به مناسبت ده سال مذاکرات اتمی ایران در دولت های محمد خاتمی، محمود احمدی نژاد و حسن روحانی منتشر کرده است.